ETS kosztuje polską gospodarkę miliardy euro rocznie – raport WEI wskazuje rynkowe alternatywy
System handlu uprawnieniami do emisji (ETS) generuje dla polskiej gospodarki koszty sięgające nawet 12,87 mld euro rocznie. Nowy raport Warsaw Enterprise Institute analizuje skutki ETS i prezentuje tańsze, rynkowe alternatywy dla dekarbonizacji.
![srodowisko [default]](https://eb37c572.delivery.rocketcdn.me/wp-content/uploads/srodowisko_default_4.webp)
System handlu uprawnieniami do emisji (ETS) znacząco obciąża polską gospodarkę – według raportu Warsaw Enterprise Institute (WEI) roczne koszty mogą sięgać nawet 12,87 mld euro, a w przeliczeniu na mieszkańca – do 352 euro. Opracowanie nie ogranicza się jednak do szacowania kosztów: eksperci przeanalizowali również alternatywne, rynkowe instrumenty dekarbonizacji.
Rynkowe alternatywy dla ETS: ulgi podatkowe i fundusze innowacji
Raport powstały w WEI we współpracy ze Stowarzyszeniem Odpowiedzialna Transformacja Energetyczna oraz Climate & Freedom International Coalition wskazuje na dwa potencjalne narzędzia zastępujące ETS:
- Ulgi podatkowe na rzecz dekarbonizacji – polegające na obniżeniu stawki podatku dochodowego od osób prawnych o ok. 5 punktów procentowych dla dochodów z produktów o najniższej emisji w sektorach najbardziej emisyjnych. Według raportu, przy koszcie budżetowym od 3,55 do 17,76 mld euro, mogłyby one zwiększyć PKB Unii Europejskiej o 6,75 do 44,4 mld euro rocznie (15–99 euro na mieszkańca).
- Fundusze szybkiej innowacji – neutralne technologicznie i dostępne dla każdego inwestora. Koszt: od 1,94 do 4,19 mld euro, potencjalny wzrost PKB: od 3,68 do 10,48 mld euro rocznie.
W optymistycznym scenariuszu rezygnacja z ETS i wdrożenie obu instrumentów mogłaby przynieść nawet 245 euro korzyści na mieszkańca UE.
Obecny model polityki klimatycznej powinien zostać zastąpiony rozwiązaniami w większym stopniu opartymi na mechanizmach wolnorynkowych, takimi jak ulgi podatkowe dla inwestycji ograniczających emisje oraz fundusze wspierające szybkie wdrażanie innowacji technologicznych
– Marek Lachowicz, ekspert WEI i główny autor raportu.
Koszty ETS dla polskiej gospodarki
System ETS wymusza na przedsiębiorstwach z objętych sektorów zakup uprawnień do emisji CO2. Raport podkreśla, że firmy nie mają alternatywy dla tych zakupów, a podaż uprawnień jest kontrolowana administracyjnie. Aż 90% uprawnień sprzedawanych na aukcjach trafia do zaledwie dziesięciu podmiotów. Ceny uprawnień są bardzo zmienne – od około 20 euro w 2020 roku do około 100 euro w 2022 roku. Analizy statystyczne wykazały wystąpienie bańki cenowej w latach 2017–2023.
Polska, z uwagi na wysoki udział przemysłu energochłonnego i energetyki węglowej, jest szczególnie narażona na negatywne skutki ETS. Rosnące koszty osłabiają konkurencyjność polskich firm wobec przedsiębiorstw spoza UE i zwiększają ryzyko tzw. ucieczki emisji – przenoszenia produkcji poza Unię.
Ta sama cena emisji CO2 oznacza zupełnie inne skutki dla Niemiec czy Francji niż dla Polski. W Europie Środkowo-Wschodniej ETS działa często bardziej jak kara gospodarcza niż impuls modernizacyjny
– Marek Lachowicz.
Wykorzystanie środków z aukcji i efekty społeczne
Raport zwraca uwagę, że wpływy z aukcji uprawnień miały finansować dekarbonizację. Tymczasem, według Najwyższej Izby Kontroli, tylko 1,3% środków przekazanych do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przeznaczono bezpośrednio na redukcję emisji.
ETS 2: nowe wyzwania dla ogrzewania i transportu
Od 2028 roku system ETS 2 obejmie m.in. transport drogowy i ogrzewanie budynków mieszkalnych, bez żadnych bezpłatnych uprawnień. Szacunki raportu wskazują, że ceny ogrzewania mogą wzrosnąć o 31–41%, a koszty transportu o ok. 25%. Najbardziej odczują to mieszkańcy mniejszych miejscowości i gospodarstwa domowe o niższych dochodach.
W praktyce przedsiębiorstwa nie mają alternatywy dla zakupu uprawnień. Jednocześnie ceny są bardzo niestabilne i podatne na spekulację. To utrudnia planowanie inwestycji i zwiększa ryzyko dla całej gospodarki
– Marek Lachowicz.
Podsumowanie
Raport WEI podkreśla, że obecny model ETS generuje wysokie koszty społeczne i gospodarcze, szczególnie dla Polski. Rynkowe alternatywy, takie jak ulgi podatkowe i fundusze innowacji, mogą być skuteczniejsze i mniej obciążające dla gospodarki.
Zobacz również:
- V Kongres Energetyki Przyszłości: transformacja sektora, rynek energii i wyzwania ETS
- Polska zabiega o zmiany w ETS i pozyskuje kolejne miliardy z Funduszu Modernizacyjnego
- Ponad 120 mld zł z ETS2 na modernizację Polski – apel o jasny plan wydatkowania środków
- Polska i Czechy wspólnie o przyszłości ETS2 – rozmowy wiceministrów środowiska
- Opóźnienie ETS2 może kosztować UE 50 mld euro – kluczowe wyzwania i konsekwencje
Źródło: Warsaw Enterprise Institut
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Grupa PGE i Lasy Państwowe rozszerzają współpracę na całą Polskę
Grupa PGE zwiększa swoje zaangażowanie w działania na rzecz ochrony środowiska, obejmując wsparciem wszystkie parki narodowe w kraju oraz rozszerzając współpracę z Lasami Państwowymi. W 2026 roku liczba beneficjentów wzrośnie do 31, a wartość dotacji sięgnie niemal 3,7 mln zł.
Baltic Power: Pierwszy prąd z Bałtyku zasila polską sieć energetyczną
Energia z morskiej farmy wiatrowej Baltic Power po raz pierwszy trafiła do polskiej sieci elektroenergetycznej. To przełomowy moment dla krajowej transformacji energetycznej i jeden z ostatnich etapów budowy pierwszej polskiej farmy wiatrowej na Bałtyku.
Energa strategicznym sponsorem Olsztyn Green Festival 2026 – muzyka, ekologia i innowacje
Energa ponownie zostaje strategicznym sponsorem Olsztyn Green Festival. Tegoroczna, 12. edycja wydarzenia połączy muzykę, proekologiczne inicjatywy i nowoczesne atrakcje, podkreślając zaangażowanie Energi w transformację energetyczną i promowanie zrównoważonego stylu życia.
Wpływ Elektrowni Kozienice na Wisłę: wyniki wieloletnich badań naukowców
Wieloletni monitoring Wisły w rejonie Elektrowni Kozienice pokazuje, że wpływ energetyki na ekosystem rzeki jest złożony i wymaga całościowej analizy. Naukowcy podkreślają znaczenie wielu czynników środowiskowych, a nie tylko działalności elektrowni.
Profesjonalna łączność Enspiriona po raz piąty wsparła bezpieczeństwo Open’er Festival
System TETRA od Enspiriona, spółki z Grupy Energa, już piąty rok z rzędu zapewnił niezawodną komunikację podczas Open’er Festival. Rozwiązanie wspierało sztaby kryzysowe i służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo tysięcy uczestników tego masowego wydarzenia.
KGHM zainwestuje ponad 32 mld zł do 2030 r.: nowa kopalnia, ekspansja zagraniczna i transformacja energetyczna
KGHM ogłosił największy w swojej historii program inwestycyjny – ponad 32 mld zł do 2030 r., z naciskiem na rozwój krajowych i zagranicznych aktywów, budowę nowej kopalni oraz transformację energetyczną i technologiczną.
Komentarze