Czyste Powietrze: nowe regulacje zwiększają ochronę beneficjentów i bezpieczeństwo finansowania
Program Czyste Powietrze przeszedł istotne zmiany, które mają lepiej chronić beneficjentów przed skutkami działań nieuczciwych wykonawców. Rząd planuje przyjąć ustawę wspierającą poszkodowanych, a finansowanie programu pozostaje stabilne.
Reforma programu Czyste Powietrze – większa ochrona dla beneficjentów
Program Czyste Powietrze został zreformowany, aby zapewnić skuteczniejszą ochronę osobom korzystającym z dofinansowania na wymianę kopciuchów i termomodernizację domów. Rząd planuje wprowadzenie ustawy mającej na celu wsparcie beneficjentów, którzy padli ofiarą nieuczciwych firm wykonawczych w poprzedniej edycji programu. Projekt ustawy został już wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów.
To jest tak ważny temat dla beneficjentów, że mam nadzieję, że projekt ustawy zostanie jednogłośnie przegłosowany
– Robert Gajda, zastępca prezesa zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Problemy i nadużycia w poprzedniej edycji programu
Kontrole wykazały, że przed reformą część wykonawców działała na szkodę właścicieli domów, pobierając zaliczki i nie realizując prac. Odpowiedzialność finansowa spadała na beneficjentów, nawet jeśli zostali oszukani. W poprzedniej edycji programu akceptowano wnioski niemal automatycznie, co prowadziło do poważnych i systemowych nieprawidłowości, takich jak:
- fikcyjne faktury i nieistniejące prace termomodernizacyjne,
- zawyżanie kosztów na fakturach,
- brak nadzoru nad jakością prac,
- niewykonywanie prac pomimo pobranych zaliczek,
- nieprawidłowa realizacja umów,
- wymiana jedynie źródła ciepła bez ocieplenia budynku.
Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) mają prawo kontrolować i wstrzymywać wypłaty środków w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. Przykłady zawyżania kosztów obejmują m.in. doliczanie „kosztów pośrednich” stanowiących ponad 80% wartości faktury czy ceny znacznie przekraczające rynkowe wartości towarów.
Nowe przepisy i mechanizmy wsparcia
Projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz NFOŚiGW zakłada ochronę poszkodowanych beneficjentów i wprowadza możliwość dochodzenia należności bezpośrednio od wykonawców. Nowe regulacje przewidują także zawieszenie ściągania nierozliczonych zaliczek od osób poszkodowanych.
Zmiany mają na celu przywrócenie zaufania do programu i zwiększenie bezpieczeństwa finansowego jego uczestników. W bazie NFOŚiGW zarejestrowano już 477 spraw dotyczących postępowań organów ścigania, UOKiK oraz nadużyć finansowych związanych z programem.
Najważniejsze zmiany od 31 marca 2025 r.
- Wprowadzenie tabeli kosztów jednostkowych ograniczającej zawyżanie cen,
- prefinansowanie do 35% pod kontrolą operatora,
- obowiązkowy audyt energetyczny określający zakres koniecznych inwestycji.
Operatorzy – gminy oraz WFOŚiGW – odgrywają kluczową rolę w pomocy mniej zamożnym mieszkańcom. Prefinansowanie i najwyższy poziom dofinansowania odbywają się z ich udziałem, co zwiększa bezpieczeństwo beneficjentów.
Rekordowe wypłaty i stabilność finansowania
W 2024 i 2025 roku wypłaty dofinansowania przekroczyły 10 mld zł, co stanowi więcej niż przez poprzednie pięć lat łącznie. Finansowanie programu jest w pełni zabezpieczone dzięki środkom z Krajowego Planu Odbudowy, Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko oraz Funduszu Modernizacyjnego.
Od startu programu we wrześniu 2018 r. podpisano 945 tys. umów o dofinansowanie, a wypłaty sięgnęły prawie 19 mld zł. Beneficjenci zrealizowali ponad 551 tys. inwestycji, w tym wymienili 450 tys. kopciuchów.
Zobacz również:
- Samorządy apelują o pilne usprawnienie programu „Czyste Powietrze” i wznowienie wsparcia dla budynków wielorodzinnych
- Nowa ustawa wesprze poszkodowanych w programie Czyste Powietrze
- Nowa odsłona programu Czyste Powietrze: audyty, operatorzy i większa efektywność wsparcia
- Czyste Powietrze z rekordowymi wypłatami: ponad 10 mld zł w dwa lata
- Kotły na pellet wracają na Listę ZUM – ponownie dostępne w programie Czyste Powietrze
Źródło: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Forum Energetyki Obywatelskiej 2026: NFOŚiGW zapowiada program wsparcia dla społeczności energetycznych
We Wrocławiu odbyło się Forum Energetyki Obywatelskiej 2026, podczas którego NFOŚiGW zapowiedział ogólnopolski program wsparcia społeczności energetycznych z budżetem 80 mln zł. Wydarzenie podkreśliło kluczową rolę energetyki rozproszonej w transformacji energetycznej Polski.
Respect Energy jako pionier: pierwsza farma PV na rynku usług bilansujących w Polsce
Respect Energy otworzył nowy rozdział w polskiej energetyce – farma fotowoltaiczna w Zwartowie jako pierwsza w kraju została zakwalifikowana do świadczenia usług bilansujących. To przełom dla OZE i szansa na nowe źródła przychodów dla producentów zielonej energii.
ORLEN wzmacnia infrastrukturę na czas kryzysu – wnioski z Kongresu Chemii Polskiej
Podczas 13. Kongresu Polska Chemia przedstawiciele ORLEN i PERN omówili wyzwania stojące przed rynkiem paliw w niestabilnych czasach. Podkreślono znaczenie odporności infrastruktury, dywersyfikacji dostaw i inwestycji w logistykę dla bezpieczeństwa energetycznego Polski.
Nowe przepisy umożliwiają rozpoznawanie miejsc podziemnego składowania CO₂ w Polsce
Opublikowano rozporządzenie rozszerzające obszary, na których można prowadzić prace związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem potencjalnych miejsc podziemnego składowania CO₂. Nowe regulacje mają wspierać rozwój technologii CCS w sektorach trudnych do dekarbonizacji.
Nowe rozwiązania dla wykonawców: PSE usprawnia współpracę na inwestycjach energetycznych
Polskie Sieci Elektroenergetyczne wdrożyły szereg rozwiązań umownych i organizacyjnych, które mają poprawić efektywność współpracy z wykonawcami inwestycji. Inicjatywa powstała w wyniku dialogu z branżą budowlaną i projektową.
URE ostrzega przed fałszywymi kontrolami instalacji fotowoltaicznych
Urząd Regulacji Energetyki ponownie alarmuje o przypadkach podszywania się pod kontrolerów instalacji fotowoltaicznych. Sprawdź, kto ma prawo do przeprowadzania kontroli i jak się chronić przed oszustami.
Komentarze