Będą kolejne zmiany w programie Czyste Powietrze. Ruszają konsultacje
W Ministerstwie Klimatu i Środowiska rozpoczęły się konsultacje społeczne dotyczące programu „Czyste Powietrze”. Pierwsze spotkanie, które odbyło się 4 października 2024 roku, poświęcono przede wszystkim kryteriom uczestnictwa w programie, standardom energetycznym budynków oraz sposobom dokumentowania dochodów. Konsultacjom przewodniczył wiceminister Krzysztof Bolesta, który podkreślił, że głównym celem jest poprawa funkcjonowania programu, eliminacja nadużyć oraz dostosowanie wymagań do aktualnych wyzwań na rynku technologii grzewczych.
Dlaczego planowane są zmiany w programie „Czyste Powietrze”?
Program „Czyste Powietrze” funkcjonuje już od 6 lat, umożliwiając Polakom wymianę starych pieców oraz termomodernizację budynków z wykorzystaniem rządowych dopłat. Jednak z biegiem czasu zaczęły pojawiać się problemy związane z nadużyciami oraz niespójnościami w kryteriach przyznawania środków. Obecne konsultacje społeczne mają na celu wypracowanie rozwiązań, które wyeliminują te niedociągnięcia i uczynią program bardziej efektywnym oraz sprawiedliwym dla beneficjentów. Ważnym elementem rozmów są kwestie dokumentowania dochodów, prefinansowania projektów oraz podniesienia standardów energetycznych budynków.
Kluczowe propozycje zmian
- Zaostrzenie zasad weryfikacji dochodów beneficjentów. Zwrócono uwagę na nieuczciwe praktyki zaniżania dochodów przez dopisywanie do gospodarstwa domowego osób o niskich dochodach, co sztucznie podnosiło szanse na uzyskanie wyższego dofinansowania. Kolejnym problemem było przepisywanie współwłasności budynku na członków rodziny o niższych dochodach. W odpowiedzi zaproponowano bardziej restrykcyjne zasady weryfikacji dochodów, np. przez włączenie ośrodków pomocy społecznej (GOPS, MOPS) do oceny wniosków o pełne dofinansowanie. Ponadto zasugerowano, aby nie tylko dochody były kryterium kwalifikacyjnym, ale również stan techniczny budynku, który wymaga termomodernizacji.
- Zmiana zasad prefinansowania projektów. Prefinansowanie, które miało ułatwić mniej zamożnym beneficjentom realizację inwestycji, zostało uznane za mechanizm sprzyjający nadużyciom. Zdarzały się przypadki, gdzie pełnomocnicy beneficjentów wykorzystywali ich niewiedzę. Propozycja zmiany zakłada rezygnację z prefinansowania na rzecz szybszej realizacji wypłat w formie refundacji – po zakończeniu inwestycji i jej poprawnej weryfikacji. Dzięki temu beneficjenci mieliby większą kontrolę nad realizacją projektu i kontakt z wykonawcami.
- Podniesienie standardów energetycznych budynków. Obecnie wymagania dotyczące poprawy efektywności energetycznej budynków są różne w zależności od skali inwestycji. Proponowane zmiany sugerują wprowadzenie obowiązkowej termomodernizacji, np. przy najwyższym poziomie dofinansowania, co wymuszałoby poprawę standardu energetycznego budynku. Uczestnicy konsultacji rozważali również zastąpienie audytów energetycznych obowiązkowym świadectwem charakterystyki energetycznej budynku, które jest dokładniejsze i bardziej regulowane prawnie. Taka zmiana pozwoliłaby lepiej monitorować i oceniać efekty energetyczne po zakończeniu inwestycji, a także lepiej kontrolować zużycie energii.
- Wprowadzenie listy rekomendowanych wykonawców. Jednym z częstych problemów zgłaszanych przez beneficjentów była trudność w znalezieniu rzetelnych wykonawców. Dlatego zaproponowano stworzenie oficjalnej listy rekomendowanych firm, które byłyby weryfikowane przez organizacje branżowe i posiadały ubezpieczenie OC. Miałoby to na celu ograniczenie przypadków niskiej jakości usług oraz oszustw, gdzie beneficjenci płacili za niewykonane lub źle przeprowadzone prace. Przykładem może być sytuacja, w której wykonawca instalacji pompy ciepła źle przeprowadza montaż, co skutkuje awarią urządzenia i wyższymi rachunkami za energię. Dzięki listom rekomendowanych firm oraz wzorom umów, które musieliby stosować wykonawcy, beneficjenci mieliby większą pewność co do jakości realizacji projektów.
- Zmiany w technologii grzewczej i katalogu kosztów kwalifikowanych. Program „Czyste Powietrze” do tej pory wymagał wymiany starych źródeł ciepła (tzw. kopciuchów) na nowe, efektywne urządzenia, takie jak pompy ciepła czy kotły na biomasę. Proponowane zmiany zakładają weryfikację obecnych wymagań technicznych tych urządzeń, szczególnie w odniesieniu do obowiązkowej listy Zielonych Urządzeń i Materiałów (ZUM). Omówiono potrzebę wprowadzenia wyższych standardów jakościowych dla urządzeń grzewczych oraz materiałów instalacyjnych, co pozwoliłoby uniknąć importu tanich, niskiej jakości produktów z zagranicy, szczególnie z Chin. Ponadto rozważano możliwość dopuszczenia dofinansowań na instalacje hybrydowe, które łączą różne źródła ciepła, np. pompy ciepła z panelami fotowoltaicznymi.
- Szkolenia i dodatkowe programy dla instalatorów. Uczestnicy konsultacji zwrócili uwagę na potrzebę dalszego kształcenia specjalistów zajmujących się instalacjami grzewczymi i termomodernizacyjnymi. Brak odpowiednio wykwalifikowanej kadry często prowadził do błędów w montażu, co wpływało na efektywność energetyczną i koszty eksploatacji urządzeń. Zasugerowano więc stworzenie dodatkowych szkoleń oraz programów certyfikacji instalatorów, które podniosłyby jakość oferowanych usług i zapewniły lepsze wykorzystanie środków z programu.
Kolejne zmiany w programie
Planowane modyfikacje nie są pierwszymi, które wprowadzono w programie „Czyste Powietrze”. Od 1 kwietnia 2024 roku Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wprowadził zaostrzone wymagania dotyczące pomp ciepła. Od tej daty, dofinansowanie jest dostępne tylko na urządzenia znajdujące się na liście ZUM (Zielone Urządzenia i Materiały). Zmiany były wywołane m.in. powtarzającymi się doniesieniami na temat montażu niskiej jakości urządzeń pochodzących z Azji, w zawyżonych cenach, w celu wyłudzenia środków z budżetu „Czystego Powietrza”.
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
MKiŚ i gminy wypracowują nowe zasady ochrony złóż kopalin w planowaniu przestrzennym
Ministerstwo Klimatu i Środowiska wspólnie z samorządami opracowuje elastyczniejsze zasady ochrony złóż kopalin, by zapewnić bezpieczeństwo surowcowe państwa bez hamowania rozwoju lokalnego.
Ponad 120 mld zł z ETS2 na modernizację Polski – apel o jasny plan wydatkowania środków
Polska może otrzymać aż 124 mld zł z systemu ETS2 i Społecznego Funduszu Klimatycznego. Eksperci i organizacje apelują do rządu o przejrzyste zasady wydatkowania tych środków oraz pilne przyjęcie Planu Społeczno-Klimatycznego.
Nowatorskie rozwiązania w ciepłownictwie – podsumowanie warsztatów NCAE
Narodowe Centrum Analiz Energetycznych (NCAE) zaprezentowało podczas warsztatów innowacyjne koncepcje transformacji sektora ciepłowniczego. Przedstawiono modele hybrydowe, elektryfikację ciepłownictwa oraz lokalne obszary bilansowania energii.
1,4 mld zł z KPO na modernizację sieci dystrybucyjnej – PGE Dystrybucja inwestuje w elastyczność i OZE
PGE Dystrybucja otrzyma blisko 1,4 mld zł z Krajowego Planu Odbudowy na modernizację sieci dystrybucyjnej. Inwestycje obejmą przebudowę stacji, rozbudowę linii oraz wdrożenie inteligentnych funkcjonalności, co zwiększy potencjał przyłączeniowy dla OZE o 541 MW.
Energa Operator uruchamia potencjał ultraszybkiego ładowania dzięki modernizacji GPZ
Modernizacja pięciu głównych punktów zasilania przez Energę Operatora przy autostradach A1 i A2 pozwoli na powstanie ponad 200 ultraszybkich ładowarek dla elektromobilności w Wielkopolsce i na Kujawach. Inwestycja wsparta 48 mln zł z NFOŚiGW zwiększa niezawodność sieci i ogranicza emisje CO2.
Farma wiatrowa Sieradz: TAURON rozwija zieloną energię w województwie łódzkim
TAURON uruchomił farmę wiatrową Sieradz o mocy 23,8 MW, która zasili prądem nawet 40 tys. gospodarstw domowych. To kolejny krok Grupy w kierunku zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii.
Komentarze