Program Stop Smog – kto może skorzystać?

Ocena: 5 (ilość ocen: 3)

Ocena: 5
(ilość ocen: 3)

Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że każdego roku na choroby wywołane smogiem umiera na świecie ok. 6,5 mln osób. Są to śmierci przedwczesne spowodowane na przykład ciężką postacią nowotworu płuc i dróg oddechowych. Tylko w 2014 roku w Polsce na choroby “odsmogowe” mogło umrzeć ok. 50 tys. ludzi. Dane te przerażają, dlatego wiele krajów podejmuje działania celem walki z tym niebezpiecznym zjawiskiem. W październiku 2018 roku premier Mateusz Morawiecki oficjalnie zainaugurował program “Stop Smog”, który obok programów Mój Prąd czy Czyste Powietrze, ma być kolejnym wspierającym proekologiczne inicjatywy w Polsce. Jakie są założenia projektu i kto może z niego skorzystać?

Program Stop Smog – na czym polega?

Składnikami smogu w zależności od miejsca występowania, są najczęściej metale ciężkie oraz cząstki PM2.5 oraz PM10 występujące na przykład w spalinach samochodowych. Na intensyfikację toksyczności smogu mają jednak również wpływ produkty spalania wydobywające się z kominów gospodarstw domowych, budynków przemysłowych oraz fabryk. W dążeniach do zminimalizowania tego zjawiska, każdy właściciel domu jednorodzinnego powinien zadbać o prawidłowe funkcjonowanie instalacji grzewczej i powstrzymać się od utylizowania za jej pośrednictwem materiałów, których spalanie może powodować przedostawanie się toksycznych związków do powietrza. Dlaczego to akurat właściciele domów jednorodzinnych powinni szczególnie zadbać o wskazane wyżej aspekty? Ponieważ, jak pokazuje przykład województwa śląskiego, to właśnie gospodarstwa domowe odpowiadają za 55 proc. zanieczyszczeń powietrza:

 

Źródła smogu - powietrze śląskie

Źródło: powietrze.slaskie.pl

Odpowiedzią i reakcją na te dane jest właśnie program Stop Smog, którego założenia opierają się na finansowym wsparciu inwestycji zmierzających do termomodernizacji gospodarstw domowych. Realizacja tych planów ma w dłuższej perspektywie przyczynić się do poprawy jakości powietrza w całym kraju. Jest to szczególnie istotne w przypadku najbardziej zanieczyszczonych miast w Polsce. Jakie przedsięwzięcia mogą zostać zatem dofinansowane ze środków programu Stop Smog? Będą to przede wszystkim:

wymiana przestarzałych urządzeń, a nawet całych instalacji grzewczych na takie, które spełniają normy niskoemisyjności,

termomodernizacja nieruchomości w połączeniu z wymianą urządzeń i instalacji grzewczych lub samodzielnie,

utylizacja nieekologicznych źródeł ciepła wraz z przyłączami.

Dodatkowo, w ramach programu beneficjenci mogą ubiegać się na przykład o dofinansowanie modernizacji systemów wentylacyjnych, czy wymiany stolarki okiennej i drzwiowej zmierzającej do uszczelnienia budynku. Wymienione cele nie są oczywiście jedynymi, na które można przeznaczyć środki z oferowanego dofinansowania, gdyż pełna lista takich przedsięwzięć jest naprawdę długa. Ważne jednak, że osoby zainteresowane uczestnictwem w programie Stop Smog, mogą otrzymać nawet 100 proc. dofinansowania szacowanych kosztów inwestycji (do 53 tys. zł).

Dla kogo program Stop Smog?

Głównym założeniem programu Stop Smog w kontekście jego beneficjentów jest ukierunkowanie na mniej zamożnych właścicieli nieruchomości, którzy zostali dotknięci energetycznym ubóstwem. Co oznacza ten termin? Chodzi tu przede wszystkim o gospodarstwa domowe, których koszt ogrzania pochłania znaczną część domowego budżetu mieszkańców. To właśnie tym beneficjentom dedykowane są dofinansowania umożliwiające wykonanie prac optymalizujących zużycia energii cieplnej, a tym samym generujących oszczędności na tym polu. Tak, jak w przypadku każdego projektu oferującego dofinansowania, tak również w odniesieniu do programu Stop Smog istnieją jednak określone warunki do spełnienia dla potencjalnych beneficjentów. Należą do nich między innymi:

w okresie 3 miesięcy przed przystąpieniem do programu dochód na mieszkańca w jednoosobowym gospodarstwie domowym nie może przekraczać 175 proc. kwoty najniższej emerytury (ok. 1800 zł), a w gospodarstwie wieloosobowym 125 proc. tego świadczenia (ok. 1300 zł);
łączny majątek beneficjenta nie może przekraczać 424 tys. zł włączając w to nieruchomość, która ma zostać poddana termomodernizacji;
niektóre gminy wymagają uiszczenia wkładu własnego (najczęściej ok. 10 proc. wartości inwestycji) i beneficjent programu powinien być w stanie wnieść taką kwotę;
w przypadku złamania zasad programu, jego uczestnik musi dobrowolnie poddać się egzekucji w wartości przyznanego mu dofinansowania i składa w tym zakresie oświadczenie;
beneficjent programu Stop Smog musi zamieszkiwać nieruchomość objętą dofinansowanymi przedsięwzięciami i udostępniać ją urzędnikom do kontroli przez okres 10 lat od otrzymania finansowego wsparcia.

Bezwzględnie najważniejszym warunkiem do spełnienia celem wzięcia udziału w programie Stop Smog, jest prawo własności, współwłasności lub samoistnego posiadania domu jednorodzinnego, którego modernizacja zostanie dofinansowana ze środków projektu.

Jak skorzystać z programu Stop Smog?

Uczestnictwo pojedynczego beneficjenta w programie Stop Smog uzależnione jest od działań zamieszkiwanej przez niego gminy w tym zakresie. Mianowicie chodzi o to, aby gmina była w stanie wytypować na swoim terenie administracyjnym odpowiednio dużą liczbę gospodarstw, które chciałaby zgłosić do programu (minimum 2 proc. łącznej liczby gospodarstw). Dodatkowo, gmina musi posiadać uchwaloną i wdrożoną ustawę antysmogową, a także posiadać budżet z przeznaczeniem na wkład własny (gmina może otrzymać do 70 proc. środków w ramach dofinansowania).

Jeżeli samorząd spełnia powyższe warunki, ma prawo ubiegać się o uczestnictwo w programie Stop Smog. Jeżeli wniosek zostanie pozytywnie rozpatrzony, po podpisaniu umowy z ministerstwem, gmina staje się inwestorem i rozporządza pozyskanymi środkami w odniesieniu do gospodarstw zgłoszonych do programu. Podstawowym założeniem jest uzyskanie minimum 50 proc. zmniejszenia zapotrzebowania na energię cieplną w gospodarstwach biorących udział w projekcie. Każdy samorząd indywidualnie określa warunki, na których pojedynczy beneficjenci mogą przystąpić do programu. szczególnie ważne jest to w odniesieniu do wysokości wymaganego wkładu własnego. Niektóre samorządy (najczęściej te w najbiedniejszych gminach) całkowicie rezygnują z pobierania wkładu własnego lub oferują możliwość rozłożenia tej kwoty na raty bądź odpracowania w inny sposób. Pierwszą gminą, która przystąpiła w Polsce do programu Stop Smog, była Skawina z województwa małopolskiego.

 

Program Stop Smog - małopolskie

Źródła: malopolska.pl

Program Stop Smog – na co uważać?

W związku z założeniem, że to samorząd gminy na mocy porozumienia z ministerstwem staje się inwestorem w projekcie Stop Smog, musi on także sprawować kontrolę nad prawidłowym wykorzystaniem środków pochodzących z programu. Każdy beneficjent, który zatem chciałby skorzystać z dofinansowania na termomodernizację, musi trzymać się określonych zasad pod groźbą konieczności zwrócenia całości przyznanych mu środków. W jakich sytuacjach może zatem dojść do egzekucji dotacji? Przede wszystkim jeżeli beneficjent:

sprzedał część lub całość instalacji i urządzeń, których zakup finansowany był ze środków programu,

wykorzystuje wymienione za pośrednictwem dofinansowania urządzenia niezgodnie z ich przeznaczeniem (np. używa paliw niskiej jakości),

wykorzystuje śmieci jako opał,

umyślnie unika obowiązkowych przeglądów kominiarskich instalacji,

zamontował w gospodarstwie domowym dodatkowe źródła energii niespełniające norm niskoemisyjności,

sprzedał część lub całość domu w ciągu 10 lat od momentu wzięcia udziału w programie Stop Smog.

Obostrzenia dotyczące sprzedaży nieruchomości objętej dofinansowanym przedsięwzięciem bądź np. notarialnym dopisaniem jej współwłaściciela, są bardziej rozbudowane. Warto zapoznać się ze wszystkimi warunkami we właściwym dla siebie urzędzie gminy.

Perspektywy rozwoju programu Stop Smog

Pomimo, że program Stop Smog oficjalnie funkcjonuje już od prawie dwóch lat, to zainteresowanie proponowanymi za jego pośrednictwem dofinansowaniami, utrzymuje się zdecydowanie poniżej oczekiwań. Po części wynika to z bardzo restrykcyjnych warunków, jakie muszą spełnić beneficjenci chcący wziąć udział w projekcie. W reakcji na taki stan rzeczy, ministerstwo zdecydowało się wprowadzić nowelizację ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów i tym samym złagodzić obowiązujące zasady programu. Zmiany będą dotyczyły między innymi:

zmniejszenia wymaganego limitu gospodarstw w gminie zgłoszonych do udziału w programie z 2 proc. na 1 proc.,

możliwość wydłużenia okresu dla osiągnięcia założeń programu z 3 na 4 lata dla samorządów, które zgłosiły do projektu więcej niż 2 proc. wszystkich gospodarstw w gminie,

zmniejszenie z 50 proc. na 30 proc. w odniesieniu do wymaganego obniżenia zapotrzebowania na energię grzewczą w wyniku realizacji założeń programu,

rozszerzenie listy przedsięwzięć, na które można otrzymać dofinansowanie w ramach programu Stop Smog.

Dodatkowym wsparciem dla rozwoju zainteresowania programem dofinansowań i zachęcenia większej ilości gmin do wzięcia w nim udziału, jest powstająca Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB), która ma gromadzić informacje na temat używanych w gospodarstwach domowych źródeł ciepła i instalacji grzewczych, a także wyników przeprowadzonych w tym zakresie kontroli. Być może kompleksowe działanie w zakresie aktywizacji samorządów do działań na rzecz osiągnięcia niskoemisyjności gospodarstw w danej gminie, zachęci zarówno urzędników, jak i samych właścicieli domów jednorodzinnych do uczestnictwa w programie Stop Smog.

Najnowsze aktualności / recenzje

Dodaj komentarz