Fotosynteza na Ziemi: lasy zwiększają produkcję, oceany tracą na sile
Między 2003 a 2021 rokiem Ziemia odnotowała wzrost globalnej fotosyntezy, głównie dzięki roślinności lądowej korzystającej z cieplejszych i wilgotniejszych warunków. W tym samym czasie glony oceaniczne napotkały trudności w coraz bardziej ubogich w składniki odżywcze wodach tropikalnych.
Nowe badania: rośliny lądowe napędzają wzrost fotosyntezy
W latach 2003–2021 naukowcy zaobserwowali wyraźny wzrost globalnej fotosyntezy, czyli procesu, w którym organizmy roślinne przekształcają energię słoneczną i dwutlenek węgla w materię organiczną. Kluczową rolę odegrały tu ekosystemy lądowe, zwłaszcza w regionach umiarkowanych i wysokich szerokościach geograficznych, gdzie cieplejszy klimat i większa wilgotność sprzyjały rozwojowi roślinności. Tymczasem produkcja pierwotna w oceanach – głównie za sprawą fitoplanktonu – wykazywała spadek, szczególnie w tropikalnych i subtropikalnych wodach Pacyfiku.
Rola fotosyntezy w bilansie węgla i klimacie
Organizmy fotosyntetyzujące, określane jako producenci pierwotni, są podstawą łańcucha pokarmowego oraz kluczowym elementem stabilizującym klimat. Proces netto produkcji pierwotnej (NPP) określa ilość energii dostępnej dla reszty ekosystemu po odjęciu strat związanych z oddychaniem autotroficznym. Jak podkreślił dr Yulong Zhang z Duke University:
„Netto produkcja pierwotna określa ilość energii, którą organizmy fotosyntetyzujące przechwytują i udostępniają, wspierając niemal całe pozostałe życie w ekosystemie.”
Według badaczy, wzrost NPP na lądzie wyniósł 0,2 mld ton węgla rocznie, podczas gdy w oceanach odnotowano spadek o 0,1 mld ton węgla rocznie. Sumarycznie, globalna produkcja pierwotna wzrosła o 0,1 mld ton węgla rocznie.
Zmiany środowiskowe i ich konsekwencje
Wzrost NPP na lądzie był napędzany przez wydłużenie sezonu wegetacyjnego w wyższych szerokościach geograficznych oraz ekspansję lasów i intensyfikację upraw w regionach umiarkowanych. W oceanach natomiast wyższe temperatury powierzchniowe ograniczały mieszanie warstw wodnych, co zmniejszało dostępność składników odżywczych dla fitoplanktonu.
„Wyższe temperatury powierzchni morza prawdopodobnie ograniczyły produkcję pierwotną fitoplanktonu w regionach tropikalnych i subtropikalnych.” – Nicolas Cassar, Duke University
Oceany wykazywały także większą zmienność roczną produkcji pierwotnej, szczególnie podczas zjawisk klimatycznych El Niño i La Niña. Po 2015 roku seria La Niña przyczyniła się do odwrócenia trendu spadkowego w oceanicznej produkcji pierwotnej.
Znaczenie dla klimatu i bioróżnorodności
Badania wskazują, że roślinność lądowa kompensuje spadki produkcji pierwotnej w oceanach, jednak utrzymujące się spadki w tropikach mogą osłabić podstawy morskich sieci pokarmowych i wpłynąć na bioróżnorodność oraz lokalne gospodarki. Długofalowo może to również ograniczyć zdolność tropików do pochłaniania dwutlenku węgla, co ma istotne znaczenie dla strategii łagodzenia zmian klimatu.
Zobacz również:- USA odwracają kurs klimatyczny. EPA wycofuje się z uznania zagrożenia zmianami klimatu
- Międzynarodowe fundusze klimatyczne wsparły czystą energię miliardami
- Nowy cel klimatyczny UE na 2040 rok: 90% redukcji emisji – kluczowe założenia
Źródło: ScienceDaily
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
TAURON Ciepło inwestuje w modernizację i bezpieczeństwo dostaw ciepła w Dąbrowie Górniczej
TAURON Ciepło przeznacza ponad 115 mln zł na rozwój i modernizację infrastruktury ciepłowniczej w Dąbrowie Górniczej. Inwestycje mają kluczowe znaczenie dla niezawodności dostaw ciepła, bezpieczeństwa energetycznego oraz komfortu mieszkańców.
Aktualizacja Planu wdrożenia Nowego Modelu Wymiany Informacji (NMWI) przez CSIRE
Polskie Sieci Elektroenergetyczne zaktualizowały Plan etapowego wdrożenia Nowego Modelu Wymiany Informacji (NMWI) za pośrednictwem CSIRE. Zmiana dotyczy zadania opcjonalnego S2.14 i obowiązuje od 1 września 2026 r.
Bilansowanie handlowe KSE: wyzwania i ryzyka w lipcu 2026
W lipcu 2026 roku bilansowanie handlowe w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym napotkało na poważne wyzwania. Powtarzające się niezbilansowanie portfeli POB generuje ryzyka dla bezpieczeństwa systemu i wpływa na skrajne ceny energii na rynku bilansującym.
Termomodernizacja 500 szkół z KPO: nowa jakość edukacji i efektywności energetycznej
W całej Polsce trwa modernizacja energetyczna 500 placówek edukacyjnych, finansowana z Krajowego Planu Odbudowy. Przykładem jest Szkoła Podstawowa nr 8 w Gnieźnie, która zyskała nowoczesne rozwiązania poprawiające komfort nauki i efektywność energetyczną.
NFOŚiGW dzieli się doświadczeniem z Ukrainą: wsparcie dla systemu finansowania ochrony środowiska
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczął praktyczną współpracę z Ukrainą w zakresie finansowania ochrony środowiska i transformacji energetycznej. Wspólne działania mają na celu budowę efektywnego, odpornego na zmiany systemu wsparcia zielonej transformacji u naszego wschodniego sąsiada.
NFOŚiGW zostaje większościowym akcjonariuszem EMP – 4,5 mld zł na polski samochód elektryczny
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przekazał ElectroMobility Poland blisko 4,5 mld zł, stając się większościowym akcjonariuszem spółki. To kluczowy krok w realizacji Polskiego Hubu Elektromobilności i budowy krajowej fabryki aut elektrycznych.
Komentarze