Innowacje energetyczne zwalniają: miliardy na badania i rozwój są zagrożone
Nowy raport Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) pokazuje, że choć technologie energetyczne rozwijają się dynamicznie, to globalny system innowacji staje przed kluczowymi wyzwaniami. Wzrost nakładów na badania i rozwój (B+R) może wyhamować, a rynek staje się coraz bardziej niepewny.
Globalny przegląd innowacji energetycznych
Raport The State of Energy Innovation to pierwsze tak szerokie opracowanie IEA analizujące światowe trendy w dziedzinie innowacji technologii energetycznych. Oparty został na analizie ponad 150 przykładów innowacji oraz ankiecie przeprowadzonej wśród blisko 300 ekspertów z 34 krajów.
Z dokumentu wynika, że innowacje odegrały kluczową rolę w politykach energetycznych i przemysłowych państw. Przykłady historyczne pokazują ich wpływ: inwestycje publiczne w B+R w latach 70. (0,1% PKB) przyczyniły się do rozwoju energetyki jądrowej i zmniejszyły zależność od importu surowców. Technologie ładowania i akumulatorów ograniczyły import ropy w Chinach, a innowacje związane z łupkami przekształciły USA z importera w eksportera energii.
Wzrost wydatków na B+R, ale z oznakami spowolnienia
Nakłady na B+R w sektorze energetycznym rosły w ostatnich latach w tempie 6% rocznie. Największą aktywność wykazywały branże motoryzacyjna i odnawialnych źródeł energii. Jednak wstępne dane za 2024 rok sugerują, że tempo to może spadać, zwłaszcza w krajach rozwiniętych.
Sektory takie jak cementowy i stalowy inwestują relatywnie mniej – odpowiednio o 20% i 70% mniej niż branża OZE i motoryzacyjna. W lotnictwie i żegludze udział wydatków na B+R w przychodach spadł w ciągu ostatniej dekady.
Inwestycje prywatne i ich zmienność
Finansowanie przez fundusze venture capital (VC) w latach 2015–2022 wzrosło sześciokrotnie, osiągając poziom równy wszystkim publicznym nakładom na B+R w energetyce. Pozwoliło to na wsparcie około 1800 start-upów. Mimo że nie wszystkie z nich odniosą sukces, nawet niewielka część może znacząco wpłynąć na światowy system energetyczny do 2030 r.
Niestety, trend ten odwrócił się w 2023 i 2024 roku – finansowanie VC spadło o ponad 20% z powodu zaostrzenia warunków finansowych. Wyjątkiem był sektor sztucznej inteligencji, który przyciągał kapitał i może też odciągać środki od projektów energetycznych.
Zobacz również: Historyczne zmiany na rynku energii. Raport IEA Global Energy Review
Patenty i różnice regionalne
Od 2021 roku liderem pod względem liczby patentów energetycznych są Chiny, wyprzedzając Japonię i USA. Ponad 95% chińskich zgłoszeń dotyczy technologii niskoemisyjnych. Od 2000 roku liczba patentów w tym obszarze rośnie globalnie 4,5 razy szybciej niż w przypadku technologii paliw kopalnych.
Regiony różnią się podejściem: Chiny koncentrują się na technologiach masowej produkcji, jak baterie i elektrolizery (90% VC i 50% patentów), Europa bardziej na dużych projektach inżynieryjnych, a USA utrzymują zróżnicowane portfolio obejmujące zarówno technologie konwencjonalne, jak i odnawialne.
Wyzwania projektów demonstracyjnych
Do 2030 roku na projekty demonstracyjne technologii energetycznych przeznaczono około 60 mld dolarów. Większość z nich znajduje się jednak w fazie planowania – nie osiągnęła jeszcze ostatecznej decyzji inwestycyjnej. Inflacja i niepewność polityczna opóźniają ich realizację. Co istotne, 95% finansowania skoncentrowane jest w Ameryce Północnej, Europie i Chinach.
Sektory o pilnej potrzebie innowacji, jak przemysł ciężki i transport dalekodystansowy, odpowiadają jedynie za 17% całości finansowania.
Zobacz również: Rekordowa produkcja energii jądrowej w 2025. Raport IEA: atomowa rewoluacja?
Potrzeba skoordynowanych działań i większego wsparcia publicznego
IEA podkreśla, że obecny poziom publicznych wydatków na B+R w krajach członkowskich wynosi nieco ponad 0,04% PKB. To mniej niż połowa poziomu z lat 80., mimo nowych wyzwań klimatycznych i bezpieczeństwa energetycznego.
Wśród zaleceń raportu znajdują się: zwiększenie nakładów publicznych na B+R, wsparcie twórców technologii w czasie cykli koniunkturalnych oraz zacieśnienie współpracy międzynarodowej. IEA ostrzega, że przyszłość innowacji energetycznych zadecyduje o odporności gospodarek i realizacji celów klimatycznych.
Zobacz również: Analiza IEA: Rekordowy rok dla baterii EV – globalny popyt przekroczył 1 TWh
Źródło: Międzynarodowa Agencja Energetyczna – The State of Energy Innovation
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Farmy fotowoltaiczne i magazyny energii coraz aktywniej wchodzą na rynek bilansujący
Rynek odnawialnych źródeł energii w Polsce wchodzi w etap, w którym coraz większe znaczenie ma już nie tylko sama produkcja energii, ale także sposób zarządzania pracą instalacji. Przykładem tego trendu jest rozpoczęcie procesu kwalifikacji dwóch farm fotowoltaicznych o mocy 10 MW każda do świadczenia usług bilansujących oraz objęcie wielorynkową optymalizacją jednej z pierwszych komercyjnych instalacji hybrydowych PV+BESS w Polsce. Współpraca Solartech i Respect Energy obejmie farmy PV Letnica i PV Ścinawa oraz instalację hybrydową Kiniki. Projekty pokazują, jak właściciele aktywów OZE mogą zwiększać ich elastyczność i wykorzystywać dodatkowe segmenty rynku energii.
Ceny gazu ziemnego rosną w II kwartale 2026 r.
W drugim kwartale 2026 r. odnotowano znaczący wzrost średnich cen gazu ziemnego sprowadzanego zarówno z krajów UE i EFTA, jak i spoza tych obszarów. Najwyższe wzrosty dotyczyły importu z państw członkowskich UE.
Pierwszy etap budowy linii 400 kV Choczewo – Gdańsk Przyjaźń zakończony
Zakończono pierwszy etap budowy linii 400 kV Choczewo – Gdańsk Przyjaźń, kluczowego elementu inwestycji PSE w województwie pomorskim. Linia przeszła już ruch próbny, a dalsze prace i testy są w toku.
Samorządy napędzają rozwój OZE – niższe koszty i większe bezpieczeństwo energetyczne
Coraz więcej Polaków dostrzega korzyści ekonomiczne z inwestycji w odnawialne źródła energii. Jednocześnie samorządy angażują się w transformację energetyczną, stawiając na OZE, magazyny energii i nowe modele zakupu energii. O praktycznych aspektach tych zmian dyskutować będą uczestnicy konferencji RE-Source Poland Hub 2026.
ORLEN z certyfikatem KZR INiG na produkcję biokomponentów w płockiej rafinerii
ORLEN uzyskał certyfikat Krajowego Systemu Zrównoważonego Rozwoju Instytutu Nafty i Gazu dla procesu współuwodornienia biosurowców w płockiej rafinerii. Certyfikat umożliwia spółce rozwój produkcji biokomponentów i realizację celów UE w zakresie energii odnawialnej w transporcie.
DoGo Power nagrodzone za innowacyjną technologię magazynowania energii przez EUPD Research
DoGo Power zostało wyróżnione prestiżową nagrodą Top Innovation Award 2026 przez europejską instytucję badawczą EUPD Research za własną technologię magazynowania energii z funkcją formowania sieci 4S. Rozwiązanie to wspiera transformację energetyczną i efektywność pracy nowych systemów elektroenergetycznych.
Komentarze