Ekobójstwo blisko uznania za zbrodnię międzynarodową? Szkocja już działa
Ekobójstwo (ang. ecocide) może wkrótce dołączyć do listy najpoważniejszych zbrodni w prawie międzynarodowym. Trwają starania, by uznać je za przestępstwo przeciwko pokojowi, obok ludobójstwa i zbrodni wojennych. Szkocja pracuje nad ustawą, która jako pierwsza w Wielkiej Brytanii może wprowadzić kary więzienia dla osób odpowiedzialnych za poważne szkody w środowisku.
Kampania na rzecz uznania ekobójstwa za zbrodnię międzynarodową
Międzynarodowy Trybunał Karny (MTK) działa na podstawie Statutu Rzymskiego, który wyróżnia cztery główne zbrodnie: ludobójstwo, zbrodnie przeciwko ludzkości, zbrodnie wojenne oraz zbrodnię agresji. Aktywiści postulują, by ekobójstwo zostało uznane za piątą zbrodnię przeciwko pokojowi.
W ich zamyśle, nowe przepisy miałyby obejmować przypadki najpoważniejszych szkód w środowisku – często na skalę przemysłową i obejmującą rozległe obszary. Nowelizacja umożliwiłaby pociąganie do odpowiedzialności decydentów – zarówno polityków, jak i dyrektorów korporacji.
Pojęcie ecocide (ekobójstwo) po raz pierwszy zostało użyte w latach 70. XX wieku. Biolog Arthur Galston opisał nim skutki stosowania defoliantu Agent Orange przez wojska USA w Wietnamie, co doprowadziło do masowego wylesiania.
Czy ekobójstwo już teraz jest przestępstwem?
W kontekście wojennym – tak. Zgodnie z artykułem 8(2)(b)(iv) Statutu Rzymskiego, zbrodnią wojenną jest:
„umyślne przeprowadzenie ataku ze świadomością, że spowoduje on rozległe, długotrwałe i poważne szkody dla środowiska naturalnego, które byłyby wyraźnie nadmierne w stosunku do przewidywanej korzyści militarnej”.
Jednak do tej pory nie wniesiono żadnych oskarżeń w oparciu o ten przepis. Eksperci wskazują, że powodem może być zbyt wysoki próg – przestępstwo musi być umyślne, a szkody muszą spełniać trzy kryteria jednocześnie: być rozległe, długotrwałe i poważne.
Szkocja chce ścigać ekobójstwo
W maju 2025 roku do szkockiego parlamentu trafił projekt ustawy, który ma na celu penalizację poważnych szkód w środowisku. Projekt ustawy o ekobójstwie został zgłoszony przez posłankę szkockiej Partii Pracy, Monicę Lennon. Przewiduje on surowe sankcje, w tym grzywny i kary więzienia, dla dyrektorów firm i agencji rządowych, które dopuszczą się poważnych szkód przyrodniczych.
Jak podkreśliła Lennon:
„Myślę, że ta ustawa da ludziom nadzieję. To ważny krok, by ochrona środowiska była priorytetem”.
Projekt ustawy ma też na celu dostosowanie szkockiego prawa do przepisów obowiązujących w Unii Europejskiej oraz inicjatyw małych państw Pacyfiku, takich jak Vanuatu, Samoa i Fidżi, które aktywnie wspierają uznanie ekobójstwa za zbrodnię międzynarodową.
Rosnące poparcie polityczne i społeczne
Projekt ustawy uzyskał poparcie ponad 50 posłów ze wszystkich głównych partii w szkockim parlamencie, w tym konserwatystów. Rząd szkocki wyraził poparcie dla inicjatywy Lennon, mimo wcześniejszych kontrowersji wokół osłabienia polityki klimatycznej i cięć budżetowych w ochronie przyrody.
Poseł konserwatywny Maurice Golden skomentował:
„Nie chcemy, by Szkocja była postrzegana jako kraj łagodny wobec przestępstw ekologicznych. Ustawa zmusi firmy i instytucje publiczne do większej odpowiedzialności”.
Ekobójstwo a inne inicjatywy międzynarodowe
Poza Szkocją, podobne przepisy są przygotowywane m.in. w Brazylii, Meksyku, Holandii, Peru i we Włoszech. Wspólnym celem tych krajów jest penalizacja „bezprawnych lub lekkomyślnych działań” podejmowanych ze świadomością, że mogą spowodować poważne, rozległe lub długotrwałe szkody środowiskowe.
Przykłady działań, które mogłyby zostać zakwalifikowane jako ekobójstwo, to katastrofy tankowców, wylesianie Amazonii czy destrukcyjne praktyki rybackie.
Zobacz również:- UE stawia na zielone innowacje i walkę z dezinformacją. Kluczowe wnioski z Rady ds. Środowiska w Warszawie
- Unia Europejska emituje więcej. 897 mln ton CO₂ w Q4 2024
- Koszt emisji CO₂ wzrośnie? Polska gospodarka zagrożona utratą konkurencyjności
Źródło: The Guardian
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Średnia cena energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym w II kwartale 2026 roku – spadek i zatrzymanie wzrostów
W II kwartale 2026 roku średnia cena sprzedaży energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym wyniosła 427,01 zł/MWh. To wyraźny spadek względem początku roku i pierwszy sygnał zatrzymania wcześniejszego trendu wzrostowego.
NFOŚiGW uruchamia wsparcie dla elektrycznych ciężarówek – pierwsza umowa podpisana
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej podpisał pierwszą umowę o dofinansowanie elektrycznej ciężarówki w ramach programu wspierającego zeroemisyjny transport ciężki. To krok w stronę ograniczenia emisji i poprawy jakości powietrza.
Polska gospodarka na drodze do innowacji – rola Sieci Badawczej Łukasiewicz i krajowych firm
Polska dynamicznie przekształca się z montowni Europy w producenta innowacji. Dzięki współpracy nauki i biznesu oraz wsparciu Sieci Badawczej Łukasiewicz, krajowe firmy zyskują dostęp do nowoczesnych technologii i infrastruktury badawczej, co otwiera nowe możliwości rozwoju elektromobilności i motoryzacji.
Senat przyjął nowelizację ustawy o OZE – nowe wsparcie dla biometanu, prosumentów i spółdzielni energetycznych
24 września 2026 r. Senat jednogłośnie zaakceptował nowelizację ustawy o odnawialnych źródłach energii. Nowe przepisy mają przyspieszyć rozwój OZE, wprowadzić wsparcie dla biometanu oraz uprościć zasady dla prosumentów i spółdzielni energetycznych.
Audyt efektywności energetycznej jako klucz do modernizacji kotłowni przemysłowej
Audyt efektywności energetycznej umożliwia identyfikację strat ciepła i potencjału oszczędności w kotłowniach przemysłowych. To niezbędny krok przed modernizacją, pozwalający na świadome inwestycje i realne korzyści finansowe.
TAURON inwestuje w transformację Elektrowni Siersza – nowoczesny kompleks energetyczny za 3,5 mld zł
TAURON ogłasza ambitny plan przekształcenia Elektrowni Siersza w nowoczesny kompleks energetyczno-przemysłowy. Inwestycje obejmą m.in. budowę jednostki gazowej, magazynu energii oraz instalacji OZE, a ich wartość może sięgnąć 3,5 mld zł.
Komentarze