Eksperci Forum Energii ostrzegają: bez zmian Czyste Powietrze nie spełni swojej roli
Wsparcie dla gospodarstw domowych w transformacji energetycznej wymaga skutecznych i dobrze zarządzanych programów. Czyste Powietrze, choć jest największą tego typu inicjatywą w Polsce, wciąż nie przynosi oczekiwanych rezultatów. Eksperci Forum Energii wskazują, że kluczowe są zmiany systemowe – lepsza organizacja, stabilne finansowanie i kompleksowe podejście do modernizacji budynków. Jakie reformy są niezbędne, aby program faktycznie poprawił jakość powietrza i efektywność energetyczną?
Reforma programu Czyste Powietrze – konieczność zmian systemowych
Program Czyste Powietrze to największa w Polsce inicjatywa wspierająca modernizację systemów ogrzewania i poprawę efektywności energetycznej budynków jednorodzinnych. Pomimo wielokrotnych reform, program boryka się z problemami strukturalnymi, które utrudniają jego skuteczną realizację. Zdaniem Forum Energii, konieczna jest jego głęboka reforma, uwzględniająca nie tylko finansowanie, ale również efektywność zarządzania i spójność z polityką klimatyczną państwa.
Analiza jest szczególnie interesująca w obliczu możliwego pozwu zbiorowego przeciwko NFOŚiGW.
Problemy i wyzwania programu Czyste Powietrze
Zgodnie z opinią ekspertów Forum Energii, główne wyzwania wynikające z realizacji programu to:
- Niska jakość termomodernizacji – działania ograniczają się często do podstawowych prac, co nie zapewnia optymalnych efektów energetycznych.
- Brak kompleksowych inwestycji – wsparcie publiczne nie motywuje do pełnej modernizacji budynków.
- Niedobór wiarygodnych danych – brakuje systemów gromadzenia informacji o efektywności energetycznej budynków.
- Niewystarczające zasoby administracyjne – zbyt duże rozproszenie odpowiedzialności pomiędzy instytucjami.
- Braki kompetencyjne – niedostatek specjalistów w dziedzinie efektywności energetycznej i nowoczesnych technologii.
Analizy wskazują, że bez rozwiązania tych problemów skala programu nie przełoży się na rzeczywiste efekty środowiskowe i ekonomiczne dla gospodarstw domowych.
Reforma programu Czyste Powietrze – kluczowe zmiany
Określenie celów strategicznych: Zgodnie z opinią ekspertów Forum Energii, program powinien koncentrować się na dwóch kluczowych priorytetach:
- Termomodernizacja budynków jednorodzinnych – zwiększenie efektywności energetycznej.
- Wsparcie inwestycji w OZE – odejście od paliw kopalnych na rzecz niskoemisyjnych źródeł ciepła.
Stabilne finansowanie: Problemy z płynnością finansową programu pokazują konieczność zapewnienia stałego dopływu środków, zarówno z budżetu państwa, jak i funduszy unijnych. Od momentu uruchomienia programu złożono wnioski na 38 mld zł, z czego wypłacono jedynie 15 mld zł. Konieczne jest dostosowanie budżetu do realnych możliwości państwa.
Centralne zarządzanie i koordynacja: Obecnie wojewódzkie fundusze ochrony środowiska stosują różne procedury oceny wniosków, co prowadzi do niejednolitych standardów obsługi beneficjentów. Centralizacja zarządzania w NFOŚiGW oraz cyfryzacja procesu wnioskowania pozwoliłyby na lepszą kontrolę i monitorowanie efektów programu.
Wzmocnienie doradztwa energetycznego: Wsparcie doradcze dla beneficjentów jest kluczowe dla skuteczności programu. Obecne finansowanie gminnych punktów informacyjnych jest niewystarczające. Wprowadzenie lokalnych operatorów doradczych mogłoby znacząco poprawić jakość realizowanych inwestycji.
Obowiązkowa termomodernizacja budynków nieefektywnych energetycznie: Wprowadzenie wymogu całościowej termomodernizacji dla budynków o wysokim zużyciu energii pozwoliłoby na osiągnięcie lepszych efektów środowiskowych i ekonomicznych.
Cyfryzacja i kontrola jakości inwestycji: Scalenie danych programu Czyste Powietrze z Centralną Ewidencją Emisyjności Budynków (CEEB) umożliwiłoby lepsze monitorowanie skuteczności programu. Niezbędne jest również wzmocnienie mechanizmów kontrolnych i przeciwdziałanie nadużyciom.
Wnioski
Skuteczna reforma programu Czyste Powietrze powinna obejmować nie tylko zwiększenie finansowania, ale także usprawnienie zarządzania, wzmocnienie doradztwa i poprawę kontroli jakości inwestycji. Zgodnie z opinią ekspertów Forum Energii, tylko kompleksowe działania pozwolą na efektywną transformację energetyczną gospodarstw domowych w Polsce.
Źródło: Forum Energii
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
TAURON Ciepło inwestuje w modernizację i bezpieczeństwo dostaw ciepła w Dąbrowie Górniczej
TAURON Ciepło przeznacza ponad 115 mln zł na rozwój i modernizację infrastruktury ciepłowniczej w Dąbrowie Górniczej. Inwestycje mają kluczowe znaczenie dla niezawodności dostaw ciepła, bezpieczeństwa energetycznego oraz komfortu mieszkańców.
Aktualizacja Planu wdrożenia Nowego Modelu Wymiany Informacji (NMWI) przez CSIRE
Polskie Sieci Elektroenergetyczne zaktualizowały Plan etapowego wdrożenia Nowego Modelu Wymiany Informacji (NMWI) za pośrednictwem CSIRE. Zmiana dotyczy zadania opcjonalnego S2.14 i obowiązuje od 1 września 2026 r.
Bilansowanie handlowe KSE: wyzwania i ryzyka w lipcu 2026
W lipcu 2026 roku bilansowanie handlowe w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym napotkało na poważne wyzwania. Powtarzające się niezbilansowanie portfeli POB generuje ryzyka dla bezpieczeństwa systemu i wpływa na skrajne ceny energii na rynku bilansującym.
Termomodernizacja 500 szkół z KPO: nowa jakość edukacji i efektywności energetycznej
W całej Polsce trwa modernizacja energetyczna 500 placówek edukacyjnych, finansowana z Krajowego Planu Odbudowy. Przykładem jest Szkoła Podstawowa nr 8 w Gnieźnie, która zyskała nowoczesne rozwiązania poprawiające komfort nauki i efektywność energetyczną.
NFOŚiGW dzieli się doświadczeniem z Ukrainą: wsparcie dla systemu finansowania ochrony środowiska
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczął praktyczną współpracę z Ukrainą w zakresie finansowania ochrony środowiska i transformacji energetycznej. Wspólne działania mają na celu budowę efektywnego, odpornego na zmiany systemu wsparcia zielonej transformacji u naszego wschodniego sąsiada.
NFOŚiGW zostaje większościowym akcjonariuszem EMP – 4,5 mld zł na polski samochód elektryczny
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przekazał ElectroMobility Poland blisko 4,5 mld zł, stając się większościowym akcjonariuszem spółki. To kluczowy krok w realizacji Polskiego Hubu Elektromobilności i budowy krajowej fabryki aut elektrycznych.
Komentarze