Fuzja Orlenu z Lotosem: NIK ujawnia stratę miliardów złotych
Zbycie aktywów Grupy Lotos i Orlenu poniżej ich wartości o co najmniej 5 mld zł oraz brak realnych korzyści z synergii – to główne zarzuty NIK wobec fuzji obu spółek paliwowych. Kontrola ujawniła również ryzyka dla bezpieczeństwa paliwowego kraju i brak nadzoru nad strategiczną infrastrukturą.
Cena sprzedaży aktywów znacznie poniżej wyceny
Z ustaleń Najwyższej Izby Kontroli wynika, że wybrane aktywa Grupy Lotos i Orlenu zbyte zostały poniżej ich rzeczywistej wartości – według szacunków NIK różnica wyniosła 5 mld zł. Z kolei według wyceny samego Orlenu była to kwota o 1 mld zł niższa.
W podejściu Enterprise Value (EV) – czyli całkowitej wartości przedsiębiorstwa uwzględniającej zarówno kapitał własny, jak i zadłużenie – wartość sprzedaży wyniosła 5,1 mld zł, podczas gdy wycena Orlenu opiewała na 8,9 mld zł, a NIK na 10,4 mld zł.
W podejściu Equity Value (EqV) – czyli wartości kapitału własnego, którą otrzymują właściciele spółki po spłacie zobowiązań – cena sprzedaży wyniosła 4,9 mld zł, przy wycenie Orlenu na 8,2 mld zł, a NIK na 9,9 mld zł.
Synergie okazały się iluzoryczne
Były zarząd Orlenu tłumaczył niską cenę sprzedaży przyszłymi korzyściami synergicznymi, które miały wynieść 10,7 mld zł do 2032 roku. Zdaniem NIK te szacunki były niepewne i miały charakter poglądowy, co sprawia, że uwzględnianie ich przy podejmowaniu decyzji o fuzji było nieuzasadnione.
Mimo zawarcia dwóch memorandum z Aramco dotyczących projektów petrochemicznych i badawczo-rozwojowych, żadne z przewidywanych korzyści się nie zmaterializowały. NIK wskazuje, że założenia o strategicznej współpracy nie zostały spełnione, a potencjał synergiczny nie został osiągnięty.
Harmonogram transakcji i decyzje Komisji Europejskiej
Proces fuzji rozpoczął się w 2018 roku podpisaniem listu intencyjnego przez PKN Orlen. W 2019 roku złożono wniosek do Komisji Europejskiej. W lipcu 2020 roku KE wydała zgodę na fuzję pod warunkiem realizacji tzw. środków zaradczych, w tym:
- sprzedaży 30% udziałów w rafinerii w Gdańsku,
- sprzedaży 389 stacji paliw,
- przekazania aktywów logistycznych i terminali,
- zbycia udziałów w Lotos Biopaliwa oraz JV Lotos Air BP,
- dezinwestycji aktywów asfaltowych.
Zdaniem NIK, zakres środków zaradczych miał negatywny wpływ na opłacalność całej operacji i zmniejszył potencjalne korzyści z fuzji.
Ryzyka dla bezpieczeństwa paliwowego kraju
Jednym z poważnych zarzutów NIK jest narażenie Polski na ryzyko utraty kontroli nad częścią infrastruktury energetycznej. W wyniku sprzedaży 30% udziałów w rafinerii w Gdańsku, inwestor zagraniczny Aramco uzyskał m.in.:
- prawo do dysponowania 50% produktów z rafinerii, co przekłada się na 5 mln ton ropy rocznie,
- wpływ na około 20% rynku produktów rafineryjnych w Polsce,
- prawo weta wobec strategicznych decyzji w rafinerii gdańskiej.
NIK wskazuje, że w przypadku decyzji Aramco o sprzedaży produktów na rynki zagraniczne, może dojść do niepokrycia krajowego zapotrzebowania.
Koszty doradcze i niewykorzystana pomoc państwa
Na potrzeby fuzji, Orlen i Lotos wydatkowały łącznie 252,8 mln zł na opinie, analizy i doradztwo. NIK zauważa, że część tych kosztów mogłaby zostać ograniczona, gdyby zarząd Orlenu skorzystał z usług Prokuratorii Generalnej RP. Taka możliwość istniała, ale nie została wykorzystana.
Zobacz również:
- ORLEN – miliardowe koszty błędnych decyzji. Kolejne zawiadomienia do prokuratury
- Startupy, zgłoście się. ORLEN czeka na innowacje w energetyce i Przemyśle 4.0
- „Józef Piłsudski” i „Paderewski” ruszyli w morze – ORLEN stawia na LNG
- Orlen z 1,5 mld zł zysku i 11,5 mld zł odpisów. Znamy prognozy za 2024 rok
Źródło: NIK
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
ORLEN otwiera się na współpracę z polskimi firmami technologicznymi – Forum Dostawców w Katowicach
ORLEN zorganizował w Katowicach Forum Dostawców, zapraszając firmy technologiczne do współpracy w ramach programu „Partnerzy Energii Jutra”. Wydarzenie ma na celu budowanie długofalowych relacji z krajowymi przedsiębiorcami i zwiększenie ich udziału w strategicznych projektach Grupy.
EMP i NFOŚiGW: 4,5 mld zł na hub elektromobilności w Jaworznie – przełom dla polskiego przemysłu
ElectroMobility Poland i NFOŚiGW podpisały umowę inwestycyjną na 4,5 mld zł, finansując budowę nowoczesnego hubu produkcyjno-rozwojowego w Jaworznie. To kluczowy krok w transformacji polskiego sektora motoryzacyjnego oraz rozwoju zeroemisyjnego transportu.
XIX Dzień Informacyjny LIFE: Innowacyjne projekty środowiskowe i realne efekty dla Polski
W Warszawie odbył się XIX Dzień Informacyjny LIFE, podczas którego zaprezentowano dziesiątki projektów wspierających ochronę środowiska i transformację energetyczną. Wydarzenie pokazało, jak program LIFE przekłada się na konkretne zmiany w polskiej przyrodzie i gospodarce.
Ruszył nabór na dofinansowanie projektów LIFE – 150 mln zł na ochronę środowiska i klimat
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczął nabór wniosków na współfinansowanie projektów w ramach unijnego programu LIFE. Do rozdysponowania jest niemal 150 mln zł na inicjatywy związane z ochroną przyrody, klimatu oraz gospodarką o obiegu zamkniętym.
Średnie ceny gazu z importu wzrosły w I kwartale 2026 r. – dane URE
W pierwszym kwartale 2026 r. średnia cena gazu ziemnego importowanego z krajów UE i EFTA wzrosła o ponad 22% względem poprzedniego kwartału, ale pozostaje niższa niż rok wcześniej. URE publikuje szczegółowe dane dotyczące zmian cen gazu z zagranicy.
ORLEN buduje hub wodorowy w Szczecinie – kluczowy krok dla polskiej gospodarki wodorowej
ORLEN rozpoczyna budowę nowoczesnego hubu wodorowego w Szczecinie. Inwestycja o wartości 75 mln zł ma przyczynić się do rozwoju zeroemisyjnego transportu i wzmocnić pozycję polskich firm w sektorze energetycznym.
Komentarze