Bilansowanie energii z fotowoltaiki – co musisz wiedzieć?
Z artykułu dowiedziecie się, jak bilansowana jest energia z fotowoltaiki oraz jak przebiega bilnasowanie międzyfazowe.
Bilansowanie energii w systemach fotowoltaicznych
Bilansowanie energii z fotowoltaiki opiera się na rozliczaniu energii pobieranej z sieci oraz tej oddawanej do niej, co pozwala użytkownikom instalacji fotowoltaicznych na korzystanie z wyprodukowanej energii w sposób optymalizujący koszty. Bilansowanie energii przy systemach fotowoltaicznych ma ogromny wpływ na bieżące zużycie energii, czyli autokonsumpcję. Od niej zaś w dużej mierze uzależniona jest opłacalność fotowoltaiki – szczególnie w przypadku net-billingu.
W praktyce, bilansowanie wiąże się z różnicami w zapotrzebowaniu na energię w różnych fazach instalacji elektrycznej. W typowym gospodarstwie domowym można zaobserwować, że poszczególne fazy są obciążone asymetrycznie. Oznacza to, że zapotrzebowanie na energię na każdej z faz jest inne, co wynika z charakterystyki podłączonych urządzeń. Przykładowo, jedna faza może być przeznaczona głównie do oświetlenia i urządzeń o niskim poborze mocy, druga do zasilania urządzeń o wysokim zapotrzebowaniu energetycznym, takich jak pompy ciepła czy klimatyzatory, a trzecia do obsługi pozostałych urządzeń. Sytuację dodatkowo komplikują różne typy instalacji PV oraz tarfy prądu.
Bilansowanie energii z fotowoltaiki a taryfy prądu
Zastosowanie bilansowania w przypadku taryfy jednostrefowych jest dość proste. OSD stara się bowiem bilansować energię z fotowoltaiki w ramach jednej strefy, tak by energia pobierana przez prosumenta była zaspokajana z nadwyżek w danej strefie. Tych może jednak w pewnym momencie zabraknąć. Co w takim przypadku? Wówczas nadwyżki z jednej strefy są przenoszone do strefy, w której pojawiło się zapotrzebowanie na energię w proporcji 1:1.
Bilansowanie międzyfazowe a typ instalacji elektrycznej
Warto dodać też, że bilansowanie międzyfazowe inaczej wygląda w przypadku instalacji jednofazowej, a inaczej w przypadku trójfazowej. Zanim przejdziemy do wyjaśnienia, przypomniujmy jak działa instalacja PV.
Instalacja PV generuje prąd, który trafia następnie do falownika. Ten wytworzone napięcie kieruje do instalacji elektrycznej w domu – w zależności od tego, z jakim typem urządzenia mamy do czynienia, na jedną fazę lub po równo na wszystkie trzy fazy. Jak wygląda bilansowanie energii z fotowoltaiki w każdym z przypadków?
Bilansowanie międzyfazowe – instalacja 1-fazowa
W przypadku tych instalacji nie ma żadnego problemu, gdyż energia pobierana i oddana bilansuje w ramach tej samej fazy. Prosument jest zatem po prostu rozliczany z energii pobranej i oddanej. Jeśli falownik produkuje 3 kWh prądu, to cała ta energia kierowana jest do instalacji domowej i pomniejszana o bieżące zużycie. Jeśli w danym momencie wynosi ono np. 2 kWh, to pozostała 1 kWh zostaje odesłana do sieci.
Następnie, w net-billingu zostanie ona przeliczona według obowiązujące stawki sprzedaży. W przypadku systemu opustów energię oddaną pomniejsza się o współczynnik bilansowania – 0,7 lub 0,8.
Bilansowanie międzyfazowe – instalacja 3-fazowa
Niestety w przypadku instalacji trójfazowych sytuacja jest już dość skomplikowana. Operator sieci dystrybucyjnej ma obowiązek rejestrować i bilansować energię oddzielnie dla wszystkich faz, w przypadku instalacji trójfazowych.
Obciążenie w instalacjach trójfazowych jest niesymetryczne – zwykle jest tak, że jedna faza obsługuje np. oświetlenie i urządzenia o niskim zużyciu energii, kolejna – urządzenia “prądożerne”, a trzecia pozostałe urządzenia. I na części faz może występować bardzo niskie obciążenie, podczas gdy na innych – bardzo duże.
I teraz wyobraźmy sobie sytuację, gdy w domu z instalacją trójfazową zainstalowany jest falownik jednofazowy. Jeśli jest on podłączony do jednej z mało obciążonych faz, nadmiarowa energia zostanie oddana nawet, gdy na pozostałych fazach pojawia się pobór, który mógłby tę nadwyżkę wykorzystać. A skoro zostanie oddana to prosument będzie stratny (albo ze względu na potrącenie z systemu opustów, albo ze względu na stosunek ceny kupna do sprzedaży w net-billingu).
Jak jest bilansowana energia z fotowoltaiki?
Aktualnie, energia z fotowoltaiki jest bilansowana zgodnie z tzw. modelem bilansowania międzyfazowego wektorowego. Obowiązek jego stosowania wprowadziała w 2022 roku nowelizacja ustawy o OZE, by wyeliminować problemu i niejasności związane z bilansowaniem międzyfazowym energii z fotowoltaiki.
W bilansowaniu międzyfazowym wektorowym, pobór i odbiór energii jest sumowany między fazami w ciągu jednej godziny, i dopiero energia niewykorzystana przez żadną z faz jest odnotowywana jako nadwyżka. Dla prosumentów, taki model jest najkorzystniejszy, bo pozwala zminimalizować straty wynikające z asymetrycznego obciążenia faz w instalacjach trójfazowych. Poniżej znajdziecie grafikę obrazującą wektorowe bilansowanie energii z fotowoltaiki.
Jako ciekawostkę warto dodać, że przed 2022 rokiem, operatorzy sieci mogli stosować jedną z dwóch metod bilansowania – wektorową (korzystną dla prosumenta) i arytmetyczną (niekorzystną dla właścicieli systemów PV).
W bilansowaniu międzyfazowym arytmetycznym licznik rejestruje akcję poboru i odbioru oddzielnie dla każdej z faz. Przykładowo, w systemie opustów prosument jest stratny, gdyż mając zapotrzebowanie na energię na poziomie 1 kW i oddając nadwyżkę 1 kW, będzie mógł odebrać jedynie 0,8 kW.
Jeśli zastanawiacie się, w jaki sposób przeliczana jest energia oddana i odebrana, sprawdźcie nasz artykuł: ”Rozliczenie energii z fotowoltaiki – co musisz wiedzieć?”, gdzie znajduje się szczegółowe wyjaśnienie zasad rozliczania.
Bilansowanie energii z fotowoltaiki 1:1 – komercyjna alternatywa systemów prosumenckich
Bilansowanie 1:1 to mechanizm rozliczeniowy umożliwiający 100% równoważenie wyprodukowanej energii elektrycznej z tą pobraną z sieci. W praktyce oznacza to, że za każdą jednostkę energii oddaną do sieci (np. 1 kWh), prosument może pobrać z sieci równowartość jednostki energii (1 kWh) bez dodatkowych kosztów. Na chwilę obecną, bilansowanie 1:1 spotykane jest jedynie w komercyjnych ofertach firm zajmujących się energią odnawialną i sprzedażą prądu.
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
TAURON Ciepło inwestuje w modernizację i bezpieczeństwo dostaw ciepła w Dąbrowie Górniczej
TAURON Ciepło przeznacza ponad 115 mln zł na rozwój i modernizację infrastruktury ciepłowniczej w Dąbrowie Górniczej. Inwestycje mają kluczowe znaczenie dla niezawodności dostaw ciepła, bezpieczeństwa energetycznego oraz komfortu mieszkańców.
Aktualizacja Planu wdrożenia Nowego Modelu Wymiany Informacji (NMWI) przez CSIRE
Polskie Sieci Elektroenergetyczne zaktualizowały Plan etapowego wdrożenia Nowego Modelu Wymiany Informacji (NMWI) za pośrednictwem CSIRE. Zmiana dotyczy zadania opcjonalnego S2.14 i obowiązuje od 1 września 2026 r.
Bilansowanie handlowe KSE: wyzwania i ryzyka w lipcu 2026
W lipcu 2026 roku bilansowanie handlowe w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym napotkało na poważne wyzwania. Powtarzające się niezbilansowanie portfeli POB generuje ryzyka dla bezpieczeństwa systemu i wpływa na skrajne ceny energii na rynku bilansującym.
Termomodernizacja 500 szkół z KPO: nowa jakość edukacji i efektywności energetycznej
W całej Polsce trwa modernizacja energetyczna 500 placówek edukacyjnych, finansowana z Krajowego Planu Odbudowy. Przykładem jest Szkoła Podstawowa nr 8 w Gnieźnie, która zyskała nowoczesne rozwiązania poprawiające komfort nauki i efektywność energetyczną.
NFOŚiGW dzieli się doświadczeniem z Ukrainą: wsparcie dla systemu finansowania ochrony środowiska
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczął praktyczną współpracę z Ukrainą w zakresie finansowania ochrony środowiska i transformacji energetycznej. Wspólne działania mają na celu budowę efektywnego, odpornego na zmiany systemu wsparcia zielonej transformacji u naszego wschodniego sąsiada.
NFOŚiGW zostaje większościowym akcjonariuszem EMP – 4,5 mld zł na polski samochód elektryczny
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przekazał ElectroMobility Poland blisko 4,5 mld zł, stając się większościowym akcjonariuszem spółki. To kluczowy krok w realizacji Polskiego Hubu Elektromobilności i budowy krajowej fabryki aut elektrycznych.
Komentarze