Ekobójstwo blisko uznania za zbrodnię międzynarodową? Szkocja już działa
Ekobójstwo (ang. ecocide) może wkrótce dołączyć do listy najpoważniejszych zbrodni w prawie międzynarodowym. Trwają starania, by uznać je za przestępstwo przeciwko pokojowi, obok ludobójstwa i zbrodni wojennych. Szkocja pracuje nad ustawą, która jako pierwsza w Wielkiej Brytanii może wprowadzić kary więzienia dla osób odpowiedzialnych za poważne szkody w środowisku.
Kampania na rzecz uznania ekobójstwa za zbrodnię międzynarodową
Międzynarodowy Trybunał Karny (MTK) działa na podstawie Statutu Rzymskiego, który wyróżnia cztery główne zbrodnie: ludobójstwo, zbrodnie przeciwko ludzkości, zbrodnie wojenne oraz zbrodnię agresji. Aktywiści postulują, by ekobójstwo zostało uznane za piątą zbrodnię przeciwko pokojowi.
W ich zamyśle, nowe przepisy miałyby obejmować przypadki najpoważniejszych szkód w środowisku – często na skalę przemysłową i obejmującą rozległe obszary. Nowelizacja umożliwiłaby pociąganie do odpowiedzialności decydentów – zarówno polityków, jak i dyrektorów korporacji.
Pojęcie ecocide (ekobójstwo) po raz pierwszy zostało użyte w latach 70. XX wieku. Biolog Arthur Galston opisał nim skutki stosowania defoliantu Agent Orange przez wojska USA w Wietnamie, co doprowadziło do masowego wylesiania.
Czy ekobójstwo już teraz jest przestępstwem?
W kontekście wojennym – tak. Zgodnie z artykułem 8(2)(b)(iv) Statutu Rzymskiego, zbrodnią wojenną jest:
„umyślne przeprowadzenie ataku ze świadomością, że spowoduje on rozległe, długotrwałe i poważne szkody dla środowiska naturalnego, które byłyby wyraźnie nadmierne w stosunku do przewidywanej korzyści militarnej”.
Jednak do tej pory nie wniesiono żadnych oskarżeń w oparciu o ten przepis. Eksperci wskazują, że powodem może być zbyt wysoki próg – przestępstwo musi być umyślne, a szkody muszą spełniać trzy kryteria jednocześnie: być rozległe, długotrwałe i poważne.
Szkocja chce ścigać ekobójstwo
W maju 2025 roku do szkockiego parlamentu trafił projekt ustawy, który ma na celu penalizację poważnych szkód w środowisku. Projekt ustawy o ekobójstwie został zgłoszony przez posłankę szkockiej Partii Pracy, Monicę Lennon. Przewiduje on surowe sankcje, w tym grzywny i kary więzienia, dla dyrektorów firm i agencji rządowych, które dopuszczą się poważnych szkód przyrodniczych.
Jak podkreśliła Lennon:
„Myślę, że ta ustawa da ludziom nadzieję. To ważny krok, by ochrona środowiska była priorytetem”.
Projekt ustawy ma też na celu dostosowanie szkockiego prawa do przepisów obowiązujących w Unii Europejskiej oraz inicjatyw małych państw Pacyfiku, takich jak Vanuatu, Samoa i Fidżi, które aktywnie wspierają uznanie ekobójstwa za zbrodnię międzynarodową.
Rosnące poparcie polityczne i społeczne
Projekt ustawy uzyskał poparcie ponad 50 posłów ze wszystkich głównych partii w szkockim parlamencie, w tym konserwatystów. Rząd szkocki wyraził poparcie dla inicjatywy Lennon, mimo wcześniejszych kontrowersji wokół osłabienia polityki klimatycznej i cięć budżetowych w ochronie przyrody.
Poseł konserwatywny Maurice Golden skomentował:
„Nie chcemy, by Szkocja była postrzegana jako kraj łagodny wobec przestępstw ekologicznych. Ustawa zmusi firmy i instytucje publiczne do większej odpowiedzialności”.
Ekobójstwo a inne inicjatywy międzynarodowe
Poza Szkocją, podobne przepisy są przygotowywane m.in. w Brazylii, Meksyku, Holandii, Peru i we Włoszech. Wspólnym celem tych krajów jest penalizacja „bezprawnych lub lekkomyślnych działań” podejmowanych ze świadomością, że mogą spowodować poważne, rozległe lub długotrwałe szkody środowiskowe.
Przykłady działań, które mogłyby zostać zakwalifikowane jako ekobójstwo, to katastrofy tankowców, wylesianie Amazonii czy destrukcyjne praktyki rybackie.
Zobacz również:- UE stawia na zielone innowacje i walkę z dezinformacją. Kluczowe wnioski z Rady ds. Środowiska w Warszawie
- Unia Europejska emituje więcej. 897 mln ton CO₂ w Q4 2024
- Koszt emisji CO₂ wzrośnie? Polska gospodarka zagrożona utratą konkurencyjności
Źródło: The Guardian
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Battery Forum Poland 2026 potwierdziło znaczenie magazynowania energii dla transformacji energetycznej
Za nami trzecia edycja Battery Forum Poland – jednych z najważniejszych targów poświęconych magazynowaniu energii, elektromobilności i nowoczesnym technologiom energetycznym w Europie Środkowo-Wschodniej. Wydarzenie, które odbyło się w Ptak Warsaw Expo, zgromadziło 11 302 uczestników oraz 169 wystawców z 32 krajów, potwierdzając dynamiczny rozwój sektora magazynów energii i jego kluczową rolę w transformacji energetycznej. Podczas […]
Ponad 326 mln zł z KPO dla projektu Zwartowo III. Powstanie jedna z największych farm PV z magazynem energii w Polsce
Spółka Respect Energy Solar Zwartowo, należąca do Grupy Respect Energy, pozyskała ponad 326 mln zł preferencyjnego finansowania na realizację projektu Zwartowo III. Środki pochodzą z Funduszu Wsparcia Energetyki, finansowanego w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO), a umowa została podpisana z Bankiem Gospodarstwa Krajowego. Inwestycja należy do największych projektów fotowoltaicznych realizowanych obecnie w Polsce w formule […]
IV Forum Energia-Efekt-Środowisko: Termomodernizacja i nowe programy wsparcia budynków w Polsce
Podczas IV Forum Energia-Efekt-Środowisko eksperci, samorządowcy i przedstawiciele instytucji publicznych dyskutowali o przyszłości termomodernizacji szkół, szpitali i budynków mieszkalnych. Nowe programy wsparcia mają poprawić efektywność energetyczną i komfort życia w całej Polsce.
200 mln sesji ładowania i rekordowe finansowanie GreenWay Polska – kluczowe wnioski z konferencji elektromobilności
Rozwój elektromobilności w Polsce nabiera tempa – prognozy zakładają ponad 200 mln sesji ładowania do 2030 r. oraz historyczne finansowanie dla GreenWay Polska. Eksperci i przedstawiciele branży omówili wyzwania infrastrukturalne, finansowe oraz skutki kryzysu paliwowego podczas konferencji w Elektrowni Powiśle.
Uruchomienie docelowego układu przesyłowego na połączeniu Krajnik–Vierraden
Na połączeniu elektroenergetycznym Polska–Niemcy Krajnik–Vierraden uruchomiono docelowy układ pracy z kompletem czterech przesuwników fazowych. To kluczowy krok dla bezpieczeństwa i efektywności wymiany energii między krajami.
Repowering wiatraków łatwiejszy – nowe rozporządzenie Rady Ministrów przyjęte
Rada Ministrów przyjęła rozporządzenie upraszczające modernizację istniejących elektrowni wiatrowych. Dzięki nowym przepisom repowering będzie możliwy bez decyzji środowiskowej przy spełnieniu określonych warunków, co skróci proces inwestycyjny i zwiększy produkcję taniej energii odnawialnej.
Komentarze