IEA ostrzega: rynek surowców krytycznych coraz bardziej skoncentrowany – zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego
Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) opublikowała najnowszy raport Global Critical Minerals Outlook 2025. Wynika z niego, że mimo spadku cen i pozornie stabilnej sytuacji rynkowej, rośnie koncentracja dostaw surowców krytycznych, co w połączeniu z rosnącą liczbą ograniczeń eksportowych zwiększa ryzyko poważnych zakłóceń w globalnych łańcuchach dostaw.
Rynek surowców krytycznych coraz bardziej skoncentrowany
Z danych IEA wynika, że udział trzech największych producentów w globalnym rynku rafinacji i przetwarzania kluczowych surowców – takich jak miedź, lit, nikiel, kobalt, grafit i pierwiastki ziem rzadkich – wzrósł z 82% w 2020 roku do aż 86% w 2024 roku. Najwięcej surowców pochodzi z Chin (większość) i Indonezji (nikiel). Mimo licznych deklaracji i projektów dywersyfikacyjnych, IEA prognozuje, że koncentracja ta w najbliższej dekadzie spadnie tylko nieznacznie – do poziomu zbliżonego do tego sprzed pięciu lat.
Rośnie popyt, spada dynamika inwestycji
Zaprezentowany raport wskazuje na istotne zagrożenia związane z brakiem wystarczających inwestycji w nowe źródła surowców. Przykładowo, popyt na lit w 2024 r. wzrósł o prawie 30%, ale inwestycje w sektorze zwiększyły się jedynie o 5% – znacznie mniej niż 14% rok wcześniej. Aktywność eksploracyjna także się zatrzymała, co w dłuższym okresie może prowadzić do poważnych deficytów podaży – zwłaszcza w przypadku miedzi, której niedobór do 2035 r. może sięgnąć 30%.
Ryzyko geopolityczne i ograniczenia eksportowe
IEA zwraca uwagę, że już 55% analizowanych surowców strategicznych podlega pewnej formie kontroli eksportu, a zakres tych regulacji rozszerza się także na technologie przetwarzania. Chiny pozostają liderem rafinacji aż 19 z 20 badanych minerałów, z przeciętnym udziałem w rynku na poziomie 70%. Dla wielu z tych surowców wahania cen przekraczają skalę znaną z rynku ropy naftowej.
Nowe technologie, te same zagrożenia
Raport analizuje również łańcuchy dostaw dla alternatywnych technologii bateryjnych, takich jak LFP czy baterie sodowo-jonowe. Choć stanowią one ciekawą konkurencję dla klasycznych akumulatorów litowo-niklowych, to ich produkcja także opiera się na silnie skoncentrowanych źródłach surowców – w tym manganianu sodu i kwasu fosforowego, których dostawy są w dużej mierze kontrolowane przez Chiny.
Zobacz również:- Geopolityka w cieniu transformacji energetycznej: IRENA podkreśla nowe wyzwania i szanse dla świata
- 47 projektów surowców strategicznych w UE. Na liście dwa z Polski: Puławy i Zawiercie
- Konferencje w AGH: geotermia i surowce krytyczne w centrum europejskiej debaty
Źródło: IEA
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Bezpieczeństwo klimatyczne Polski – eksperci o konieczności zintegrowanego zarządzania energią, powietrzem i wodą
Podczas konferencji w Senacie RP eksperci oraz przedstawiciele władz i samorządów podkreślili, że skuteczne budowanie odporności Polski wymaga spójnego zarządzania energią, powietrzem i wodą. Przedstawiono propozycje zmian prawnych mających wzmocnić bezpieczeństwo kraju.
300 tys. zł dla szkół, bibliotek i uczelni. Rusza kolejna edycja programu „Czysta Moc Energii”
Respect Energy uruchamia drugą edycję programu grantowego „Czysta Moc Energii”, w ramach którego instytucje edukacyjne i lokalne ośrodki z całej Polski mogą zdobyć środki na działania związane z edukacją energetyczną i klimatyczną. Do rozdysponowania jest łącznie 300 tys. zł, a pojedyncze granty wynoszą 30 tys. zł.
Program ponownie pokazuje, że transformacja energetyczna to nie tylko wielkie inwestycje i decyzje na szczeblu centralnym, ale również oddolne inicjatywy realizowane blisko ludzi – w szkołach, bibliotekach czy domach kultury.
PGE prezentuje wyniki finansowe i operacyjne za 2025 rok: wzrost EBITDA i spadek zadłużenia
Grupa PGE opublikowała szczegółowe wyniki za 2025 rok, notując wzrost powtarzalnego zysku EBITDA i obniżenie zadłużenia netto. Największy udział w wynikach miała dystrybucja oraz segmenty ciepłowniczy i odnawialny.
Nowa Chemia ORLEN: szybciej, sprawniej i taniej – aktualizacja inwestycji w Płocku
ORLEN zaktualizował projekt Nowa Chemia, znacząco redukując koszty i ustalając realny harmonogram. Inwestycja w Płocku ma przynieść szybsze efekty, większy udział polskich firm i poprawę efektywności energetycznej.
GAZ-SYSTEM z pozytywną opinią KE w sprawie certyfikacji jako operator wodorowy
Komisja Europejska wydała pozytywną opinię dotyczącą certyfikacji niezależności GAZ-SYSTEM jako operatora systemu przesyłowego wodorowego. To pierwszy taki przypadek w Unii Europejskiej i ważny krok dla polskiego rynku wodoru.
PGE Energia Odnawialna wybrała wykonawcę Magazynu Energii Gryfino
PGE Energia Odnawialna zakończyła wybór wykonawcy dla największego w Polsce bateryjnego magazynu energii – inwestycji w Gryfinie. Projekt zrealizuje konsorcjum polskich firm, a dostawcą technologii będzie Fluence Energy.
Komentarze