Geopolityka w cieniu transformacji energetycznej: IRENA podkreśla nowe wyzwania i szanse dla świata
Transformacja energetyczna to dziś nie tylko wyzwanie technologiczne, ale także strategiczne pole walki geopolitycznej — alarmuje IRENA. Organizacja zwraca uwagę, że bezpieczeństwo energetyczne XXI wieku wymaga nowego spojrzenia, które wykracza poza tradycyjne paliwa kopalne. Kluczową rolę odegrają odnawialne źródła energii, dostęp do surowców krytycznych oraz globalna współpraca.
Nowa definicja bezpieczeństwa energetycznego: więcej niż paliwa kopalne
Świat mierzy się z rosnącą niestabilnością geopolityczną. Cła, sankcje, konflikty i zaburzenia w łańcuchach dostaw wpływają na globalny handel energią, podsycając protekcjonizm i pogłębiając nierówności w dostępie do surowców. Międzynarodowa Agencja Energii Odnawialnej (IRENA) podkreśla, że dotychczasowe rozumienie bezpieczeństwa energetycznego, oparte głównie na dostępie do paliw kopalnych, wymaga pilnej rewizji.
Dziś kluczowe znaczenie zyskuje zdolność produkcyjna z OZE — zwłaszcza fotowoltaiki, energetyki wiatrowej i innych technologii odnawialnych. W 2024 roku światowy przyrost nowych mocy z OZE osiągnął rekordowe 585 GW. Według scenariusza IRENA dla celu 1,5°C, do 2050 roku ponad 90% globalnej energii elektrycznej powinno pochodzić z odnawialnych źródeł.
Surowce krytyczne – nowe pole rywalizacji
Sercem transformacji energetycznej są również surowce niezbędne do produkcji technologii OZE — takie jak lit, kobalt, nikiel czy metale ziem rzadkich. Ich wydobycie i przetwórstwo skoncentrowane jest w kilku krajach, co rodzi ryzyko geopolityczne, mogące spowolnić i podrożyć proces transformacji. IRENA ostrzega, że rosnąca konkurencja o dostęp do tych materiałów może prowadzić do wojen handlowych, ograniczeń eksportowych i manipulacji rynkowych.
Organizacja zwraca jednak uwagę, że nie brakuje samych złóż surowców — np. globalne rezerwy litu szacowane są na 560 mln ton, przy przewidywanym rocznym zapotrzebowaniu w 2030 roku na poziomie 1,7–2,3 mln ton. Problemem pozostaje jednak ich dostępność oraz dywersyfikacja źródeł.
Klucz do sukcesu? Innowacje, współpraca i nowe modele zarządzania
IRENA podkreśla, że żadna gospodarka nie jest w stanie samodzielnie kontrolować wszystkich etapów rozwoju technologii czystej energii. Dlatego niezbędne są międzynarodowe inwestycje w badania, innowacje oraz poszukiwanie nowych złóż, zwłaszcza w niedostatecznie eksplorowanych regionach, takich jak Afryka.
Szczególną rolę mogą odegrać:
- rozwój technologii recyklingu surowców krytycznych,
- innowacje w zakresie efektywności energetycznej,
- substytucja trudno dostępnych materiałów,
- budowa przejrzystych, odpornych łańcuchów dostaw.
Geopolityka transformacji energetycznej — co dalej?
W odpowiedzi na te wyzwania IRENA planuje powołanie Globalnej Komisji ds. Geopolityki Transformacji Energetycznej. Celem będzie analiza, jak polityka, handel, ekonomia, środowisko i rozwój będą kształtowane przez rosnący udział OZE w globalnym miksie energetycznym.
Podkreślono również konieczność nowych modeli zarządzania — bardziej inkluzywnych i nastawionych na zrównoważony rozwój. To właśnie one mają być kluczem do sukcesu energetycznej rewolucji.
Zobacz również:
- AI napędza wzrost zużycia energii – raport IEA prognozuje przyszłość sektora energetycznego
- Energetyczny wyścig z czasem. Czy świat zdąży potroić moce OZE?
- Transformacja energetyczna to nie fanaberia. To klucz do bezpieczeństwa Polski i Europy [OPINIA]
Oryginalną publikację można znaleźć na stronie IRENA: The Powerful Role in Geopolitics is to Manage the Energy Transition
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Polska i USA wzmacniają współpracę w sektorze surowców krytycznych
Polska nawiązała strategiczne partnerstwo ze Stanami Zjednoczonymi dotyczące surowców krytycznych. Spotkanie w Warszawie zgromadziło przedstawicieli administracji i biznesu obu krajów, by omówić konkretne projekty i perspektywy rozwoju branży.
Budżet III naboru programu Energia dla wsi wyczerpany – 400 mln zł rozdysponowane
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej poinformował o wyczerpaniu budżetu 400 mln zł w ramach III naboru programu Energia dla wsi. Dalsze wnioski będą rozpatrywane tylko w przypadku zwiększenia alokacji środków.
1 mld zł na wsparcie zakupu przydomowych magazynów energii – nowy program NFOŚiGW
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchamia program o budżecie 1 mld zł, umożliwiający prosumentom uzyskanie do 19 tys. zł dofinansowania na magazyny energii i ciepła. Nabór wniosków rusza 20 października 2026 r.
Eaton rozbudowuje zakład w Austrii – nowe moce produkcyjne dla europejskiego rynku energii
Eaton zakończył rozbudowę zakładu produkcyjnego w Schrems w Austrii, zwiększając regionalne moce w zakresie rozwiązań ochrony elektrycznej i zarządzania energią. Nowa inwestycja odpowiada na rosnący popyt związany z elektryfikacją i cyfryzacją w Europie.
Fundusze Norweskie wesprą zieloną transformację Polski: rusza program Zielona Transformacja
Polska otrzyma niemal 190 mln euro na działania związane z adaptacją do zmian klimatu, rozwój OZE, ochronę przyrody i gospodarkę o obiegu zamkniętym. Program Zielona Transformacja, finansowany ze środków Mechanizmu Finansowego EOG, właśnie wystartował.
Infineon otwiera nowy zakład produkcyjny półprzewodników w Tajlandii – wzmocnienie globalnej sieci
Infineon Technologies AG uruchomił nowy zakład backendowy w Bangkoku, wzmacniając pozycję Tajlandii w globalnym łańcuchu dostaw półprzewodników. Inwestycja ma stworzyć do 1000 miejsc pracy i wesprzeć rozwój ekosystemu technologicznego regionu.
Komentarze