Europejski Centralny Bank Węglowy – nowy filar unijnego systemu handlu emisjami?
Zespół ekspertów z Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) oraz Centrum Analiz Klimatyczno-Energetycznych (CAKE) przedstawił propozycję utworzenia Europejskiego Centralnego Banku Węglowego (ECCB). Celem nowej instytucji ma być zapewnienie stabilności, przewidywalności i odporności unijnego systemu handlu emisjami EU ETS w perspektywie do 2050 roku.
ECCB – odpowiedź na nowe wyzwania rynku uprawnień do emisji
1 lipca 2025 r. opublikowany został policy brief pt. „European Central Carbon Bank (ECCB): Introducing the ECCB as the new institution to manage the future EU carbon market”. Opracowanie przygotowali eksperci z CAKE i KOBiZE działających przy Instytucie Ochrony Środowiska – Państwowym Instytucie Badawczym. Publikacja przedstawia koncepcję utworzenia Europejskiego Centralnego Banku Węglowego – instytucji, która miałaby pełnić kluczową rolę stabilizacyjną w funkcjonowaniu unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU Emissions Trading System – EU ETS).
ECCB, wzorowany na tradycyjnych bankach centralnych, zarządzałby podażą uprawnień do emisji (EUAs), jednostkami pochłaniania dwutlenku węgla (CDRs) oraz wysokiej jakości offsetami międzynarodowymi. Bank miałby przeciwdziałać zbyt dużej zmienności cen, zwiększać płynność rynku i wspierać przejrzystość w obliczu rosnącej złożoności systemu ETS – obejmującego dziś nie tylko przemysł i energetykę, ale także nowe obszary jak budynki czy transport drogowy (ETS2).
Dlaczego potrzebujemy nowej instytucji?
Eksperci CAKE i KOBiZE wskazują, że system EU ETS osiąga granice swojej obecnej struktury. Przez lata EU ETS skutecznie redukował emisje – o prawie 50% w sektorach objętych systemem – przy jednoczesnym wzroście unijnej gospodarki o ponad 30%. Jednak okoliczności, w jakich działał, uległy radykalnej zmianie: nadwyżka uprawnień zamieniła się w niedobór, pojawiły się nowe instrumenty (jak CBAM – mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji) i oczekiwania społeczne względem sprawiedliwości oraz skuteczności systemu znacząco wzrosły.
Dotychczasowe mechanizmy, takie jak Rezerwa Stabilności Rynkowej (Market Stability Reserve – MSR) czy artykuł 29a dyrektywy EU ETS, były projektowane w warunkach nadpodaży uprawnień i niskiej ceny emisji. W erze niedoboru i rosnącego ryzyka związanego z przejrzystością oraz spekulacjami – ich skuteczność może okazać się niewystarczająca. Zdaniem autorów, potrzebna jest nowa instytucja z mandatem do aktywnego zarządzania rynkiem, reagowania na zmieniające się warunki i utrzymywania zaufania inwestorów oraz obywateli.
Jak miałby działać Europejski Centralny Bank Węglowy?
ECCB byłby odpowiedzialny za kontrolę podaży jednostek emisji, certyfikowanych pochłaniania (CDRs) i offsetów międzynarodowych. W praktyce oznacza to m.in. tworzenie rezerw, z których jednostki mogłyby być stopniowo uwalniane na rynek w celu zapobieżenia szokom cenowym, lub skupowane z rynku w sytuacjach nadpodaży. Bank miałby również koordynować integrację różnych instrumentów polityki klimatycznej UE – np. CBAM, ETS1, ETS2 – i ułatwiać dopływ offsetów z wiarygodnych źródeł spoza UE, np. w ramach art. 6 Porozumienia paryskiego.
Nowa instytucja miałaby też pełnić funkcję finansowego pośrednika w zakupie zagranicznych jednostek redukcji emisji, których sprzedaż w systemie ETS generowałaby dochody. Te z kolei mogłyby zasilać specjalne fundusze klimatyczne UE lub wspierać finansowanie transformacji w krajach rozwijających się. Dzięki temu ECCB łączyłby funkcję stabilizującą i inwestycyjną, odpowiadając na cele zarówno wewnętrzne, jak i międzynarodowe.
Zobacz również:- COP30 coraz bliżej: Polska kieruje negocjacjami UE ws. emisji i adaptacji
- Koszt emisji CO₂ wzrośnie? Polska gospodarka zagrożona utratą konkurencyjności
- UE na prostej drodze do 54% redukcji emisji do 2030. Polska musi dosłać dokumenty
Źródło: IOŚ-PIB
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Polska i USA wzmacniają współpracę w sektorze surowców krytycznych
Polska nawiązała strategiczne partnerstwo ze Stanami Zjednoczonymi dotyczące surowców krytycznych. Spotkanie w Warszawie zgromadziło przedstawicieli administracji i biznesu obu krajów, by omówić konkretne projekty i perspektywy rozwoju branży.
Budżet III naboru programu Energia dla wsi wyczerpany – 400 mln zł rozdysponowane
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej poinformował o wyczerpaniu budżetu 400 mln zł w ramach III naboru programu Energia dla wsi. Dalsze wnioski będą rozpatrywane tylko w przypadku zwiększenia alokacji środków.
1 mld zł na wsparcie zakupu przydomowych magazynów energii – nowy program NFOŚiGW
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchamia program o budżecie 1 mld zł, umożliwiający prosumentom uzyskanie do 19 tys. zł dofinansowania na magazyny energii i ciepła. Nabór wniosków rusza 20 października 2026 r.
Eaton rozbudowuje zakład w Austrii – nowe moce produkcyjne dla europejskiego rynku energii
Eaton zakończył rozbudowę zakładu produkcyjnego w Schrems w Austrii, zwiększając regionalne moce w zakresie rozwiązań ochrony elektrycznej i zarządzania energią. Nowa inwestycja odpowiada na rosnący popyt związany z elektryfikacją i cyfryzacją w Europie.
Fundusze Norweskie wesprą zieloną transformację Polski: rusza program Zielona Transformacja
Polska otrzyma niemal 190 mln euro na działania związane z adaptacją do zmian klimatu, rozwój OZE, ochronę przyrody i gospodarkę o obiegu zamkniętym. Program Zielona Transformacja, finansowany ze środków Mechanizmu Finansowego EOG, właśnie wystartował.
Infineon otwiera nowy zakład produkcyjny półprzewodników w Tajlandii – wzmocnienie globalnej sieci
Infineon Technologies AG uruchomił nowy zakład backendowy w Bangkoku, wzmacniając pozycję Tajlandii w globalnym łańcuchu dostaw półprzewodników. Inwestycja ma stworzyć do 1000 miejsc pracy i wesprzeć rozwój ekosystemu technologicznego regionu.
Komentarze