Fotosynteza na Ziemi: lasy zwiększają produkcję, oceany tracą na sile
Między 2003 a 2021 rokiem Ziemia odnotowała wzrost globalnej fotosyntezy, głównie dzięki roślinności lądowej korzystającej z cieplejszych i wilgotniejszych warunków. W tym samym czasie glony oceaniczne napotkały trudności w coraz bardziej ubogich w składniki odżywcze wodach tropikalnych.
Nowe badania: rośliny lądowe napędzają wzrost fotosyntezy
W latach 2003–2021 naukowcy zaobserwowali wyraźny wzrost globalnej fotosyntezy, czyli procesu, w którym organizmy roślinne przekształcają energię słoneczną i dwutlenek węgla w materię organiczną. Kluczową rolę odegrały tu ekosystemy lądowe, zwłaszcza w regionach umiarkowanych i wysokich szerokościach geograficznych, gdzie cieplejszy klimat i większa wilgotność sprzyjały rozwojowi roślinności. Tymczasem produkcja pierwotna w oceanach – głównie za sprawą fitoplanktonu – wykazywała spadek, szczególnie w tropikalnych i subtropikalnych wodach Pacyfiku.
Rola fotosyntezy w bilansie węgla i klimacie
Organizmy fotosyntetyzujące, określane jako producenci pierwotni, są podstawą łańcucha pokarmowego oraz kluczowym elementem stabilizującym klimat. Proces netto produkcji pierwotnej (NPP) określa ilość energii dostępnej dla reszty ekosystemu po odjęciu strat związanych z oddychaniem autotroficznym. Jak podkreślił dr Yulong Zhang z Duke University:
„Netto produkcja pierwotna określa ilość energii, którą organizmy fotosyntetyzujące przechwytują i udostępniają, wspierając niemal całe pozostałe życie w ekosystemie.”
Według badaczy, wzrost NPP na lądzie wyniósł 0,2 mld ton węgla rocznie, podczas gdy w oceanach odnotowano spadek o 0,1 mld ton węgla rocznie. Sumarycznie, globalna produkcja pierwotna wzrosła o 0,1 mld ton węgla rocznie.
Zmiany środowiskowe i ich konsekwencje
Wzrost NPP na lądzie był napędzany przez wydłużenie sezonu wegetacyjnego w wyższych szerokościach geograficznych oraz ekspansję lasów i intensyfikację upraw w regionach umiarkowanych. W oceanach natomiast wyższe temperatury powierzchniowe ograniczały mieszanie warstw wodnych, co zmniejszało dostępność składników odżywczych dla fitoplanktonu.
„Wyższe temperatury powierzchni morza prawdopodobnie ograniczyły produkcję pierwotną fitoplanktonu w regionach tropikalnych i subtropikalnych.” – Nicolas Cassar, Duke University
Oceany wykazywały także większą zmienność roczną produkcji pierwotnej, szczególnie podczas zjawisk klimatycznych El Niño i La Niña. Po 2015 roku seria La Niña przyczyniła się do odwrócenia trendu spadkowego w oceanicznej produkcji pierwotnej.
Znaczenie dla klimatu i bioróżnorodności
Badania wskazują, że roślinność lądowa kompensuje spadki produkcji pierwotnej w oceanach, jednak utrzymujące się spadki w tropikach mogą osłabić podstawy morskich sieci pokarmowych i wpłynąć na bioróżnorodność oraz lokalne gospodarki. Długofalowo może to również ograniczyć zdolność tropików do pochłaniania dwutlenku węgla, co ma istotne znaczenie dla strategii łagodzenia zmian klimatu.
Zobacz również:- USA odwracają kurs klimatyczny. EPA wycofuje się z uznania zagrożenia zmianami klimatu
- Międzynarodowe fundusze klimatyczne wsparły czystą energię miliardami
- Nowy cel klimatyczny UE na 2040 rok: 90% redukcji emisji – kluczowe założenia
Źródło: ScienceDaily
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Sprawozdanie Prezesa URE 2025: Akcelerator, Cyfrowy Bliźniak, aukcja offshore i pierwszy rynek wodoru
Rok 2025 przyniósł istotne zmiany w polskiej energetyce: pierwszą aukcję wsparcia dla offshore, start Akceleratora Rozwoju Polskiej Energetyki oraz decyzje kluczowe dla rynku wodoru. Prezes URE Renata Mroczek podsumowuje przełomowe działania regulatora.
Przełomowy wyrok KIO: TAURON Dystrybucja wzmacnia local content w energetyce
Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej potwierdził skuteczność strategii TAURON Dystrybucji w zakresie local content, dając impuls do wspierania polskich i europejskich wykonawców w sektorze energetycznym.
Rusza nabór na dofinansowanie OZE i magazynowania energii z Funduszy Europejskich
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczął nabór na projekty związane z efektywnymi biogazowniami, OZE oraz magazynowaniem energii. Budżet to 500 mln zł z Funduszy Europejskich i środków krajowych.
Pierwszy w Europie zautomatyzowany kompleks ścianowy uruchomiony w ZG Janina – nowa era w polskim górnictwie
W Zakładzie Górniczym Janina w Libiążu uruchomiono pierwszy w Europie, w pełni zautomatyzowany kompleks ścianowy. Inwestycja Południowego Koncernu Węglowego S.A. ma zwiększyć bezpieczeństwo pracy i efektywność wydobycia, a także wyznaczać nowe standardy w automatyzacji górnictwa.
Polska i USA podpisują porozumienie o współpracy w zakresie surowców krytycznych
Polska oraz Stany Zjednoczone zacieśniają współpracę w sektorze surowców krytycznych. Nowe porozumienie obejmuje wydobycie, przetwarzanie i recykling kluczowych minerałów, co ma znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego i technologicznego obu krajów.
ORLEN uruchamia wydobycie gazu z norweskiego złoża Eirin – gaz już płynie do Polski
ORLEN Upstream Norway i Equinor rozpoczęli eksploatację złoża Eirin na Morzu Północnym. Nowe źródło zapewni Polsce dodatkowe dostawy gazu, a wydobycie prowadzone jest z wykorzystaniem energii odnawialnej.
Komentarze