Czyste Powietrze: nowe regulacje zwiększają ochronę beneficjentów i bezpieczeństwo finansowania
Program Czyste Powietrze przeszedł istotne zmiany, które mają lepiej chronić beneficjentów przed skutkami działań nieuczciwych wykonawców. Rząd planuje przyjąć ustawę wspierającą poszkodowanych, a finansowanie programu pozostaje stabilne.
Reforma programu Czyste Powietrze – większa ochrona dla beneficjentów
Program Czyste Powietrze został zreformowany, aby zapewnić skuteczniejszą ochronę osobom korzystającym z dofinansowania na wymianę kopciuchów i termomodernizację domów. Rząd planuje wprowadzenie ustawy mającej na celu wsparcie beneficjentów, którzy padli ofiarą nieuczciwych firm wykonawczych w poprzedniej edycji programu. Projekt ustawy został już wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów.
To jest tak ważny temat dla beneficjentów, że mam nadzieję, że projekt ustawy zostanie jednogłośnie przegłosowany
– Robert Gajda, zastępca prezesa zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Problemy i nadużycia w poprzedniej edycji programu
Kontrole wykazały, że przed reformą część wykonawców działała na szkodę właścicieli domów, pobierając zaliczki i nie realizując prac. Odpowiedzialność finansowa spadała na beneficjentów, nawet jeśli zostali oszukani. W poprzedniej edycji programu akceptowano wnioski niemal automatycznie, co prowadziło do poważnych i systemowych nieprawidłowości, takich jak:
- fikcyjne faktury i nieistniejące prace termomodernizacyjne,
- zawyżanie kosztów na fakturach,
- brak nadzoru nad jakością prac,
- niewykonywanie prac pomimo pobranych zaliczek,
- nieprawidłowa realizacja umów,
- wymiana jedynie źródła ciepła bez ocieplenia budynku.
Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) mają prawo kontrolować i wstrzymywać wypłaty środków w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. Przykłady zawyżania kosztów obejmują m.in. doliczanie „kosztów pośrednich” stanowiących ponad 80% wartości faktury czy ceny znacznie przekraczające rynkowe wartości towarów.
Nowe przepisy i mechanizmy wsparcia
Projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz NFOŚiGW zakłada ochronę poszkodowanych beneficjentów i wprowadza możliwość dochodzenia należności bezpośrednio od wykonawców. Nowe regulacje przewidują także zawieszenie ściągania nierozliczonych zaliczek od osób poszkodowanych.
Zmiany mają na celu przywrócenie zaufania do programu i zwiększenie bezpieczeństwa finansowego jego uczestników. W bazie NFOŚiGW zarejestrowano już 477 spraw dotyczących postępowań organów ścigania, UOKiK oraz nadużyć finansowych związanych z programem.
Najważniejsze zmiany od 31 marca 2025 r.
- Wprowadzenie tabeli kosztów jednostkowych ograniczającej zawyżanie cen,
- prefinansowanie do 35% pod kontrolą operatora,
- obowiązkowy audyt energetyczny określający zakres koniecznych inwestycji.
Operatorzy – gminy oraz WFOŚiGW – odgrywają kluczową rolę w pomocy mniej zamożnym mieszkańcom. Prefinansowanie i najwyższy poziom dofinansowania odbywają się z ich udziałem, co zwiększa bezpieczeństwo beneficjentów.
Rekordowe wypłaty i stabilność finansowania
W 2024 i 2025 roku wypłaty dofinansowania przekroczyły 10 mld zł, co stanowi więcej niż przez poprzednie pięć lat łącznie. Finansowanie programu jest w pełni zabezpieczone dzięki środkom z Krajowego Planu Odbudowy, Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko oraz Funduszu Modernizacyjnego.
Od startu programu we wrześniu 2018 r. podpisano 945 tys. umów o dofinansowanie, a wypłaty sięgnęły prawie 19 mld zł. Beneficjenci zrealizowali ponad 551 tys. inwestycji, w tym wymienili 450 tys. kopciuchów.
Zobacz również:
- Samorządy apelują o pilne usprawnienie programu „Czyste Powietrze” i wznowienie wsparcia dla budynków wielorodzinnych
- Nowa ustawa wesprze poszkodowanych w programie Czyste Powietrze
- Nowa odsłona programu Czyste Powietrze: audyty, operatorzy i większa efektywność wsparcia
- Czyste Powietrze z rekordowymi wypłatami: ponad 10 mld zł w dwa lata
- Kotły na pellet wracają na Listę ZUM – ponownie dostępne w programie Czyste Powietrze
Źródło: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Fortum rozszerza współpracę ze Steady Energy nad reaktorami SMR do ciepłownictwa
Fińska spółka energetyczna Fortum zacieśnia współpracę z firmą Steady Energy, inwestując w rozwój małych reaktorów modułowych (SMR) dedykowanych produkcji ciepła. Nowa umowa obejmuje wsparcie eksperckie oraz inwestycję kapitałową w innowacyjny reaktor LDR-50.
Coraz większa rola osadów ściekowych w produkcji energii i odzysku fosforu w Niemczech
Niemieckie oczyszczalnie ścieków coraz częściej wykorzystują osady ściekowe do produkcji energii i odzysku cennych surowców, takich jak fosfor. Najnowsze dane Federalnego Urzędu Statystycznego za 2024 rok pokazują zmiany w sposobach zagospodarowania tych odpadów.
Globalne wyzwania i szanse: amoniak jako nośnik energii i wodoru według badaczy MIT
Amoniak może odegrać kluczową rolę w dekarbonizacji energetyki i transporcie wodoru. Nowe badania MIT pokazują, jakie są koszty i emisje różnych technologii produkcji amoniaku na świecie.
Najbogatszy 1% świata zużył swój roczny limit emisji CO2 w 10 dni – analiza Oxfam
Nowa analiza Oxfam ujawnia, że najbogatszy 1% globalnej populacji przekroczył swój roczny limit emisji CO2 już w pierwszych 10 dniach 2026 roku. Wyniki te podkreślają rosnącą nierówność klimatyczną i konieczność zdecydowanych działań wobec największych emitentów.
Autonomiczne dostawcze robovany w Chinach – szybki rozwój i wyzwania technologiczne
W chińskich miastach coraz częściej pojawiają się autonomiczne pojazdy dostawcze. Innowacyjne rozwiązania przyciągają uwagę, ale niosą też nowe wyzwania dla bezpieczeństwa i infrastruktury.
Ponad 4 mln zł z KPO na termomodernizację szkoły i przedszkola w Przedczu
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej podpisał dwie umowy na dofinansowanie kompleksowej termomodernizacji Szkoły Podstawowej i Przedszkola Gminnego w Przedczu. Projekty otrzymały ponad 4 mln zł bezzwrotnej dotacji z KPO.
Komentarze