Historyczny moment: kraje bałtyckie odłączone od Rosji i zsynchronizowane z Europą
Kraje bałtyckie odcięły się od Rosji i dołączyły do europejskiego systemu elektroenergetycznego. Po 31 godzinach pracy w trybie izolacji, Litwa, Łotwa i Estonia 9 lutego 2025 r. zsynchronizowały swoje sieci z Europą kontynentalną. To historyczny moment, który kończy wieloletnią zależność regionu od rosyjskiego systemu BRELL. Operacja przebiegła zgodnie z planem, mimo obaw o cyberataki i możliwe prowokacje ze strony Rosji.
Koniec ery BRELL – kraje bałtyckie podłączone do systemu Europy kontynentalnej
9 lutego Litwa, Łotwa i Estonia oficjalnie zakończyły swoją zależność od rosyjskiego systemu elektroenergetycznego BRELL i zsynchronizowały swoje sieci z Europą kontynentalną. To historyczny moment, który oznacza pełną niezależność energetyczną regionu i ostateczne odcięcie od wpływów Rosji w sektorze energetycznym.
Moment odłączenia Litwy Łotwy i Estoni od rosyjskiego systemu energetycznego 🥳 Tym samym Europa nie posiada dłużej żadnej linii energetycznej z Rosją pic.twitter.com/KOxX4wVuKF
— Belarus ⬜️🟥⬜️🤝Ukraine 🇺🇦 (@Propeertys) February 8, 2025
Minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska, która uczestniczyła w uroczystości w Wilnie, podkreśliła wagę tego wydarzenia:
„To symboliczne zakończenie wieloletnich wysiłków i krok w stronę suwerennej i bezpiecznej Europy energetycznej” – powiedziała podczas spotkania w litewskim operatorze systemu przesyłowego Litgrid.
31 godzin w trybie izolacji i finalne podłączenie do Europy
Proces synchronizacji poprzedziło odłączenie od BRELL i 31 godzin pracy w trybie wyspowym, kiedy kraje bałtyckie zarządzały swoimi sieciami samodzielnie, bez połączenia z Rosją i Białorusią.
- 8 lutego rano – Litwa, Łotwa i Estonia całkowicie odcięły przepływ energii z Rosji i Białorusi.
- Sieci państw bałtyckich działały w trybie izolowanej wyspy, co oznaczało, że ich operatorzy musieli samodzielnie utrzymać stabilność częstotliwości i napięcia.
- 9 lutego o godz. 11:00 – połączenie LitPol Link (Polska–Litwa) zostało tymczasowo wyłączone w celu przeprowadzenia synchronizacji.
- 9 lutego o godz. 13:05 – LitPol Link został ponownie uruchomiony, co oznaczało pełne zsynchronizowanie sieci elektroenergetycznych Litwy, Łotwy i Estonii z systemem Europy kontynentalnej.
Proces przebiegł zgodnie z planem i został potwierdzony przez operatorów z Litwy (Litgrid), Łotwy (AST), Estonii (Elering) oraz Polski (PSE).
„Przygotowania do synchronizacji trwały od kilkunastu lat i PSE były w nie zaangażowane od samego początku. To historyczne wydarzenie” – powiedział Grzegorz Onichimowski, prezes Polskich Sieci Elektroenergetycznych (PSE).
Monitorowanie procesu odłączenia od BRELL
Cały proces odłączenia krajów bałtyckich od rosyjskiego systemu BRELL i ich synchronizacji z europejską siecią elektroenergetyczną można było na bieżąco śledzić na stronie baltic-grid.sympower.net. Serwis prezentował w czasie rzeczywistym dane dotyczące częstotliwości sieci elektroenergetycznych Litwy, Łotwy i Estonii, a także kluczowe parametry systemu podczas przechodzenia w tryb wyspowy i finalnej synchronizacji z Europą. Strona nadal umożliwia monitorowanie stabilności i efektywności działania nowo zsynchronizowanej sieci bałtyckiej.
Obawy przed cyberatakami i sabotażem
Chociaż operacja synchronizacji była planowana od lat, odłączeniu krajów bałtyckich od BRELL towarzyszyły obawy o cyberataki i sabotaż ze strony Rosji.
Z tego powodu, kraje bałtyckie wzmocniły ochronę infrastruktury, wprowadzając systemy antydronowe i bariery ochronne wokół kluczowych obiektów. Przykładowo, Estonia wyłączyła dostęp VPN dla firm zewnętrznych i ograniczyła dostęp fizyczny do obiektów elektroenergetycznych. Oprócz tego Estońska Liga Obrony Cybernetycznej oraz specjaliści ds. bezpieczeństwa energetycznego pracowali 24/7, aby reagować na wszelkie zagrożenia.
Eksperci ds. cyberbezpieczeństwa ostrzegali przed rosyjskimi grupami hakerskimi, takimi jak Sandworm, które wcześniej atakowały sieci energetyczne Ukrainy.
„Nie możemy wykluczyć jakiejś formy prowokacji” – mówił prezydent Łotwy Edgars Rinkēvičs, dodając, że służby bezpieczeństwa były postawione w stan najwyższej gotowości.
Dlaczego odłączenie od Rosji było konieczne?
Synchronizacja z Europą była niezbędnym krokiem w kierunku pełnej niezależności energetycznej Litwy, Łotwy i Estonii.
BRELL łączył kraje bałtyckie z rosyjską siecią energetyczną od czasów ZSRR, dając Moskwie możliwość ingerencji w ich systemy elektroenergetyczne. Po inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 r. region bałtycki przyspieszyli przygotowania do synchronizacji z Europą, aby uniezależnić się od rosyjskiej kontroli nad ich sieciami. Odłączenie od BRELL było ostatnim etapem uniezależniania się regionu, po wcześniejszym zerwaniu dostaw rosyjskiego gazu i ropy.
Premier Łotwy Evika Siliņa powiedziała, że synchronizacja to krok w kierunku bezpiecznej i stabilnej przyszłości energetycznej:
„Zakończyliśmy historyczną zależność od Rosji. Teraz nasze bezpieczeństwo energetyczne jest w naszych rękach i w rękach naszych europejskich partnerów”.
Co dalej? Nowe inwestycje i Harmony Link
Synchronizacja nie oznacza końca inwestycji. Trwają już prace nad nowym połączeniem Harmony Link, które ma wzmocnić połączenia elektroenergetyczne między Polską a Litwą i zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne regionu.
- Harmony Link ma zostać uruchomiony w 2030 roku i stanie się drugim, niezależnym połączeniem synchronicznym między Polską a krajami bałtyckimi.
- Projekt otrzymał 75% dofinansowania z funduszy UE w ramach programu „Łącząc Europę”.
Koniec zależności od Rosji, pełna integracja z Europą
9 lutego 2025 roku zapisze się w historii jako dzień, w którym Litwa, Łotwa i Estonia ostatecznie odcięły się od Rosji i stały się pełnoprawną częścią europejskiego systemu elektroenergetycznego.
Synchronizacja oznacza większą niezależność, bezpieczeństwo energetyczne i stabilność dostaw, ale także zmniejszenie wpływu Rosji na infrastrukturę regionu.
Teraz kraje bałtyckie mogą w pełni polegać na europejskich partnerach i skupić się na dalszym rozwoju swojej energetyki, w tym na zwiększaniu udziału odnawialnych źródeł energii.
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
UE zatwierdza nowe limity masy dla ciężarówek zeroemisyjnych – przełom dla transportu
Ministrowie państw UE zgodzili się na zwiększenie dopuszczalnej masy ciężarówek elektrycznych i wodorowych, by umożliwić im przewóz większych ładunków bez utraty zasięgu. To ważny krok dla rozwoju transportu zeroemisyjnego.
Axpo i GNV przeprowadzają pierwsze bunkrowanie bio-LNG typu ship-to-ship we Włoszech
Axpo oraz włoski operator promowy GNV zrealizowali pierwszą w historii Włoch operację bunkrowania bio-LNG typu ship-to-ship w porcie w Genui. To ważny krok w dekarbonizacji żeglugi morskiej i rozwoju paliw odnawialnych.
Europejskie finansowanie surowców krytycznych – wyzwania i rekomendacje
Europa mierzy się z wyzwaniem skutecznego i odpowiedzialnego finansowania projektów dotyczących surowców przejściowych, kluczowych dla transformacji energetycznej. Brak spójnych mechanizmów i koordynacji na poziomie UE utrudnia rywalizację z globalnymi graczami.
Floty firmowe kluczem do wzrostu popytu na elektryki produkowane w UE
Komisja Europejska przygotowuje nowe przepisy, które mogą zrewolucjonizować rynek samochodów elektrycznych w Europie. Ambitne cele dla flot firmowych mają szansę znacząco zwiększyć produkcję i sprzedaż pojazdów Made-in-EU.
Wyzwania zrównoważonego pozyskiwania biogenicznego CO₂ dla e-paliw w Europie
Produkcja e-paliw, takich jak e-kerosen i e-metanol, wymaga dużych ilości zrównoważonego CO₂. Analiza T&E wskazuje, że dostępność biogenicznego CO₂ w Europie już dziś jest ograniczona i konkurencyjna wobec innych sektorów.
Luka biopaliwowa w prawie UE na 2035 rok: ryzyko niekontrolowanego wzrostu popytu
Nowa analiza T&E wskazuje, że luka w unijnym prawie dotyczącym biopaliw może spowodować gwałtowny wzrost zapotrzebowania na zaawansowane biopaliwa, przewyższający możliwości ich zrównoważonego pozyskania nawet dziewięciokrotnie do 2050 roku.
Komentarze