IEA ostrzega: rynek surowców krytycznych coraz bardziej skoncentrowany – zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego
Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) opublikowała najnowszy raport Global Critical Minerals Outlook 2025. Wynika z niego, że mimo spadku cen i pozornie stabilnej sytuacji rynkowej, rośnie koncentracja dostaw surowców krytycznych, co w połączeniu z rosnącą liczbą ograniczeń eksportowych zwiększa ryzyko poważnych zakłóceń w globalnych łańcuchach dostaw.
Rynek surowców krytycznych coraz bardziej skoncentrowany
Z danych IEA wynika, że udział trzech największych producentów w globalnym rynku rafinacji i przetwarzania kluczowych surowców – takich jak miedź, lit, nikiel, kobalt, grafit i pierwiastki ziem rzadkich – wzrósł z 82% w 2020 roku do aż 86% w 2024 roku. Najwięcej surowców pochodzi z Chin (większość) i Indonezji (nikiel). Mimo licznych deklaracji i projektów dywersyfikacyjnych, IEA prognozuje, że koncentracja ta w najbliższej dekadzie spadnie tylko nieznacznie – do poziomu zbliżonego do tego sprzed pięciu lat.
Rośnie popyt, spada dynamika inwestycji
Zaprezentowany raport wskazuje na istotne zagrożenia związane z brakiem wystarczających inwestycji w nowe źródła surowców. Przykładowo, popyt na lit w 2024 r. wzrósł o prawie 30%, ale inwestycje w sektorze zwiększyły się jedynie o 5% – znacznie mniej niż 14% rok wcześniej. Aktywność eksploracyjna także się zatrzymała, co w dłuższym okresie może prowadzić do poważnych deficytów podaży – zwłaszcza w przypadku miedzi, której niedobór do 2035 r. może sięgnąć 30%.
Ryzyko geopolityczne i ograniczenia eksportowe
IEA zwraca uwagę, że już 55% analizowanych surowców strategicznych podlega pewnej formie kontroli eksportu, a zakres tych regulacji rozszerza się także na technologie przetwarzania. Chiny pozostają liderem rafinacji aż 19 z 20 badanych minerałów, z przeciętnym udziałem w rynku na poziomie 70%. Dla wielu z tych surowców wahania cen przekraczają skalę znaną z rynku ropy naftowej.
Nowe technologie, te same zagrożenia
Raport analizuje również łańcuchy dostaw dla alternatywnych technologii bateryjnych, takich jak LFP czy baterie sodowo-jonowe. Choć stanowią one ciekawą konkurencję dla klasycznych akumulatorów litowo-niklowych, to ich produkcja także opiera się na silnie skoncentrowanych źródłach surowców – w tym manganianu sodu i kwasu fosforowego, których dostawy są w dużej mierze kontrolowane przez Chiny.
Zobacz również:- Geopolityka w cieniu transformacji energetycznej: IRENA podkreśla nowe wyzwania i szanse dla świata
- 47 projektów surowców strategicznych w UE. Na liście dwa z Polski: Puławy i Zawiercie
- Konferencje w AGH: geotermia i surowce krytyczne w centrum europejskiej debaty
Źródło: IEA
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Konsultacje społeczne nad zmianami w programie „Wysokosprawna kogeneracja z odpadów niebezpiecznych”
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zaprasza do udziału w konsultacjach społecznych dotyczących projektu programu wsparcia wysokosprawnej kogeneracji z odpadów niebezpiecznych. Konsultacje potrwają do 22 stycznia 2026 r.
Estonia przyjmuje ENMAK 2035 – plan na rzecz niezawodnej i czystej energetyki
Estoński rząd zatwierdził Narodowy Plan Rozwoju Sektora Energetycznego do 2035 roku (ENMAK 2035). Dokument wyznacza kierunki transformacji energetycznej, stawiając na bezpieczeństwo dostaw, przystępność cenową i czystą energię.
210 mln zł na adaptację miast Polski Wschodniej do zmian klimatu – rusza trzeci nabór
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przeznacza 210 mln zł na kolejne inwestycje w adaptację miast i gmin Polski Wschodniej do zmian klimatu. Środki wesprą projekty ograniczające podtopienia, przeciwdziałające miejskim wyspom ciepła oraz poprawiające gospodarowanie wodami opadowymi.
Webinar: Praktyczna rola operatorów programu „Czyste Powietrze” – zaproszenie od NFOŚiGW
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej organizuje webinar poświęcony praktycznej roli operatorów programu "Czyste Powietrze". Wydarzenie skupi się na kluczowych aspektach wizytacji końcowej oraz dobrych praktykach gmin jako operatorów programu.
Modernizacja oświetlenia LED w gminie Braniewo: większa efektywność i niższa emisja CO2
Gmina Braniewo stawia na nowoczesne oprawy LED High Efficiency, które pozwolą zredukować zużycie energii o ponad 50% i ograniczyć emisję CO2 o prawie 45 ton rocznie. To kolejny krok w stronę poprawy efektywności energetycznej i komfortu mieszkańców.
PSE rozpoczynają prace nad wymaganiami dla magazynów energii w kształtowaniu parametrów sieci
Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. rozpoczęły opracowywanie wymagań technicznych dla magazynów energii elektrycznej w zakresie kształtowania parametrów sieci. Celem jest zapewnienie stabilności i bezpieczeństwa pracy krajowego systemu elektroenergetycznego.
Komentarze