Geopolityka w cieniu transformacji energetycznej: IRENA podkreśla nowe wyzwania i szanse dla świata
Transformacja energetyczna to dziś nie tylko wyzwanie technologiczne, ale także strategiczne pole walki geopolitycznej — alarmuje IRENA. Organizacja zwraca uwagę, że bezpieczeństwo energetyczne XXI wieku wymaga nowego spojrzenia, które wykracza poza tradycyjne paliwa kopalne. Kluczową rolę odegrają odnawialne źródła energii, dostęp do surowców krytycznych oraz globalna współpraca.
Nowa definicja bezpieczeństwa energetycznego: więcej niż paliwa kopalne
Świat mierzy się z rosnącą niestabilnością geopolityczną. Cła, sankcje, konflikty i zaburzenia w łańcuchach dostaw wpływają na globalny handel energią, podsycając protekcjonizm i pogłębiając nierówności w dostępie do surowców. Międzynarodowa Agencja Energii Odnawialnej (IRENA) podkreśla, że dotychczasowe rozumienie bezpieczeństwa energetycznego, oparte głównie na dostępie do paliw kopalnych, wymaga pilnej rewizji.
Dziś kluczowe znaczenie zyskuje zdolność produkcyjna z OZE — zwłaszcza fotowoltaiki, energetyki wiatrowej i innych technologii odnawialnych. W 2024 roku światowy przyrost nowych mocy z OZE osiągnął rekordowe 585 GW. Według scenariusza IRENA dla celu 1,5°C, do 2050 roku ponad 90% globalnej energii elektrycznej powinno pochodzić z odnawialnych źródeł.
Surowce krytyczne – nowe pole rywalizacji
Sercem transformacji energetycznej są również surowce niezbędne do produkcji technologii OZE — takie jak lit, kobalt, nikiel czy metale ziem rzadkich. Ich wydobycie i przetwórstwo skoncentrowane jest w kilku krajach, co rodzi ryzyko geopolityczne, mogące spowolnić i podrożyć proces transformacji. IRENA ostrzega, że rosnąca konkurencja o dostęp do tych materiałów może prowadzić do wojen handlowych, ograniczeń eksportowych i manipulacji rynkowych.
Organizacja zwraca jednak uwagę, że nie brakuje samych złóż surowców — np. globalne rezerwy litu szacowane są na 560 mln ton, przy przewidywanym rocznym zapotrzebowaniu w 2030 roku na poziomie 1,7–2,3 mln ton. Problemem pozostaje jednak ich dostępność oraz dywersyfikacja źródeł.
Klucz do sukcesu? Innowacje, współpraca i nowe modele zarządzania
IRENA podkreśla, że żadna gospodarka nie jest w stanie samodzielnie kontrolować wszystkich etapów rozwoju technologii czystej energii. Dlatego niezbędne są międzynarodowe inwestycje w badania, innowacje oraz poszukiwanie nowych złóż, zwłaszcza w niedostatecznie eksplorowanych regionach, takich jak Afryka.
Szczególną rolę mogą odegrać:
- rozwój technologii recyklingu surowców krytycznych,
- innowacje w zakresie efektywności energetycznej,
- substytucja trudno dostępnych materiałów,
- budowa przejrzystych, odpornych łańcuchów dostaw.
Geopolityka transformacji energetycznej — co dalej?
W odpowiedzi na te wyzwania IRENA planuje powołanie Globalnej Komisji ds. Geopolityki Transformacji Energetycznej. Celem będzie analiza, jak polityka, handel, ekonomia, środowisko i rozwój będą kształtowane przez rosnący udział OZE w globalnym miksie energetycznym.
Podkreślono również konieczność nowych modeli zarządzania — bardziej inkluzywnych i nastawionych na zrównoważony rozwój. To właśnie one mają być kluczem do sukcesu energetycznej rewolucji.
Zobacz również:
- AI napędza wzrost zużycia energii – raport IEA prognozuje przyszłość sektora energetycznego
- Energetyczny wyścig z czasem. Czy świat zdąży potroić moce OZE?
- Transformacja energetyczna to nie fanaberia. To klucz do bezpieczeństwa Polski i Europy [OPINIA]
Oryginalną publikację można znaleźć na stronie IRENA: The Powerful Role in Geopolitics is to Manage the Energy Transition
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Nowy symulator szkoleniowy zwiększa bezpieczeństwo pracy elektrowni jądrowej Loviisa
Fińska elektrownia jądrowa Loviisa, należąca do Fortum, zmodernizowała swój symulator szkoleniowy. Nowe rozwiązanie pozwala operatorom ćwiczyć obsługę zakładu w realistycznych warunkach, zwiększając bezpieczeństwo i przygotowanie na nietypowe sytuacje.
Rekordowy wzrost elektromobilności w Polsce w 2025 roku – Licznik Elektromobilności PSNM
Rok 2025 przyniósł historyczny wzrost liczby samochodów elektrycznych w Polsce. Zarejestrowano ponad 52 tys. nowych BEV, a infrastruktura ładowania znacząco się rozbudowała.
EnviTec Biogas rozpoczyna 2026 rok od ekspansji na rynkach zagranicznych
EnviTec Biogas AG wchodzi w nowy rok z silną pozycją, realizując nowe kontrakty i debiutując na rynku litewskim. Jednocześnie firma wskazuje na niepewność regulacyjną w Niemczech i rosnący potencjał biometanu w Europie.
Nabór wniosków w programie NaszEauto trwa – ponad 34 tys. zgłoszeń i niemal 1,08 mld zł dofinansowania
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej kontynuuje przyjmowanie wniosków w programie NaszEauto. Dotacje na samochody elektryczne cieszą się dużym zainteresowaniem – złożono już ponad 34 tys. wniosków na kwotę blisko 1,08 mld zł.
Dynamiczne ładowanie ciężarówek elektrycznych: niemiecki projekt BEE udowadnia skuteczność pantografów
Niemiecki projekt badawczy „BEV Goes eHighway – BEE” potwierdził praktyczność dynamicznego ładowania ciężarówek elektrycznych za pomocą pantografów. Innowacyjne rozwiązanie, opracowane przy współpracy RWTH Aachen University i DAF Trucks, zostało przetestowane w realnym ruchu drogowym.
Konsultacje społeczne programu poprawy efektywności energetycznej w szpitalach – NFOŚiGW zaprasza do udziału
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczął konsultacje społeczne projektu programu mającego na celu poprawę efektywności energetycznej budynków szpitalnych. Uwagi można zgłaszać do 28 stycznia 2026 r.
Komentarze