Fotowoltaika dla spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych

4.5 /5
(Ocen: 6)

Zgodnie z ustawą o odnawialnych źródłach energii, prosumentem, czyli jednostką pożytkującą i produkującą prąd może być nie tylko osoba fizyczna czy firma, ale również spółdzielnia lub wspólnota mieszkaniowa. Dzięki temu, również domy wielorodzinne mogą sięgać po czysty prąd ze słońca. Jakie korzyści daje fotowoltaika dla wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych? Czy fotowoltaika na wspólnym dachu się opłaca?

Fotowoltaika – Bezpłatne Porównanie Ofert

Nowe zasady fotowoltaiki dla wspólnot mieszkaniowych i spółdzielni

Jeszcze do niedawna, energię wyprodukowaną przez fotowoltaikę na wspólnym dachu można było wykorzystać wyłącznie na realizowanie wspólnych potrzeb wszystkich mieszkańców. Prąd można było zużyć zatem jedynie do zasilania np.:
oświetlenie klatek schodowych, przejść czy garaży,
pracę wind, bram, wentylacji, klimatyzacji,
ogrzewanie budynku, np. dzięki pompie ciepła.

Już samo to w znacznym stopniu mogło przyczynić się do obniżenia opłat związanych z czynszem i eksploatacją budynku. Jednak nie ograniczało coraz to wyższych rachunków za prąd, z którymi musieli się mierzyć mieszkańcy.

Na szczęście, 1 kwietnia 2022 roku nowelizacja ustawy o OZE wprowadziła definicję prosumenta zbiorowego. Dzięki niej mieszkańcy budynków wielorodzinnych mogą mieć swój udział w fotowoltaice na wspólnym dachu i w ten sposób mogą obniżać indywidualne rachunki za prąd.

Fotowoltaika na wspólnym dachu a prosument zbiorowy

Na czym polega status prosumenta zbiorowego, z którego mogą korzystać mieszkańcy wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych?

Zgodnie z definicją, prosument zbiorowy to “odbiorca końcowy wytwarzający energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w mikroinstalacji lub małej instalacji OZE przyłączonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej za pośrednictwem wewnętrznej instalacji elektrycznej budynku wielolokalowego, w której znajduje się punkt poboru energii elektrycznej tego odbiorcy, pod warunkiem, że w przypadku odbiorcy końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, wytwarzanie to nie stanowi przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej”.

Podmiot będący prosumentem zbiorowym może przypisać do jednego punktu poboru energii (w którym pobiera energię) instalację o mocy nie większej niż 50 kW (przy czym granicą jest też moc umowna). Moc tę określa się na podstawie faktycznie zamontowanej mocy instalacji PV (należącej do prosumenta) lub też na podstawie udziału w fotowoltaice na wspólnym dachu.

W sytuacji, gdy na prosumenta zbiorowego składa się więcej niż jeden wytwórca energii, konieczne jest zawarcie umowy regulującej m.in.:

  • udział w instalacji fotowoltaicznej dla wspólnoty mieszkaniowej lub spółdzielni mieszkaniowej, określony procentowo,
  • posiadany tytuł prawny do mikroinstalacji,
  • kto będzie reprezentantem prosumentów (m.in. w kontaktach z OSD czy sprzedawcą energii). Reprezentant pełni też funkcje reprezentacyjne, a także zarządzające (np. związane ze zgłoszeniem instalacji, zawarciem umowy o świadczenie usług energetycznych czy o zmianach w pracy instalacji).
Uwaga! Jeśli lokatorzy wspólnoty lub spółdzielni mieszkaniowej, którzy chcą obniżyć indywidualne rachunki za prąd, a nie mają szansy na fotowoltaikę na wspólnym dachu, mogą zainstalować panele fotowoltaiczne na balkonie lub na dachu bloku mieszkalnego we własnym zakresie. Wymaga to jednak uzyskania zgody spółdzielni.

Fotowoltaika w szeregowcu – zasady rozliczenia prosumentów zbiorowych

Prosumenci zbiorowi, którzy zaczną korzystać z instalacji fotowoltaicznej zamontowanej po 31 marca 2022 roku, docelowo będą się rozliczać za pomocą tzw. net-bilingu. W okresie przejściowym (od 1 kwietnia do 30 czerwca 2022 roku) będzie ich obowiązywał system opustów. Na czym to polega net-billing?

Jest to wartościowy model rozliczenia prosumenckiego, w którym nadwyżki z fotowoltaiki odesłane do sieci, są wyceniane po cenie z TGE (Towarowej Giełdy Energii). Początkowo, do wyceny będzie służyć stawka z miesiąca poprzedzającego wprowadzenie energii do sieci (do 30 czerwca 2024 roku). Od 1 lipca 2024 roku wycena będzie opierać się na stawkach godzinowych.

Uzyskana w ten sposób kwota będzie stanowić tzw. depozyt konsumencki. To fundusz, z którego środki zostaną wykorzystane na pokrycie wartości energii pobranej z sieci, w okresach gdy fotowoltaika nie działa lub działa słabiej (wieczorem lub zimą).

Fotowoltaika dla wspólnot mieszkaniowych i spółdzielni – jakie są korzyści z fotowoltaiki na wspólnym dachu?

Dzięki szeregom programów wspierających, nie ma wątpliwości co do tego, że instalacja fotowoltaiczna w domach jednorodzinnych, zakładach pracy czy gospodarstwach rolnych, się opłaca. Jednak czy fotowoltaika na wspólnym dachu to równie korzystna opcja?

Odpowiedź jest jednoznaczna – zdecydowanie tak! Już teraz roczne koszty związane z konsumpcją prądu, w zależności od wielkości wspólnoty, sięgają od kilku do nawet kilkuset tysięcy złotych. Wydatki te, wraz ze wzrostem cen prądu, będą się systematycznie zwiększać. Spółdzielnie mieszkaniowe, w przeciwieństwie do osób fizycznych, zwykle nie mogą jednak liczyć na wsparcie ze strony rządu, np. w formie rekompensaty za prąd.

Jednocześnie, w budynkach miejskich tkwi ogromny potencjał, jeśli chodzi o produkcję czystej energii ze słońca. Zwykle są to niezacienione, wysokie bloki, posiadające wolną przestrzeń na dachu, którą z powodzeniem można spożytkować na produkcję prądu z pomocą fotowoltaiki.

Uwaga! Warto pamiętać, że wraz ze wzrostem mocy zainstalowanej spada koszt fotowoltaiki w przeliczeniu na 1 kW. Zdecydowanie bardziej opłaca się zatem montaż jednej dużej instalacji niż kilku mniejszych. To dodatkowo skraca czas zwrotu z inwestycji.

Możliwości wytwórcze tkwiące w fotowoltaice na wspólnym dachu dostrzegły już europejskie stolice. Dla przykładu, w Berlinie od 2021 roku działają przepisy nakładające obowiązek montażu paneli PV na nowo powstających i gruntownie remontowanych budynkach. Muszą one pokrywać przynajmniej 30% dachu.

Jednak również w Polsce mamy świadomość korzyści płynących z fotowoltaiki dla spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych. Już w kilkunastu miastach Polski działają instalacje solarne zasilające w czystą energię budynki wielorodzinne. Jedna z największych spółdzielczych elektrowni fotowoltaicznych działa obecnie we Wrocławiu – jej powierzchnia zajmuje 0,5h. Dzięki PV, roczne koszty energii zmniejszyły się z 425 tys. zł do 120 tys. zł. Teraz jednak, dzięki nowym zasadom rozliczeń oszczędności z instalacji fotowoltaiki dla wspólnot mieszkaniowych będą jeszcze większe. Kiedy zwróci się fotowoltaika w szeregowcu?

Fotowoltaika – Bezpłatne Porównanie Ofert

Fotowoltaika w szeregowcu – opłacalność

Do ustalenia, jakie oszczędności przyniesie fotowoltaika na dachu wspólnoty, skorzystajmy z symulacji produkcji i zużycia energii w niewielkim budynku wielorodzinnym.

Załóżmy, że w budynku mieszka 6 rodzin, które w ciągu roku zużywają na własne potrzeby ok. 13.000 kWh energii. Do tego, część wspólna budynku (winda, oświetlenie, brama garażowa, wentylacja) pochłania rocznie około 12.000 kWh energii. Razem daje to roczne zużycie na poziomie 25.000 kWh i rachunki za prąd w wysokości 23.750 zł (według stawek z 2022 roku, z VAT 23%).

Wspólnota zdecydowała się na montaż instalacji fotowoltaicznej o mocy 25 kW. Jej koszt to około 93.000 zł brutto. Rocznie wyprodukuje ona ok. 25.000 kWh (a dokładnie, według unijnego kalkulatora https://re.jrc.ec.europa.eu/pvg_tools/en/tools.html – 25.803 kWh). Ponieważ prąd jest zużywany również w godzinach maksymalnej produkcji z PV, autokonsumpcja w tym przypadku wynosi ok. 50%.

Dzięki fotowoltaice, rachunki za prąd w tym budynku spadną z 23.750 zł do 5.5529,60 zł (czyli o ok. 76%). Jak to wyliczyliśmy?

Wartość energii zużytej na bieżąco (autokonsumpcja): 12.256,42 zł

Wartość energii oddanej do sieci: 5.987,34 zł

Wartość energii czynnej dokupionej z sieci: 6.071,44 zł

Roczny koszt opłat dystrybucyjnych: 5442,52 zł

Rachunek bez PV: 23.750,00 zł

Rachunek z PV: 5442,52 zł + (6.071,44  zł – 5.987,34 zł) = 5529,60 zł

Roczne oszczędności:  23.750,00 zł – 5529,60 zł = 18.220,40 zł

Po uwzględnieniu net-billingu i stawek prądu z TGE (z okresu maj 2021 – kwiecień 2022) wynika, że instalacja dla spółdzielni lub wspólnoty mieszkaniowej powinna się zwrócić po ok. 5,10 latach (licząc według prostej stopy zwrotu). I to bez żadnej dotacji!

Fotowoltaika dla spółdzielni mieszkaniowych a VAT

Dość istotna dla kwestii fotowoltaiki dla spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych jest kwestia podatku VAT od wykonanej instalacji.

Obecnie obowiązująca stawka VAT wynosi 8% dla instalacji montowanych na budynkach objętych społecznym programem mieszkaniowym, czyli:

domach o powierzchni nie większej niż 300 m2,
mieszkaniach o powierzchni użytkowej nie większej niż 150 m2.

Stawką 8% VAT objęte są zatem instalacje dla spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych, a także m.in. gmin, gdy są kwalifikują się one do społecznego programu mieszkaniowego. W pozostałych przypadkach obowiązuje je 23% podatek VAT.

Co istotne, niższą stawką objęte są zarówno instalacje na dachach, jak i te zamontowane bezpośrednio na posesji czy innym budynku, stanowiącym część kompleksu mieszkalnego.

Fotowoltaika – Bezpłatne Porównanie Ofert

Fotowoltaika – dofinansowanie dla spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych

Podstawowym źródłem finansowania fotowoltaiki dla spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych są oczywiście środki własne, pozyskane od mieszkańców, wchodzących w skład danego stowarzyszenia. Istnieje jednak kilka innych sposobów na pokrycie kosztów inwestycji, które mogą w znacznym stopniu, pozytywnie wpłynąć na opłacalność przedsięwzięcia.

Dofinansowanie fotowoltaiki dla spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych – programy publiczne i unijne

Najszerszą grupę wsparcia stanowią publiczne projekty, realizowane ze środków samorządowych, ogólnokrajowych lub środków unijnych. Na dofinansowanie do fotowoltaiki z tego źródła, oprócz spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych, mogą też zresztą liczyć inne podmioty – osoby fizyczne i firmy.

W takich przypadkach, pomoc przyjmuje najczęściej formę zwrotnej pożyczki (z możliwością częściowego umorzenia) lub całkowicie bezzwrotnej dotacji. Szczegółowe warunki zależą jednak od poszczególnych organów, które rozdysponowują środki, czyli np. NFOŚiGW, gminy czy województwa.

Przykładem projektu, skierowanego bezpośrednio do spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych był, chociażby program “Słoneczne dachy”. W jego ramach mieszkańcy domów wielorodzinnych mogli uzyskać preferencyjne pożyczki, na kompleksową realizację instalacji fotowoltaicznej (od audytu energetycznego po montaż fotowoltaiki). O wsparcie, w pierwszej kolejności najlepiej zatem pytać WFOŚiGW.

Innych sposobów finansowania fotowoltaiki ze środków publicznych można również szukać m.in. na https://doradztwo-energetyczne.gov.pl/oferta-finansowania.

Uwaga! Na jesieni 2022 roku rozpoczną się nabory do nowych unijnych programów dotacyjnych, finansowanych z budżetu przewidzianego na lata 2021-2027. To oznacza, że pojawią się nowe opcje na dofinansowanie fotowoltaiki dla spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych.

Leasing i abonament fotowoltaiki dla spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych

Ciekawą alternatywą dla środków własnych czy pożyczek mogą być również rozwiązania takie jak leasing fotowoltaiki dla wspólnot mieszkaniowych i spółdzielni. Najczęściej oferowane są one przez podmioty komercyjne – np. firmy fotowoltaiczne współpracujące z bankami lub przez same banki.

Inwestor, w tym przypadku spółdzielnia lub wspólnota mieszkaniowa, nie ponosi od razu całych kosztów przedsięwzięcia, ale spłaca je częściowo, w ratach. Bardzo często zdarza się, że wysokość rat jest zbliżona do oszczędności uzyskiwanych z fotowoltaiki, dzięki czemu cały projekt nie obciąża dodatkowo budżetu spółdzielni.

Później, po wypełnieniu zobowiązań określonych w umowie, instalacja może już przejść na własność inwestora, by zacząć przynosić wymierne profity.

Fotowoltaika dla spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych to rozwiązanie, które pozwala uniezależnić się od rosnących cen prądu i umożliwia redukcję emisji dwutlenku węgla. Dzięki temu, można obniżyć rachunki i jednocześnie chronić zasoby naturalne. Sięgnij po czysty prąd ze słońca!

Dodaj komentarz
guest
7 komentarzy
Najnowsze
Najstarsze Najpopularniejsze
Inline Feedbacks
View all comments
Marek
Marek
25 października 2022 16:12

25.10.2022- Kraków też nie jest w tyle . W SM Czyżyny na 42 budynkach zainstalowaliśmy w 2021/2022 71 mikroinstalacji o mocy
678 KWp. Na 19.10 2022 wyprodukowano 777,5 MWh energii ze słońca. Program OZE jest kontynuowany.POZDRAWIAM M.L

Michał
Michał
20 lipca 2022 14:48

Wspólnota liczy 4 mieszkania .Każdy z członków wspólnoty ma 25% udziału.Jak technicznie wygladałoby rozliczenie się z zużytego prądu przez poszczególnych członków plus zużycie na cele wspólnoty (oświetlenie klatki schodowej,piwnic,monitoringu,itp.) ?

Radek
Radek
14 maja 2021 08:31

Załóżmy, że w budynku jest 13 mieszkań i kilka, np.4 decydują się na instalacje fotowoltaiczną, wszystkie zgody są załatwione, średnia wyliczona moc na mieszkanie to ok. 4-4,5 kWp zakładając bilansowanie jak w zwykłym domu jednorodzinnym 80/20. Czy powinniśmy liczyć bilansowanie 60/40? Czy właściciel mieszkania może liczyć na dofinansowanie z programu mój prąd i odliczenie ulgi termomodernizacyjnej jako osoba fizyczna ? Każde mieszkanie ma swój falownik i panele na dachu.
Z góry dziękuję za odpowiedź.

Przemek
Przemek
12 lipca 2021 15:15
Odpowiedz do:  Radek

Raczej dotyczy to wspólnot/spółdzielni – rozliczenie 60/40. Wspólny falownik na obiekt – energia do ogólnego użytku: oświetlenie posesji, klatki, garażu, podgrzanie wody/ogrzewanie dla ogółu. Na dofinansowanie indywidualne bym nie liczył.

Aleksandra
Aleksandra
15 stycznia 2021 13:49

Nie wiem co autor miał na myśli pisząc o abonamencie:
“Ciekawą alternatywą dla środków własnych czy pożyczek mogą być również rozwiązania takie jak leasing lub abonament fotowoltaiki dla wspólnot mieszkaniowych i spółdzielni. Najczęściej oferowane są one przez podmioty komercyjne – np. firmy fotowoltaiczne współpracujące z bankami lub przez same banki.”
Proszę o sprostowanie.

Łukasz
Łukasz
5 lutego 2021 13:23
Odpowiedz do:  Aleksandra

Wysokość abonamentu ustalana jest indywidualnie i zależy od okresu finansowania i wkładu własnego, który jest nieobowiązkowy. Rachunek od zakładu energetycznego to jedynie niewielka, stała opłata za przesył, ponieważ instalacja sama produkuje darmowy prąd. Abonament wraz z opłatą zazwyczaj jest odpowiednikiem wcześniej płaconych rachunków za prąd, a więc zmiana jest dla Klienta praktycznie nieodczuwalna. Po okresie spłaty Abonamentu, który standardowo trwa 8 lat pozostają już same oszczędności, które przy regularnych podwyżkach cen prądu będą z każdym rokiem wyższe.

Iwona
Iwona
30 sierpnia 2022 12:14
Odpowiedz do:  Łukasz

A co ile lat należy wymienić panele na bloku i jaki to jest koszt?