Czyste Powietrze: nowe regulacje zwiększają ochronę beneficjentów i bezpieczeństwo finansowania
Program Czyste Powietrze przeszedł istotne zmiany, które mają lepiej chronić beneficjentów przed skutkami działań nieuczciwych wykonawców. Rząd planuje przyjąć ustawę wspierającą poszkodowanych, a finansowanie programu pozostaje stabilne.
Reforma programu Czyste Powietrze – większa ochrona dla beneficjentów
Program Czyste Powietrze został zreformowany, aby zapewnić skuteczniejszą ochronę osobom korzystającym z dofinansowania na wymianę kopciuchów i termomodernizację domów. Rząd planuje wprowadzenie ustawy mającej na celu wsparcie beneficjentów, którzy padli ofiarą nieuczciwych firm wykonawczych w poprzedniej edycji programu. Projekt ustawy został już wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów.
To jest tak ważny temat dla beneficjentów, że mam nadzieję, że projekt ustawy zostanie jednogłośnie przegłosowany
– Robert Gajda, zastępca prezesa zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Problemy i nadużycia w poprzedniej edycji programu
Kontrole wykazały, że przed reformą część wykonawców działała na szkodę właścicieli domów, pobierając zaliczki i nie realizując prac. Odpowiedzialność finansowa spadała na beneficjentów, nawet jeśli zostali oszukani. W poprzedniej edycji programu akceptowano wnioski niemal automatycznie, co prowadziło do poważnych i systemowych nieprawidłowości, takich jak:
- fikcyjne faktury i nieistniejące prace termomodernizacyjne,
- zawyżanie kosztów na fakturach,
- brak nadzoru nad jakością prac,
- niewykonywanie prac pomimo pobranych zaliczek,
- nieprawidłowa realizacja umów,
- wymiana jedynie źródła ciepła bez ocieplenia budynku.
Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) mają prawo kontrolować i wstrzymywać wypłaty środków w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. Przykłady zawyżania kosztów obejmują m.in. doliczanie „kosztów pośrednich” stanowiących ponad 80% wartości faktury czy ceny znacznie przekraczające rynkowe wartości towarów.
Nowe przepisy i mechanizmy wsparcia
Projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz NFOŚiGW zakłada ochronę poszkodowanych beneficjentów i wprowadza możliwość dochodzenia należności bezpośrednio od wykonawców. Nowe regulacje przewidują także zawieszenie ściągania nierozliczonych zaliczek od osób poszkodowanych.
Zmiany mają na celu przywrócenie zaufania do programu i zwiększenie bezpieczeństwa finansowego jego uczestników. W bazie NFOŚiGW zarejestrowano już 477 spraw dotyczących postępowań organów ścigania, UOKiK oraz nadużyć finansowych związanych z programem.
Najważniejsze zmiany od 31 marca 2025 r.
- Wprowadzenie tabeli kosztów jednostkowych ograniczającej zawyżanie cen,
- prefinansowanie do 35% pod kontrolą operatora,
- obowiązkowy audyt energetyczny określający zakres koniecznych inwestycji.
Operatorzy – gminy oraz WFOŚiGW – odgrywają kluczową rolę w pomocy mniej zamożnym mieszkańcom. Prefinansowanie i najwyższy poziom dofinansowania odbywają się z ich udziałem, co zwiększa bezpieczeństwo beneficjentów.
Rekordowe wypłaty i stabilność finansowania
W 2024 i 2025 roku wypłaty dofinansowania przekroczyły 10 mld zł, co stanowi więcej niż przez poprzednie pięć lat łącznie. Finansowanie programu jest w pełni zabezpieczone dzięki środkom z Krajowego Planu Odbudowy, Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko oraz Funduszu Modernizacyjnego.
Od startu programu we wrześniu 2018 r. podpisano 945 tys. umów o dofinansowanie, a wypłaty sięgnęły prawie 19 mld zł. Beneficjenci zrealizowali ponad 551 tys. inwestycji, w tym wymienili 450 tys. kopciuchów.
Zobacz również:
- Samorządy apelują o pilne usprawnienie programu „Czyste Powietrze” i wznowienie wsparcia dla budynków wielorodzinnych
- Nowa ustawa wesprze poszkodowanych w programie Czyste Powietrze
- Nowa odsłona programu Czyste Powietrze: audyty, operatorzy i większa efektywność wsparcia
- Czyste Powietrze z rekordowymi wypłatami: ponad 10 mld zł w dwa lata
- Kotły na pellet wracają na Listę ZUM – ponownie dostępne w programie Czyste Powietrze
Źródło: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
TAURON Ciepło inwestuje w modernizację i bezpieczeństwo dostaw ciepła w Dąbrowie Górniczej
TAURON Ciepło przeznacza ponad 115 mln zł na rozwój i modernizację infrastruktury ciepłowniczej w Dąbrowie Górniczej. Inwestycje mają kluczowe znaczenie dla niezawodności dostaw ciepła, bezpieczeństwa energetycznego oraz komfortu mieszkańców.
Aktualizacja Planu wdrożenia Nowego Modelu Wymiany Informacji (NMWI) przez CSIRE
Polskie Sieci Elektroenergetyczne zaktualizowały Plan etapowego wdrożenia Nowego Modelu Wymiany Informacji (NMWI) za pośrednictwem CSIRE. Zmiana dotyczy zadania opcjonalnego S2.14 i obowiązuje od 1 września 2026 r.
Bilansowanie handlowe KSE: wyzwania i ryzyka w lipcu 2026
W lipcu 2026 roku bilansowanie handlowe w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym napotkało na poważne wyzwania. Powtarzające się niezbilansowanie portfeli POB generuje ryzyka dla bezpieczeństwa systemu i wpływa na skrajne ceny energii na rynku bilansującym.
Termomodernizacja 500 szkół z KPO: nowa jakość edukacji i efektywności energetycznej
W całej Polsce trwa modernizacja energetyczna 500 placówek edukacyjnych, finansowana z Krajowego Planu Odbudowy. Przykładem jest Szkoła Podstawowa nr 8 w Gnieźnie, która zyskała nowoczesne rozwiązania poprawiające komfort nauki i efektywność energetyczną.
NFOŚiGW dzieli się doświadczeniem z Ukrainą: wsparcie dla systemu finansowania ochrony środowiska
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczął praktyczną współpracę z Ukrainą w zakresie finansowania ochrony środowiska i transformacji energetycznej. Wspólne działania mają na celu budowę efektywnego, odpornego na zmiany systemu wsparcia zielonej transformacji u naszego wschodniego sąsiada.
NFOŚiGW zostaje większościowym akcjonariuszem EMP – 4,5 mld zł na polski samochód elektryczny
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przekazał ElectroMobility Poland blisko 4,5 mld zł, stając się większościowym akcjonariuszem spółki. To kluczowy krok w realizacji Polskiego Hubu Elektromobilności i budowy krajowej fabryki aut elektrycznych.
Komentarze