Sprzedawca zobowiązany w fotowoltaice – kim jest?

5 /5
(Ocen: 1)
Jeśli chodzi o funkcjonujący obecnie system rozliczenia energii z Odnawialnych Źródeł Energii, wiele mówi się o jego prosumenckiej stronie – prosumenta zna każdy. Nie każdy wie jednak, kim są pozostali jego uczestnicy, tacy jak np. sprzedawca zobowiązany. Co to za podmiot? Jakie ma zadania? I dlaczego powinien interesować każdego posiadacza instalacji fotowoltaicznej – również prosumentów? Wyjaśniamy!

Sprawdź bezpłatnie oferty fotowoltaiki

Sprzedawca zobowiązany URE – kto to?

Sprzedawca zobowiązany OZE to podmiot, który zgodnie z ustawą o OZE zajmuje się realizacją zadań wynikających z obowiązującego systemu rozliczania energii z OZE. Warto podkreślić, że nie istnieje jeden, określony sprzedawca zobowiązany. Ich listę co roku ogłasza Prezes Urzędu Regulacji Energetyki.

Zgodnie z art. 40, sprzedawcy zobowiązani są wybierani ze sprzedawców o największym wolumenie sprzedaży, działających na obszarze zarządzanym przez danego operatora. Po wyznaczeniu roli sprzedawcy zobowiązanego danemu sprzedawcy, operator sieci (z ustalonego obszaru) zawiera z nim umowę o świadczenie usług, które umożliwią mu realizowanie jego obowiązków względem uczestników systemu rozliczania energii z OZE.

O jakich obowiązkach mowa? W grę wchodzi m.in. rozliczanie energii z fotowoltaiki prosumenckiej czy zakup energii wyprodukowanej podczas rozruchów testowych. O tym, jakie konkretnie zadania wykonuje sprzedawca zobowiązany, szerzej napiszemy jednak nieco później.

Sprzedawca zobowiązany a sprzedawca rezerwowy

Niektórym, rola sprzedawca zobowiązany może się mylić z rolą innego podmiotu obecnego na rynku energii, a mianowicie ze sprzedawcą rezerwowym. Obie instytucje mają jednak zupełnie inne obowiązki.

Rolą sprzedawcy rezerwowego jest zapewnienie stałych dostaw energii elektrycznej odbiorcom końcowym. Po uwolnieniu rynku energii, każdy z odbiorców (zarówno osoby indywidualne, jak i klienci biznesowi) mogą korzystać z usług dowolnego sprzedawcy energii. W sytuacji, gdy z jakichś przyczyn (np. z powodu cofnięcia koncesji czy bankructwa firmy) nie jest on w stanie dłużej dostarczać energii, zadanie to przejmuje sprzedawca rezerwowy.

Sprzedawca zobowiązany OZE – zadania

Skoro wiadomo już, kim jest sprzedawca zobowiązany, wyjaśnimy teraz, co dokładnie wchodzi w skład jego obowiązków.

Zgodnie z różnymi zapisami ustawy o OZE, sprzedawca zobowiązany, odpowiada za dwa typy zadań związanych z:

  • rozliczeniem ilości energii wprowadzanej do sieci energetycznej przez prosumentów,
  • zakupem energii elektrycznej wyprodukowanej przez niektóre instalacje OZE.

Oprócz tego, sprzedawca zobowiązany pokrywa koszty bilansowania energii w mikroinstalacji oraz małej instalacji wytwórczej.

Obowiązki sprzedawcy zobowiązanego dotyczące rozliczania energii z mikroinstalacji prosumenckich

Sprzedawca zobowiązany jest jednym z kluczowych uczestników obowiązującego w Polsce systemu opustów. To właśnie on najczęściej jest stroną umowy kompleksowej, dzięki której możliwe jest skorzystanie z systemu prosumenckiego. Na sprzedawcy zobowiązanym spoczywa obowiązek:

  • Rozliczenia ilości energii elektrycznej wprowadzonej przez prosumenta do sieci. Sprzedawca realizuje ten obowiązek z wykorzystaniem danych pochodzących z urządzenia pomiarowo-rozliczeniowego (innymi słowy – z licznika dwukierunkowego). Rozliczenie uwzględnia energię wprowadzoną i pobraną ze wszystkich faz.
  • Poinformowania prosumenta o ilości energii rozliczonej – to właśnie od niego otrzymujecie rachunek z podsumowaniem ilości wprowadzonej, pobranej oraz dane na temat ilości energii pozostającej do wykorzystania w ramach “wirtualnego magazynu”.

Jeśli sprzedawca zobowiązany nie spełniłby powyższych obowiązków, podlegałby karze pieniężnej, zgodnie z art. 168, pkt. 6a ustawy o OZE.

Uwaga! Sprzedawca zobowiązany nie musi wypełniać powyższych obowiązków, jeśli prosument wybrał innego sprzedawcę, niż sprzedawca zobowiązany. W takiej sytuacji, operator systemu ma obowiązek zawrzeć ze sprzedawcą wybranym przez prosumenta umowę o świadczenie usług dystrybucji (lub innych usług, które pozwolą mu na realizowanie zadań sprzedawcy zobowiązanego).

Zakup energii z OZE przez sprzedawcę zobowiązanego

Kolejnym, niezwykle istotnym obowiązkiem sprzedawcy zobowiązanego jest zakup energii wyprodukowanej w instalacjach odnawialnych źródeł energii. Zasady jej zakupu różnią się w zależności od tego, czy mamy do czynienia z ofertą sprzedaży energii z fotowoltaiki (lub innego OZE) określoną w aukcji OZE czy też poza tym systemem. Inne zasady mogą też obowiązywać dla części źródeł OZE, takich jak biogaz, hydroenergia czy biomasa.

Sprzedawca zobowiązany a zakup energii z OZE poza aukcją

Jeśli chodzi o mikroinstalacje, podmiot, jakim jest sprzedawca zobowiązany, musi zakupić m.in.:

  • Niewykorzystaną energię, wyprodukowaną przez wytwórcę, innego niż prosument energii odnawialnej będącego przedsiębiorcą, niekorzystającego z systemu opustów, w mikroinstalacji wytwórczej, czyli instalacji o mocy do 50 kW. Obowiązek zakupu dotyczy również energii przechowywanej w magazynie energii elektrycznej, jak i energii wytworzonej z biogazu rolniczego w mikroinstalacji.
  • Energię elektryczną wyprodukowaną w mikroinstalacji odnawialnych źródeł energii, przez wytwórcę będącego przedsiębiorcą, zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, niekorzystającego z systemu opustów. Warunkiem jest wytworzenie tej energii przed 1 lipca 2016 roku lub też zmodernizowanie istniejącej mikroinstalacji, po dniu 1 lipca 2016 roku.
  • Energię wyprodukowaną z OZE w mikroinstalacji, przez producenta będącego przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców, niekorzystającego z systemu opustów, pod warunkiem, że energia ta została wytworzona w mikroinstalacji po 1 lipca 2016 roku.

Warunkiem zakupu energii, jest wprowadzenie jej do sieci – konieczne jest zatem wypełnienie procedur związanych z podłączeniem fotowoltaiki do sieci.

Sprzedawca zobowiązany ma także obowiązek zakupić energię z instalacji OZE, innej niż mikroinstalacja, a zatem:

  • Z instalacji OZE o łącznej mocy elektrycznej mniejszej niż 500 kW, jeśli po raz pierwszy energia z niej popłynęła przed 1 lipca 2016 roku. Obowiązek zakupu też obejmuje energię wyprodukowaną podczas rozruchu technologicznego.
  • Z instalacji OZE innej niż mikroinstalacja lub instalacji wykorzystującej wyłącznie biogaz rolniczy, o łącznej mocy mniejszej niż 500 kW, zmodernizowanej po 1 lipca 2016 roku,
  • Z instalacji OZE wykorzystującej wyłącznie biogaz rolniczy, jeśli energia popłynęła z niej pierwszy raz przed 1 lipca 2016 roku,
  • Z instalacji OZE wykorzystującej wyłącznie biogaz rolniczy, zmodernizowanej po 1 lipca 2016 roku.

W przypadku większej instalacji, warunkiem zakupu jest zaoferowanie całej energii wytworzonej i wprowadzonej do sieci, w okresie co najmniej 90 następujących po sobie dni kalendarzowych.

Uwaga! Sprzedawca zobowiązany musi kupować energię elektryczną przez okres 15 kolejnych lat, ale nie dłużej niż do 30 czerwca 2029 roku. Okres ten zaczyna się liczyć od dnia pierwszego wytworzenia energii elektrycznej.

Sprzedawca zobowiązany a zakup energii z OZE w ramach aukcji

Warto wspomnieć, że sprzedawca zobowiązany musi również zakupić energią z instalacji OZE o mocy mniejszej niż 500 kW, która wzięła udział w aukcji OZE i ją wygrała.

Organizator aukcji, Prezes URE, informuje wówczas sprzedawcę zobowiązanego o tym, jaki producent wygrał aukcję, ile energii jest do odkupienia i jaka była cena jej zakupu.

Sprzedawca zobowiązany odkupi też energię zgodnie z taryfą FIT

Wytwórcy energii z OZE (w instalacjach o mocy do 500 kW), będący przedsiębiorstwami energetycznymi wykorzystującymi wyłącznie:

  • biogaz (rolniczy, ze składowisk odpadów, z oczyszczalni ścieków lub inny),
  • hydroenergię,
  • biomasę,

mogą odsprzedać sprzedawcy zobowiązanemu (ale też innemu podmiotowi) niewykorzystaną energię elektryczną, po stałej cenie zakupu, określonej zgodnie z wytycznymi ustawy o OZE. Ta stała cena zakupu, określana jest również taryfą FIT (Feed in tariff).

Sprzedawca zobowiązany – po ile kupi energię z OZE?

Z wyjątkiem energii sprzedanej poza systemem aukcyjnym oraz energii sprzedawanej na podstawie taryf FIT, sprzedawca zobowiązany kupi wytworzoną energię z OZE po cenie, stanowiącej 100% średniej ceny na rynku konkurencyjnym w poprzednim kwartale. W I kwartale 2021 roku wyniosła ona 243,71 zł/MWh.

W przypadku odkupu energii przez sprzedawcę zobowiązanego, w ramach aukcji OZE, cena odkupu jest równa cenie ustalonej podczas aukcji. Ceny taryfy FIT są obliczane na podstawie kilku kryteriów.

Lista sprzedawców zobowiązanych – gdzie ją znaleźć?

Wszyscy sprzedawcy zobowiązani są wyznaczani przez Prezesa URE, w terminie do 31 października każdego roku, na rok następny. Zwykle liczba sprzedawców przekracza 100, z obszaru całej Polski.

Lista sprzedawców zobowiązanych jest publikowana co roku, na stronie Urzędu Regulacji Energetyki, w sekcji Komunikaty Prezesa URE.

Sprawdź bezpłatnie oferty fotowoltaiki

Czy sprzedawca zobowiązany zyska większą rolę w fotowoltaice w 2022 roku?

W czerwcu 2021 roku pojawiła się informacja o zaprezentowaniu nowego projektu ustawy o OZE, który zakłada zlikwidowanie obecnie istniejące systemu opustów, działającego jak “wirtualny magazyn energii”. Jego miejsce miałaby zająć wyłącznie sprzedaż energii wytworzonej w mikroinstalacji prosumenckiej. Kupcem miałby wówczas być właśnie sprzedawca zobowiązany (lub opcjonalnie, inny sprzedawca lub tzw. agregator).

Projekt zakłada zakup energii po średniej cenie energii na rynku konkurencyjnym, w poprzednim kwartale, czyli dokładnie po tej samej cenie, po której teraz odkupywana jest energia z mikro i małych instalacji wytwórczych. Z punktu widzenia prosumentów zmiana ta jest oczywiście gorsza – zamiast odzyskać ok. 70-80% wyprodukowanej energii, będą mogli uzyskać kwotę, stanowiącą ok. 40% stawki za prąd w zakupie.

Jeśli projekt zostanie wprowadzony w obecnym kształcie, sprzedawcy zobowiązani będą prowadzili rozliczenia energii dla niemal wszystkich producentów OZE (z wyłączeniem tych, którzy zdecydują się na znalezienie własnego kupca lub skorzystanie z usług agregatora). A to zdecydowanie zwiększy ich rolę w całym systemie rozliczeń OZE.

Jak na razie, nie wiadomo jednak czy tak się stanie, gdyż w Sejmie pojawił się także kontrprojekt, opracowany przez grupę posłów (na czele z Jadwigą Emilewicz), zakładający nie likwidację, ale modyfikację systemu opustów. Bilansowanie 1:0,7 lub 1:0,8 z opustem na opłaty dystrybucyjne, miałoby zostać zastąpione przez bilansowanie 1:1 oraz naliczanie opłat dystrybucyjnych prosumentom.

Ostatecznie więc sprzedawca zobowiązany to obecnie szara eminencja systemu rozliczania energii z OZE. Już teraz rola tego podmiotu jest znacząca – odpowiada bowiem za funkcjonowanie m.in. systemu opustów, ale też sprzedaż energii z instalacji o mocy do 500 kW. Jeśli proponowane zmiany ustawy o OZE wejdą w życie, jego rola zwiększy się jeszcze bardziej. Warto zatem wiedzieć dokładnie, kim jest i jakie obowiązki ma sprzedawca zobowiązany.

Informacje o autorze

Emila Biernaciak

Ukończyła Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ekspertka w zakresie fotowoltaiki. Zapalona badaczka zagadnień związanych z finansami, energetyką oraz marketingiem w sieci. Szczera fanka i propagatorka ekologicznych rozwiązań, które mogą zmienić świat na lepsze. Niespokojny duch, wciąż szukający nowej wiedzy i doświadczeń. W wolnym czasie czyta powieści Stephena Kinga i śledzi trendy motoryzacyjne.

Dodaj komentarz
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments