Blackout na Półwyspie Iberyjskim obnażył słabości europejskich sieci energetycznych
Masowa awaria prądu, która 29 kwietnia 2025 r. sparaliżowała systemy elektroenergetyczne Hiszpanii, Portugalii i części Francji, ujawnia niepokojące braki infrastrukturalne w europejskich sieciach przesyłowych. Eksperci ostrzegają: bez inwestycji w magazyny energii, interkonektory i technologie monitoringu, podobne incydenty mogą się powtarzać coraz częściej.
Co doprowadziło do blackout’u w Hiszpanii i Portugalii?
Poniedziałkowa awaria prądu, która objęła znaczną część Półwyspu Iberyjskiego, skłoniła władze i branżę energetyczną do szukania przyczyn i analizowania konsekwencji. Choć pierwotnie podejrzewano udział niestabilnych OZE, eksperci szybko wykluczyli je jako źródło problemu. Uwaga skupiła się na niedoinwestowanej i niedostosowanej do nowych realiów sieci przesyłowej.
Juliet Phillips z organizacji Beyond Fossil Fuels zaznacza, że „awarie sieci to w przeważającej większości efekt słabości infrastruktury przesyłowej”. Jej zdaniem operatorzy systemów elektroenergetycznych muszą mieć „mandat klimatyczny”, który umożliwi im planowanie i inwestowanie w elastyczne systemy energetyczne oparte na OZE – z rozbudowanym magazynowaniem, interkonektorami i automatyką.
Problem interkonektorów – izolacja Półwyspu Iberyjskiego
Blackout unaocznił także strukturalną izolację Półwyspu Iberyjskiego w europejskiej sieci elektroenergetycznej. Choć Hiszpania jest połączona z Francją linią o mocy 2,8 GW, a z Marokiem – dodatkowymi 1,4 GW, to nadal jest to niewystarczające.
Jak tłumaczy firma VIOTAS, interkonektory mogłyby skuteczniej przeciwdziałać awarii, przesyłając energię tam, gdzie jest najbardziej potrzebna, i zapobiegając redukcji mocy źródeł odnawialnych.
Rozbudowa tych połączeń nie jest jednak łatwa. Bruegel przypomina, że uzgodnienie kosztów wspólnej inwestycji (np. linii Hiszpania–Francja) zajmuje nawet kilka lat. Dodatkowym utrudnieniem są uwarunkowania geograficzne, które komplikują techniczne aspekty połączeń.
Nadzieją jest nowa linia przez Zatokę Biskajską, która ma zwiększyć zdolność przesyłową między Hiszpanią a Francją z 2 800 MW do 5 000 MW.
Zawiodły też technologie – brak precyzyjnego monitorowania
Georg Rute, były szef jednostki smart grid w estońskim operatorze Elering, wskazuje, że jedną z możliwych przyczyn awarii mogły być nieprecyzyjne dane o obciążeniu linii przesyłowych. Tradycyjne metody oceny ich przepustowości nie biorą pod uwagę rzeczywistych warunków atmosferycznych – w gorące i bezwietrzne dni linie mogą się przegrzewać i ulegać uszkodzeniom.
Rozwiązaniem może być technologia DLR (dynamic line rating), która dynamicznie dostosowuje parametry pracy linii do warunków pogodowych. Tego typu system wdrożono już m.in. na Balearach – regionie, który jako jeden z nielicznych nie ucierpiał w czasie awarii.
Brak bezwładności i magazynów energii osłabił odporność systemu
Eksperci zauważają również, że nowoczesne systemy oparte głównie na OZE cierpią na brak tzw. bezwładności – cechy charakterystycznej dla konwencjonalnych elektrowni (gazowych, węglowych czy jądrowych), która pozwala stabilizować sieć w ułamkach sekund.
Hiszpania, mając niski udział źródeł konwencjonalnych, nie miała wystarczających rezerw, by zareagować na nagłą destabilizację. Rozwiązaniem jest rozwój dużych magazynów energii, np. bateryjnych, oraz technologii synchronizujących sieć.
Przytoczono także przykłady odporności lokalnej – np. Uniwersytet w Almerii pozostał w pełni funkcjonalny dzięki własnym instalacjom PV i magazynom energii. Niektóre gospodarstwa domowe zasilały się z baterii samochodów elektrycznych.
Zobacz również:
- Gigantyczna awaria prądu w Hiszpanii i Portugalii. Czy to cyberatak?
- Co to jest blackout?
- Po awarii prądu w Hiszpanii i Portugalii przywrócono zasilanie, trwa ustalania przyczyn
Źródło: SEI
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
ORLEN otwiera się na współpracę z polskimi firmami technologicznymi – Forum Dostawców w Katowicach
ORLEN zorganizował w Katowicach Forum Dostawców, zapraszając firmy technologiczne do współpracy w ramach programu „Partnerzy Energii Jutra”. Wydarzenie ma na celu budowanie długofalowych relacji z krajowymi przedsiębiorcami i zwiększenie ich udziału w strategicznych projektach Grupy.
EMP i NFOŚiGW: 4,5 mld zł na hub elektromobilności w Jaworznie – przełom dla polskiego przemysłu
ElectroMobility Poland i NFOŚiGW podpisały umowę inwestycyjną na 4,5 mld zł, finansując budowę nowoczesnego hubu produkcyjno-rozwojowego w Jaworznie. To kluczowy krok w transformacji polskiego sektora motoryzacyjnego oraz rozwoju zeroemisyjnego transportu.
XIX Dzień Informacyjny LIFE: Innowacyjne projekty środowiskowe i realne efekty dla Polski
W Warszawie odbył się XIX Dzień Informacyjny LIFE, podczas którego zaprezentowano dziesiątki projektów wspierających ochronę środowiska i transformację energetyczną. Wydarzenie pokazało, jak program LIFE przekłada się na konkretne zmiany w polskiej przyrodzie i gospodarce.
Ruszył nabór na dofinansowanie projektów LIFE – 150 mln zł na ochronę środowiska i klimat
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczął nabór wniosków na współfinansowanie projektów w ramach unijnego programu LIFE. Do rozdysponowania jest niemal 150 mln zł na inicjatywy związane z ochroną przyrody, klimatu oraz gospodarką o obiegu zamkniętym.
Średnie ceny gazu z importu wzrosły w I kwartale 2026 r. – dane URE
W pierwszym kwartale 2026 r. średnia cena gazu ziemnego importowanego z krajów UE i EFTA wzrosła o ponad 22% względem poprzedniego kwartału, ale pozostaje niższa niż rok wcześniej. URE publikuje szczegółowe dane dotyczące zmian cen gazu z zagranicy.
ORLEN buduje hub wodorowy w Szczecinie – kluczowy krok dla polskiej gospodarki wodorowej
ORLEN rozpoczyna budowę nowoczesnego hubu wodorowego w Szczecinie. Inwestycja o wartości 75 mln zł ma przyczynić się do rozwoju zeroemisyjnego transportu i wzmocnić pozycję polskich firm w sektorze energetycznym.
Komentarze