Europejski Centralny Bank Węglowy – nowy filar unijnego systemu handlu emisjami?
Zespół ekspertów z Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) oraz Centrum Analiz Klimatyczno-Energetycznych (CAKE) przedstawił propozycję utworzenia Europejskiego Centralnego Banku Węglowego (ECCB). Celem nowej instytucji ma być zapewnienie stabilności, przewidywalności i odporności unijnego systemu handlu emisjami EU ETS w perspektywie do 2050 roku.
ECCB – odpowiedź na nowe wyzwania rynku uprawnień do emisji
1 lipca 2025 r. opublikowany został policy brief pt. „European Central Carbon Bank (ECCB): Introducing the ECCB as the new institution to manage the future EU carbon market”. Opracowanie przygotowali eksperci z CAKE i KOBiZE działających przy Instytucie Ochrony Środowiska – Państwowym Instytucie Badawczym. Publikacja przedstawia koncepcję utworzenia Europejskiego Centralnego Banku Węglowego – instytucji, która miałaby pełnić kluczową rolę stabilizacyjną w funkcjonowaniu unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU Emissions Trading System – EU ETS).
ECCB, wzorowany na tradycyjnych bankach centralnych, zarządzałby podażą uprawnień do emisji (EUAs), jednostkami pochłaniania dwutlenku węgla (CDRs) oraz wysokiej jakości offsetami międzynarodowymi. Bank miałby przeciwdziałać zbyt dużej zmienności cen, zwiększać płynność rynku i wspierać przejrzystość w obliczu rosnącej złożoności systemu ETS – obejmującego dziś nie tylko przemysł i energetykę, ale także nowe obszary jak budynki czy transport drogowy (ETS2).
Dlaczego potrzebujemy nowej instytucji?
Eksperci CAKE i KOBiZE wskazują, że system EU ETS osiąga granice swojej obecnej struktury. Przez lata EU ETS skutecznie redukował emisje – o prawie 50% w sektorach objętych systemem – przy jednoczesnym wzroście unijnej gospodarki o ponad 30%. Jednak okoliczności, w jakich działał, uległy radykalnej zmianie: nadwyżka uprawnień zamieniła się w niedobór, pojawiły się nowe instrumenty (jak CBAM – mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji) i oczekiwania społeczne względem sprawiedliwości oraz skuteczności systemu znacząco wzrosły.
Dotychczasowe mechanizmy, takie jak Rezerwa Stabilności Rynkowej (Market Stability Reserve – MSR) czy artykuł 29a dyrektywy EU ETS, były projektowane w warunkach nadpodaży uprawnień i niskiej ceny emisji. W erze niedoboru i rosnącego ryzyka związanego z przejrzystością oraz spekulacjami – ich skuteczność może okazać się niewystarczająca. Zdaniem autorów, potrzebna jest nowa instytucja z mandatem do aktywnego zarządzania rynkiem, reagowania na zmieniające się warunki i utrzymywania zaufania inwestorów oraz obywateli.
Jak miałby działać Europejski Centralny Bank Węglowy?
ECCB byłby odpowiedzialny za kontrolę podaży jednostek emisji, certyfikowanych pochłaniania (CDRs) i offsetów międzynarodowych. W praktyce oznacza to m.in. tworzenie rezerw, z których jednostki mogłyby być stopniowo uwalniane na rynek w celu zapobieżenia szokom cenowym, lub skupowane z rynku w sytuacjach nadpodaży. Bank miałby również koordynować integrację różnych instrumentów polityki klimatycznej UE – np. CBAM, ETS1, ETS2 – i ułatwiać dopływ offsetów z wiarygodnych źródeł spoza UE, np. w ramach art. 6 Porozumienia paryskiego.
Nowa instytucja miałaby też pełnić funkcję finansowego pośrednika w zakupie zagranicznych jednostek redukcji emisji, których sprzedaż w systemie ETS generowałaby dochody. Te z kolei mogłyby zasilać specjalne fundusze klimatyczne UE lub wspierać finansowanie transformacji w krajach rozwijających się. Dzięki temu ECCB łączyłby funkcję stabilizującą i inwestycyjną, odpowiadając na cele zarówno wewnętrzne, jak i międzynarodowe.
Zobacz również:- COP30 coraz bliżej: Polska kieruje negocjacjami UE ws. emisji i adaptacji
- Koszt emisji CO₂ wzrośnie? Polska gospodarka zagrożona utratą konkurencyjności
- UE na prostej drodze do 54% redukcji emisji do 2030. Polska musi dosłać dokumenty
Źródło: IOŚ-PIB
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Dynamiczne ładowanie ciężarówek elektrycznych: niemiecki projekt BEE udowadnia skuteczność pantografów
Niemiecki projekt badawczy „BEV Goes eHighway – BEE” potwierdził praktyczność dynamicznego ładowania ciężarówek elektrycznych za pomocą pantografów. Innowacyjne rozwiązanie, opracowane przy współpracy RWTH Aachen University i DAF Trucks, zostało przetestowane w realnym ruchu drogowym.
Konsultacje społeczne programu poprawy efektywności energetycznej w szpitalach – NFOŚiGW zaprasza do udziału
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczął konsultacje społeczne projektu programu mającego na celu poprawę efektywności energetycznej budynków szpitalnych. Uwagi można zgłaszać do 28 stycznia 2026 r.
Konsultacje społeczne programu poprawy efektywności budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zaprasza do udziału w konsultacjach społecznych dotyczących programu poprawy efektywności energetycznej budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich dotkniętych ubóstwem energetycznym. Konsultacje potrwają do 28 stycznia 2026 r.
NFOŚiGW rozpoczyna konsultacje społeczne programów poprawy efektywności energetycznej budynków
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ogłosił konsultacje społeczne dotyczące trzech nowych programów poprawy efektywności energetycznej szkół, szpitali oraz budynków mieszkalnych na terenach wiejskich. Konsultacje potrwają do 28 stycznia 2026 roku.
Branża cementowa apeluje o upowszechnienie współprzetwarzania dla zrównoważonej gospodarki odpadami
Czołowe organizacje branżowe wzywają do szerszego wykorzystania współprzetwarzania w przemyśle cementowym jako skutecznego sposobu na zagospodarowanie odpadów nienadających się do recyklingu. Wspólne stanowisko podkreśla potrzebę wsparcia politycznego i wdrożenia efektywnych ram regulacyjnych.
Polska i Czechy wspólnie o przyszłości ETS2 – rozmowy wiceministrów środowiska
Wiceministrowie środowiska Polski i Czech omówili kluczowe zmiany w unijnym systemie ETS2 oraz potrzebę wprowadzenia mechanizmów stabilizujących ceny uprawnień do emisji. Spotkanie online odbyło się 9 stycznia 2026 r.
Komentarze