Innowacje energetyczne zwalniają: miliardy na badania i rozwój są zagrożone
Nowy raport Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) pokazuje, że choć technologie energetyczne rozwijają się dynamicznie, to globalny system innowacji staje przed kluczowymi wyzwaniami. Wzrost nakładów na badania i rozwój (B+R) może wyhamować, a rynek staje się coraz bardziej niepewny.
Globalny przegląd innowacji energetycznych
Raport The State of Energy Innovation to pierwsze tak szerokie opracowanie IEA analizujące światowe trendy w dziedzinie innowacji technologii energetycznych. Oparty został na analizie ponad 150 przykładów innowacji oraz ankiecie przeprowadzonej wśród blisko 300 ekspertów z 34 krajów.
Z dokumentu wynika, że innowacje odegrały kluczową rolę w politykach energetycznych i przemysłowych państw. Przykłady historyczne pokazują ich wpływ: inwestycje publiczne w B+R w latach 70. (0,1% PKB) przyczyniły się do rozwoju energetyki jądrowej i zmniejszyły zależność od importu surowców. Technologie ładowania i akumulatorów ograniczyły import ropy w Chinach, a innowacje związane z łupkami przekształciły USA z importera w eksportera energii.
Wzrost wydatków na B+R, ale z oznakami spowolnienia
Nakłady na B+R w sektorze energetycznym rosły w ostatnich latach w tempie 6% rocznie. Największą aktywność wykazywały branże motoryzacyjna i odnawialnych źródeł energii. Jednak wstępne dane za 2024 rok sugerują, że tempo to może spadać, zwłaszcza w krajach rozwiniętych.
Sektory takie jak cementowy i stalowy inwestują relatywnie mniej – odpowiednio o 20% i 70% mniej niż branża OZE i motoryzacyjna. W lotnictwie i żegludze udział wydatków na B+R w przychodach spadł w ciągu ostatniej dekady.
Inwestycje prywatne i ich zmienność
Finansowanie przez fundusze venture capital (VC) w latach 2015–2022 wzrosło sześciokrotnie, osiągając poziom równy wszystkim publicznym nakładom na B+R w energetyce. Pozwoliło to na wsparcie około 1800 start-upów. Mimo że nie wszystkie z nich odniosą sukces, nawet niewielka część może znacząco wpłynąć na światowy system energetyczny do 2030 r.
Niestety, trend ten odwrócił się w 2023 i 2024 roku – finansowanie VC spadło o ponad 20% z powodu zaostrzenia warunków finansowych. Wyjątkiem był sektor sztucznej inteligencji, który przyciągał kapitał i może też odciągać środki od projektów energetycznych.
Zobacz również: Historyczne zmiany na rynku energii. Raport IEA Global Energy Review
Patenty i różnice regionalne
Od 2021 roku liderem pod względem liczby patentów energetycznych są Chiny, wyprzedzając Japonię i USA. Ponad 95% chińskich zgłoszeń dotyczy technologii niskoemisyjnych. Od 2000 roku liczba patentów w tym obszarze rośnie globalnie 4,5 razy szybciej niż w przypadku technologii paliw kopalnych.
Regiony różnią się podejściem: Chiny koncentrują się na technologiach masowej produkcji, jak baterie i elektrolizery (90% VC i 50% patentów), Europa bardziej na dużych projektach inżynieryjnych, a USA utrzymują zróżnicowane portfolio obejmujące zarówno technologie konwencjonalne, jak i odnawialne.
Wyzwania projektów demonstracyjnych
Do 2030 roku na projekty demonstracyjne technologii energetycznych przeznaczono około 60 mld dolarów. Większość z nich znajduje się jednak w fazie planowania – nie osiągnęła jeszcze ostatecznej decyzji inwestycyjnej. Inflacja i niepewność polityczna opóźniają ich realizację. Co istotne, 95% finansowania skoncentrowane jest w Ameryce Północnej, Europie i Chinach.
Sektory o pilnej potrzebie innowacji, jak przemysł ciężki i transport dalekodystansowy, odpowiadają jedynie za 17% całości finansowania.
Zobacz również: Rekordowa produkcja energii jądrowej w 2025. Raport IEA: atomowa rewoluacja?
Potrzeba skoordynowanych działań i większego wsparcia publicznego
IEA podkreśla, że obecny poziom publicznych wydatków na B+R w krajach członkowskich wynosi nieco ponad 0,04% PKB. To mniej niż połowa poziomu z lat 80., mimo nowych wyzwań klimatycznych i bezpieczeństwa energetycznego.
Wśród zaleceń raportu znajdują się: zwiększenie nakładów publicznych na B+R, wsparcie twórców technologii w czasie cykli koniunkturalnych oraz zacieśnienie współpracy międzynarodowej. IEA ostrzega, że przyszłość innowacji energetycznych zadecyduje o odporności gospodarek i realizacji celów klimatycznych.
Zobacz również: Analiza IEA: Rekordowy rok dla baterii EV – globalny popyt przekroczył 1 TWh
Źródło: Międzynarodowa Agencja Energetyczna – The State of Energy Innovation
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
MKiŚ i gminy wypracowują nowe zasady ochrony złóż kopalin w planowaniu przestrzennym
Ministerstwo Klimatu i Środowiska wspólnie z samorządami opracowuje elastyczniejsze zasady ochrony złóż kopalin, by zapewnić bezpieczeństwo surowcowe państwa bez hamowania rozwoju lokalnego.
Ponad 120 mld zł z ETS2 na modernizację Polski – apel o jasny plan wydatkowania środków
Polska może otrzymać aż 124 mld zł z systemu ETS2 i Społecznego Funduszu Klimatycznego. Eksperci i organizacje apelują do rządu o przejrzyste zasady wydatkowania tych środków oraz pilne przyjęcie Planu Społeczno-Klimatycznego.
Nowatorskie rozwiązania w ciepłownictwie – podsumowanie warsztatów NCAE
Narodowe Centrum Analiz Energetycznych (NCAE) zaprezentowało podczas warsztatów innowacyjne koncepcje transformacji sektora ciepłowniczego. Przedstawiono modele hybrydowe, elektryfikację ciepłownictwa oraz lokalne obszary bilansowania energii.
1,4 mld zł z KPO na modernizację sieci dystrybucyjnej – PGE Dystrybucja inwestuje w elastyczność i OZE
PGE Dystrybucja otrzyma blisko 1,4 mld zł z Krajowego Planu Odbudowy na modernizację sieci dystrybucyjnej. Inwestycje obejmą przebudowę stacji, rozbudowę linii oraz wdrożenie inteligentnych funkcjonalności, co zwiększy potencjał przyłączeniowy dla OZE o 541 MW.
Energa Operator uruchamia potencjał ultraszybkiego ładowania dzięki modernizacji GPZ
Modernizacja pięciu głównych punktów zasilania przez Energę Operatora przy autostradach A1 i A2 pozwoli na powstanie ponad 200 ultraszybkich ładowarek dla elektromobilności w Wielkopolsce i na Kujawach. Inwestycja wsparta 48 mln zł z NFOŚiGW zwiększa niezawodność sieci i ogranicza emisje CO2.
Farma wiatrowa Sieradz: TAURON rozwija zieloną energię w województwie łódzkim
TAURON uruchomił farmę wiatrową Sieradz o mocy 23,8 MW, która zasili prądem nawet 40 tys. gospodarstw domowych. To kolejny krok Grupy w kierunku zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii.
Komentarze