IEA ostrzega: rynek surowców krytycznych coraz bardziej skoncentrowany – zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego
Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) opublikowała najnowszy raport Global Critical Minerals Outlook 2025. Wynika z niego, że mimo spadku cen i pozornie stabilnej sytuacji rynkowej, rośnie koncentracja dostaw surowców krytycznych, co w połączeniu z rosnącą liczbą ograniczeń eksportowych zwiększa ryzyko poważnych zakłóceń w globalnych łańcuchach dostaw.
Rynek surowców krytycznych coraz bardziej skoncentrowany
Z danych IEA wynika, że udział trzech największych producentów w globalnym rynku rafinacji i przetwarzania kluczowych surowców – takich jak miedź, lit, nikiel, kobalt, grafit i pierwiastki ziem rzadkich – wzrósł z 82% w 2020 roku do aż 86% w 2024 roku. Najwięcej surowców pochodzi z Chin (większość) i Indonezji (nikiel). Mimo licznych deklaracji i projektów dywersyfikacyjnych, IEA prognozuje, że koncentracja ta w najbliższej dekadzie spadnie tylko nieznacznie – do poziomu zbliżonego do tego sprzed pięciu lat.
Rośnie popyt, spada dynamika inwestycji
Zaprezentowany raport wskazuje na istotne zagrożenia związane z brakiem wystarczających inwestycji w nowe źródła surowców. Przykładowo, popyt na lit w 2024 r. wzrósł o prawie 30%, ale inwestycje w sektorze zwiększyły się jedynie o 5% – znacznie mniej niż 14% rok wcześniej. Aktywność eksploracyjna także się zatrzymała, co w dłuższym okresie może prowadzić do poważnych deficytów podaży – zwłaszcza w przypadku miedzi, której niedobór do 2035 r. może sięgnąć 30%.
Ryzyko geopolityczne i ograniczenia eksportowe
IEA zwraca uwagę, że już 55% analizowanych surowców strategicznych podlega pewnej formie kontroli eksportu, a zakres tych regulacji rozszerza się także na technologie przetwarzania. Chiny pozostają liderem rafinacji aż 19 z 20 badanych minerałów, z przeciętnym udziałem w rynku na poziomie 70%. Dla wielu z tych surowców wahania cen przekraczają skalę znaną z rynku ropy naftowej.
Nowe technologie, te same zagrożenia
Raport analizuje również łańcuchy dostaw dla alternatywnych technologii bateryjnych, takich jak LFP czy baterie sodowo-jonowe. Choć stanowią one ciekawą konkurencję dla klasycznych akumulatorów litowo-niklowych, to ich produkcja także opiera się na silnie skoncentrowanych źródłach surowców – w tym manganianu sodu i kwasu fosforowego, których dostawy są w dużej mierze kontrolowane przez Chiny.
Zobacz również:- Geopolityka w cieniu transformacji energetycznej: IRENA podkreśla nowe wyzwania i szanse dla świata
- 47 projektów surowców strategicznych w UE. Na liście dwa z Polski: Puławy i Zawiercie
- Konferencje w AGH: geotermia i surowce krytyczne w centrum europejskiej debaty
Źródło: IEA
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Grupa PGE i Lasy Państwowe rozszerzają współpracę na całą Polskę
Grupa PGE zwiększa swoje zaangażowanie w działania na rzecz ochrony środowiska, obejmując wsparciem wszystkie parki narodowe w kraju oraz rozszerzając współpracę z Lasami Państwowymi. W 2026 roku liczba beneficjentów wzrośnie do 31, a wartość dotacji sięgnie niemal 3,7 mln zł.
Baltic Power: Pierwszy prąd z Bałtyku zasila polską sieć energetyczną
Energia z morskiej farmy wiatrowej Baltic Power po raz pierwszy trafiła do polskiej sieci elektroenergetycznej. To przełomowy moment dla krajowej transformacji energetycznej i jeden z ostatnich etapów budowy pierwszej polskiej farmy wiatrowej na Bałtyku.
Energa strategicznym sponsorem Olsztyn Green Festival 2026 – muzyka, ekologia i innowacje
Energa ponownie zostaje strategicznym sponsorem Olsztyn Green Festival. Tegoroczna, 12. edycja wydarzenia połączy muzykę, proekologiczne inicjatywy i nowoczesne atrakcje, podkreślając zaangażowanie Energi w transformację energetyczną i promowanie zrównoważonego stylu życia.
Wpływ Elektrowni Kozienice na Wisłę: wyniki wieloletnich badań naukowców
Wieloletni monitoring Wisły w rejonie Elektrowni Kozienice pokazuje, że wpływ energetyki na ekosystem rzeki jest złożony i wymaga całościowej analizy. Naukowcy podkreślają znaczenie wielu czynników środowiskowych, a nie tylko działalności elektrowni.
Profesjonalna łączność Enspiriona po raz piąty wsparła bezpieczeństwo Open’er Festival
System TETRA od Enspiriona, spółki z Grupy Energa, już piąty rok z rzędu zapewnił niezawodną komunikację podczas Open’er Festival. Rozwiązanie wspierało sztaby kryzysowe i służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo tysięcy uczestników tego masowego wydarzenia.
KGHM zainwestuje ponad 32 mld zł do 2030 r.: nowa kopalnia, ekspansja zagraniczna i transformacja energetyczna
KGHM ogłosił największy w swojej historii program inwestycyjny – ponad 32 mld zł do 2030 r., z naciskiem na rozwój krajowych i zagranicznych aktywów, budowę nowej kopalni oraz transformację energetyczną i technologiczną.
Komentarze