„Błędna matematyka węglowa” pozwala największym emitentom unikać odpowiedzialności
Nowe badania wskazują, że dotychczasowe metody oceny sprawiedliwości klimatycznej faworyzowały największych emitentów, przerzucając ciężar działań na kraje biedniejsze. Sądowe wyroki coraz częściej wymuszają realne zobowiązania klimatyczne.
Międzynarodowa polityka klimatyczna od lat opiera się na założeniu, że każdy kraj powinien wnosić „sprawiedliwy wkład” w ograniczanie emisji gazów cieplarnianych. Jednak, jak pokazują najnowsze badania zespołu z Uniwersytetu w Utrechcie, dotychczasowe podejście do wyznaczania tych celów było korzystne dla największych emitentów, takich jak państwa G7, Rosja czy Chiny.
Dlaczego dotychczasowe wyliczenia były błędne?
Badacze pod kierownictwem Yanna Robiou du Pont wykazali, że wcześniejsze metody oceny ambicji klimatycznych państw opierały się na zmieniających się punktach odniesienia – rosnących emisjach. W praktyce oznaczało to, że kraje o wysokiej emisji mogły opóźniać działania, a większy ciężar walki z klimatem spadał na kraje mniej rozwinięte, które w niewielkim stopniu przyczyniły się do obecnego kryzysu.
Nowe podejście: odpowiedzialność historyczna
Zespół z Uniwersytetu w Utrechcie proponuje, by wyznaczać cele redukcyjne w oparciu o historyczny wkład każdego kraju w emisje oraz jego zdolności finansowe. Takie podejście natychmiast zmienia punkt wyjścia – niektóre państwa musiałyby gwałtownie ograniczyć emisje, zamiast stopniowego spadku. Najwięksi emitenci, jak USA, Australia, Kanada, Zjednoczone Emiraty Arabskie czy Arabia Saudyjska, musieliby nie tylko szybciej ciąć emisje, ale też wspierać finansowo działania w krajach biedniejszych.
Sprawiedliwy podział wysiłku
Rozdział globalnego budżetu węglowego powinien uwzględniać historyczną odpowiedzialność, możliwości finansowe oraz potrzeby rozwojowe. Takie podejście jest zgodne z założeniami Porozumienia Paryskiego, które zakłada ograniczenie globalnego ocieplenia do 1,5°C, maksymalnie 2°C.
Rola sądów w egzekwowaniu sprawiedliwości klimatycznej
Coraz więcej sprawiedliwych podziałów emisji trafia do sądów. Przykładem jest sprawa KlimaSeniorinnen przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, gdzie orzeczono, że niewystarczające działania klimatyczne naruszają prawa człowieka. Sędziowie wymagają od państw jasnego uzasadnienia, dlaczego ich zobowiązania są sprawiedliwe i ambitne.
To wzmacnia i podkreśla rosnącą rolę sądów w egzekwowaniu sprawiedliwości klimatycznej.
W przełomowej opinii doradczej z 23 lipca 2025 roku Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości potwierdził, że państwa mają prawny obowiązek zapobiegania znaczącym szkodom dla klimatu, działając wspólnie i niezwłocznie.
Wnioski: sprawiedliwa transformacja to konieczność
Brak proporcjonalnych działań ze strony najbogatszych państw prowadzi do niewystarczających postępów globalnych. Sprawiedliwy podział wysiłku i finansowania może przełożyć się na ambitniejsze cele klimatyczne i realne ograniczenie ocieplenia.
Źródło: ScienceDaily
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Bezpieczeństwo klimatyczne Polski – eksperci o konieczności zintegrowanego zarządzania energią, powietrzem i wodą
Podczas konferencji w Senacie RP eksperci oraz przedstawiciele władz i samorządów podkreślili, że skuteczne budowanie odporności Polski wymaga spójnego zarządzania energią, powietrzem i wodą. Przedstawiono propozycje zmian prawnych mających wzmocnić bezpieczeństwo kraju.
300 tys. zł dla szkół, bibliotek i uczelni. Rusza kolejna edycja programu „Czysta Moc Energii”
Respect Energy uruchamia drugą edycję programu grantowego „Czysta Moc Energii”, w ramach którego instytucje edukacyjne i lokalne ośrodki z całej Polski mogą zdobyć środki na działania związane z edukacją energetyczną i klimatyczną. Do rozdysponowania jest łącznie 300 tys. zł, a pojedyncze granty wynoszą 30 tys. zł.
Program ponownie pokazuje, że transformacja energetyczna to nie tylko wielkie inwestycje i decyzje na szczeblu centralnym, ale również oddolne inicjatywy realizowane blisko ludzi – w szkołach, bibliotekach czy domach kultury.
PGE prezentuje wyniki finansowe i operacyjne za 2025 rok: wzrost EBITDA i spadek zadłużenia
Grupa PGE opublikowała szczegółowe wyniki za 2025 rok, notując wzrost powtarzalnego zysku EBITDA i obniżenie zadłużenia netto. Największy udział w wynikach miała dystrybucja oraz segmenty ciepłowniczy i odnawialny.
Nowa Chemia ORLEN: szybciej, sprawniej i taniej – aktualizacja inwestycji w Płocku
ORLEN zaktualizował projekt Nowa Chemia, znacząco redukując koszty i ustalając realny harmonogram. Inwestycja w Płocku ma przynieść szybsze efekty, większy udział polskich firm i poprawę efektywności energetycznej.
GAZ-SYSTEM z pozytywną opinią KE w sprawie certyfikacji jako operator wodorowy
Komisja Europejska wydała pozytywną opinię dotyczącą certyfikacji niezależności GAZ-SYSTEM jako operatora systemu przesyłowego wodorowego. To pierwszy taki przypadek w Unii Europejskiej i ważny krok dla polskiego rynku wodoru.
PGE Energia Odnawialna wybrała wykonawcę Magazynu Energii Gryfino
PGE Energia Odnawialna zakończyła wybór wykonawcy dla największego w Polsce bateryjnego magazynu energii – inwestycji w Gryfinie. Projekt zrealizuje konsorcjum polskich firm, a dostawcą technologii będzie Fluence Energy.
Komentarze