Pożyczki prywatne – jak pożyczyć bezpiecznie?

pożyczka prywatna

Pożyczka prywatna u rodziny czy bliskich znajomych to nic nowego. Ale świat szybko się zmienia i zamiast od znajomych pożyczkę można uzyskać w internecie od prywatnych inwestorów. Ma to swoje dobre i złe strony. Prywatne pożyczki mogą być tańsze i wymagać mniej formalności – inwestor nie musi sprawdzać BIK, wysokości dochodów czy posiadanych długów. Wiąże się to jednak z większym ryzykiem. To od zapisów umowy zależy czy pożyczka prywatna będzie bezpieczna. Na co uważać przy prywatnej pożyczce? Sprawdzam!

Na czym polega pożyczka prywatna?

Pożyczka to umowa pomiędzy pożyczkobiorcą a pożyczkodawcą. Można ją uzyskać na dowolny cel zarówno od profesjonalnej instytucji finansowej jak i każdej osoby fizycznej. Pożyczki udziela się odpłatnie wliczając odsetki od pożyczonego kapitału ale mogą też być udzielane pożyczki nieodpłatne. W przypadku, gdy ubiegamy się o pożyczkę w firmie pozabankowej chroni nas prawo, które reguluje zapisy umowy oraz nakłada na pożyczkodawcę określone obowiązki.

W przypadku pożyczki pozabankowej od prywatnego inwestora chronią nas tylko przepisy Kodeksu Cywilnego. To w praktyce oznacza, że takie pożyczki są poza kontrolą jakiejkolwiek instytucji. Umowy pożyczki prywatnej mogą zawierać niebezpieczne dla pożyczające zapisy np. sposób zabezpieczenia zwrotu pożyczki. Czasem zamiennie z pożyczką mówi się jeszcze o kredytach prywatnych. Jednak kredytu udzielają tylko banki, zatem dalej będę się trzymał już terminu “pożyczka prywatna”.

Prywatny inwestor – czyli kto?

Pożyczki prywatnej może udzielić każdy. Najczęściej to osoba bliska, znajomy, członek rodziny. Często bywało też tak, że taka pożyczka była zawierana ustnie. Warto wiedzieć, że według Kodeksu Cywilnego (art. 720 paragraf 2) umowa pożyczki, której wartość przekracza 1.000 zł powinna zachować formę dokumentową (np. pisemną).

W przypadku pożyczek prywatnych nie zawieranych z bliskimi mówi się o inwestorach. Może nim być każda osoba fizyczna (lub osoba prawna – spółka akcyjna, fundacja, spółdzielnia itd.), która nie prowadzi z tego tytułu działalności gospodarczej, ale posiada kapitał, który chciałaby udostępnić, np. na procent z zyskiem. To ważne, ponieważ w sytuacji umowy, której stronami jest konsument i przedsiębiorca, taka pożyczka podlega już przepisom znajdującym się w ustawie o kredycie konsumenckim. Prywatni inwestorzy udzielający pożyczek ograniczeni są głównie przez następujące zapisy:

art. 720–724 Kodeksu Cywilnego – dotyczące umowy pożyczki jej stron, zobowiązań, zabezpieczenia czy odpowiedzialności;
art. 359 § 21–23, art. 481 § 21–22 Kodeksu Cywilnego – dotyczące określenia maksymalnej kwoty odsetek oraz odsetek wynikających z opóźnienia w spłacie pożyczki.

To jednak za mało, aby można powiedzieć, że pożyczkodawcy prywatni lub ich konsumenci mogą czuć się bezpiecznie. To zapewnić mogą dopiero szczegółowe ustalenia, które znajdą się w konkretnej umowie.

Jak powinna wyglądać umowa prywatnej pożyczki?

Ryzyko przy pożyczkach prywatnych jest zarówno po stronie pożyczkodawcy, jak i pożyczkobiorcy. Inwestorzy chronią się przed niewypłacalnością korzystając z możliwości zabezpieczenia długu. Natomiast pożyczkobiorców przed oszustwem może uchronić tylko wnikliwa lektura umowy i ograniczone zaufanie do drugiej strony.

Po pierwsze umowa pożyczki powinna być sporządzona na piśmie. Dzięki temu, że jest udokumentowana, łatwiej będzie dochodzić swoich racji. Poza tym w umowie o pożyczkę od prywatnego inwestora muszą się znaleźć następujące elementy:

informacje o stronach zawierających umowę
W umowie muszą znaleźć się dane określające tożsamość pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy: imię, nazwisko, adres zamieszkania, rok urodzenia, nr dowodu osobistego, PESEL. Na tym etapie można też zweryfikować podane przez drugą stronę dane. Lepiej sprawdzić, czy np. nie padniemy ofiarą osoby, która podszywa się pod kogoś w celu wyłudzenia pożyczki.

jaki jest przedmiot umowy
Pożyczać można pieniądze, ale i inne dobra materialne. Jeśli pożyczamy pieniądze, w umowie musi zostać określona (słownie i liczbowo) kwota pożyczki.

czas trwania umowy oraz sposób przekazania i spłacenia pożyczki prywatnej
W umowie możemy sprecyzować czas jej trwania, termin płatności oraz sposób przekazania pieniędzy. Może to być gotówka do ręki lub np. przelew bankowy. Zdecydowanie lepiej jest wybrać przelew, ponieważ będzie on dowodem na otrzymanie oraz oddanie pożyczki. W razie wypowiedzenia umowy – jeśli w dokumencie nie zostało napisane inaczej – pożyczkobiorca ma do 6 tygodni na zwrot pożyczki.

opłaty związane z pożyczką
Ile wyniosą odsetki, jakie koszty związane są z opóźnieniem w spłacie czy zwrot będzie jednorazowy, czy w ratach? To informacje, które muszą się znaleźć w umowie prywatnej pożyczki. Opłaty nie mogą być wyższe niż odsetki ustawowe.

zabezpieczenie pożyczki
Prywatne pożyczki to duże ryzyko dla inwestora. Dla pożyczkobiorców to najczęściej ostatnia deska ratunku. Zabezpieczenie takiej pożyczki ma chronić interes inwestora, dlatego pożyczkobiorca koniecznie musi sprawdzić, co jest zabezpieczeniem w umowie pożyczki. W związku z dużym ryzykiem jakie ponosi pożyczkobiorca, za chwilę przyjrzymy się różnym sposobom zabezpieczenia pożyczki.

data, miejsce i podpisy
Żeby umowa była ważna musi znajdować się w niej miejsce i czas jej sporządzenia oraz oczywiście podpis pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy. W wyjątkowych sytuacjach samo pokwitowanie przyjęcia pieniędzy może zostać potraktowane jako dowód zawarcia umowy.

Zabezpieczenie prywatnej pożyczki

Pożyczkobiorcę i pożyczkodawcę zabezpiecza umowa, ale to w gestii pożyczającego leży ustalenie sposobu zabezpieczenia na wypadek niewypłacalności dłużnika. A tu rodzajów zabezpieczeń jest kilka:

weksel
Podpisany przez pożyczkobiorcę weksel oznacza, że zobowiązuje się on do spłacenia pożyczki. W razie niespełnienia tego obowiązku, pożyczkodawca dysponujący takim dokumentem może skierować sprawę do sądu. W postępowaniu nakazowym weksel staje się nakazem zapłaty z klauzulą wykonalności, dzięki czemu komornik może rozpocząć egzekucję długu. Sposób ten jest nieskuteczny, gdy dłużnik nie ma żadnego majątku, który mógłby zająć komornik.

poręczenie
To tani i prosty sposób zabezpieczenia pożyczki. Z tym, że wymaga znalezienia osoby, która zgodzi się zostać poręczycielem. W razie niewypłacalności pożyczkobiorcy, to poręczyciel będzie zobowiązany do uregulowania zobowiązania.

hipoteka
Zabezpieczenie pożyczki nieruchomością to duże ryzyko dla pożyczkobiorcy. Natomiast w przypadku wysokiej kwoty zobowiązania, hipoteka może być najlepszym zabezpieczeniem dla pożyczkodawcy. Będzie potrzebny do tego wpis do księgi wieczystej (200 zł). Poza tym wyegzekwowanie należności może oznaczać konieczność postępowania sądowego.

zastaw
Przedmiotem zastawu rejestrowego mogą być ruchomości lub inne zbywalne prawa majątkowe. Ten rodzaj zabezpieczenia będzie wymagał dodatkowej umowy oraz opłaty za wpis do rejestru (200 zł). W razie egzekucji przejęcie rzeczy, która jest przedmiotem zastawu rejestrowego, będzie wymagało wyroku uznającego roszczenie i klauzuli wykonalności.

przewłaszczenie
Przeniesienie prawa własności do rzeczy ruchomej na rzecz pożyczkodawcy jest jednym z najwygodniejszych zabezpieczeń dla wierzyciela. W momencie niewywiązania się z zapisów umowy określony majątek ruchomy (np. samochód) staje się własnością pożyczkodawcy. Aby określić zasady przewłaszczenia jako zabezpieczenia pożyczki wystarczy sporządzić pisemną umowę.

Czy pożyczka prywatna jest bezpieczna?

Pożyczki pozabankowe prywatne są ryzykowne. Pożyczkodawca może jednak łatwo je zmniejszyć. Najczęściej inwestorzy doskonale wiedzą, co robią. Zabezpieczenie nie tyle chroni ich przed stratą, ale może być po prostu zaplanowanym zyskiem. Przykładowo, jeśli zabezpieczeniem jest hipoteka to inwestor, który “napompuje” koszty takiej pożyczki, może w konsekwencji przejąć nieruchomość. Pamiętaj, że sektor prywatnych pożyczek jest poza wszelką kontrolą, a swoich praw określonych, np. w Kodeksie Cywilnym, można będzie dopiero dochodzić przed sądem.

Pożyczki prywatne to zobowiązania podwyższonego ryzyka. Klienci prywatnych inwestorów, często nie mają innego wyjścia. Nie mogą wziąć chwilówki czy pożyczki na raty w firmie pozabankowej. Tym bardziej brakuje im zdolności kredytowej w banku. Takie osoby łatwo padają ofiarą oszustów, którzy obiecują pożyczkę na wyjście z długów. Jeśli inwestor żąda przedpłaty za uzyskanie prywatnej pożyczki, najlepiej odpuścić sobie taką ofertę. Najprawdopodobniej stracimy swoje pieniądze. A to ostatnia rzecz jak jest potrzebna, gdy znajdujemy się w złej sytuacji finansowej.

Po drugie prywatne pożyczki od inwestorów są bardzo drogie. Zazwyczaj wykorzystują maksymalny limit opłat ustawowych. Aktualny limit odsetek kapitałowych to 10% w skali roku, a odsetek za opóźnienie to 14% w skali roku. Co więcej, inwestorowi może nawet zależeć na nieuregulowaniu długu w razie, gdy zabezpieczenie pożyczki będzie dla niego bardziej atrakcyjne. W związku z tym, że nikt nie sprawuje kontroli nad prywatnymi pożyczkami umowa może zawierać ustalenia, które są niezgodne z prawem lub wykorzystują w nim luki.

Jeśli jednak jesteśmy pewni, co do uczciwości pożyczkodawcy gwarancję, że zobowiązanie jest sprawiedliwe da nam dopiero właściwie sporządzona umowa. Dlatego to tak ważne, aby nie dać się nabrać na obietnice prywatnego inwestora i przeczytać dokładnie zapisy kontraktu.

Podatkowe skutki pozabankowej pożyczki prywatnej

Umowa pożyczki określa aspekt sytuacyjny i finansowy obu stron a zatem podlega pod Kodeks Cywilny. W przypadku opodatkowania pożyczki obowiązują w pierwszej kolejności przepisy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Przypomnijmy, że prywatny inwestor nie może udzielać pożyczek w sposób regularny, zaplanowany i zorganizowany. W innym wypadku Urząd Skarbowy może to uznać za działalność gospodarczą, a wtedy inwestor zaczyna podlegać przepisom ustawy o kredycie konsumenckim.

Obowiązek podatkowy (PCC) powstaje w momencie zawarcia umowy o pożyczkę i obejmuje on pożyczkobiorcę. Jego wysokość wynosi 2% (karna stawka 20%), ale w wielu sytuacjach jest zniesiony. Na przykład tzw. małe pożyczki rodzinne udzielane osobom spokrewnionym (należących do 1 grupy podatkowej) do kwoty 9637 zł (od jednej osoby) są zwolnione z podatku PCC.

Podobnie jest też z tzw. “dużą pożyczką rodzinną” przekraczającą wcześniejszą kwotę. Należy jednak wypełnić dwie formalności: złożyć do odpowiedniego organu w ciągu 14 dni deklarację PCC oraz przedstawić dokument wpłaty pożyczki (np. przelew bankowy).

W sytuacji, gdy pożyczki udziela nam prywatny inwestor jesteśmy zwolnieni z podatku PCC. Jeśli to jednak my udzieliliśmy osobie niespokrewnionej pożyczki prywatnej, to od przychodów uzyskanych z odsetek od pożyczki pobierany jest się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 19%.

Prywatne pożyczki – czyli ryzyko niewarte zachodu?

Pożyczki od prywatnych inwestorów mają najczęściej bardzo wysokie koszty. Zastanówmy się czy sami udzielilibyśmy pożyczki osobie w fatalnej sytuacji finansowej? Inwestor może wykorzystać zabezpieczenie zobowiązania. A jeśli oferta wydaje się podejrzanie atrakcyjna, to koniecznie trzeba zajrzeć do zapisów proponowanej umowy. Opłaty przed pożyczką to znak, że mamy prawdopodobnie do czynienia z oszustwem.

Wiele przykładów prywatnych inwestorów, którzy okazywali się tylko pośrednikami opisaliśmy między innymi w następujących artykułach:

Fargo Finanse,
Zebra Pożyczki,
Dampożyczke.pl,
Stopkomornikowi,
TapozyczkaBezBIK.

Zaciąganie pożyczki na spłacenie długów to zły pomysł na rozwiązanie problemów. Łatwo wtedy ulec pokusie wykorzystania pozornej okazji, jaką wydaje się być prywatna pożyczka. Jeśli nie mamy możliwości zaciągnąć nawet chwilówki bez baz w firmie pożyczkowej, to znak, że nasza zdolność kredytowa jest w fatalnym stanie. I w tym miejscu warto zastanowić się nad swoimi finansami i podjąć kroki, które pomogą nam wyjść z trudnej sytuacji finansowej.

Mateusz Gwardecki

Absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Na portalu hipoteki.net zajmuje się kredytami hipotecznymi. Na enerad.pl wspiera nas w różnych tematach z branży finansowej. Wielbiciel książek, w których szuka inspirujących idei, dlatego tak bardzo lubi fantastykę naukową.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *