Jak się chłodzić, by nie przegrzać systemu? Globalny boom na klimatyzację a wyzwania energetyczne
Rosnące temperatury i poprawa warunków życia napędzają światowy popyt na chłodzenie. Jednak bez działań na rzecz efektywności energetycznej i sprawiedliwego dostępu, klimatyzacja może przeciążyć systemy elektroenergetyczne i pogłębić nierówności. Eksperci IEA pokazują, jak nie dopuścić do tego scenariusza.
Klimatyzacja staje się koniecznością, ale nie dla wszystkich
W 2024 roku średnia temperatura na świecie po raz pierwszy przekroczyła 1,5°C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej. Fale upałów o niespotykanej intensywności dotykają już nie tylko tropiki, ale także miasta takie jak Paryż, Nowy Jork czy Seul. Jednocześnie wzrost dochodów w krajach rozwijających się otwiera drogę do szerokiego dostępu do klimatyzacji.
Zgodnie z analizą Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA), obecnie ok. 3,5 miliarda ludzi żyje na obszarach o wysokich temperaturach, ale tylko 15% z nich ma dostęp do klimatyzacji. W Indonezji odsetek gospodarstw z klimatyzacją ma wzrosnąć z 14% w 2023 r. do 85% w 2050 r. W Azji Południowo-Wschodniej całkowita liczba urządzeń chłodzących może wzrosnąć dziewięciokrotnie do 2040 roku.
Jednak dostęp do chłodzenia nie jest równy – w Afryce Subsaharyjskiej klimatyzację posiadają niemal wyłącznie najbogatsze gospodarstwa domowe. W Europie z kolei (gdzie klimatyzacja nadal nie jest powszechna) jej rozkład jest znacznie bardziej równomierny między grupami dochodowymi.
Rosnący popyt = rosnące obciążenie sieci
Chłodzenie budynków to najszybciej rosnące źródło zapotrzebowania na energię w sektorze mieszkaniowym. Według IEA, do 2035 r. globalne zapotrzebowanie na energię do chłodzenia będzie rosło o 4% rocznie (przy obecnych politykach).
Efekt? Rosnące szczytowe zużycie energii – szczególnie podczas fal upałów. Przykładowo:
- we Francji, gdzie klimatyzacja jest nadal rzadkością, wieczorne szczyty zużycia energii w czerwcu 2025 roku były o 25% wyższe niż poza sezonem;
- w Nowym Jorku, gdzie klimatyzacja jest powszechna – aż o 90%.
W Indiach każde 1°C wzrostu temperatury w 2024 r. przekładało się na dodatkowe 7 GW zapotrzebowania. Bez działań na rzecz efektywności może to wzrosnąć do 12 GW/°C w 2030 roku. Ale – i to dobra wiadomość – sprzedaż wyłącznie energooszczędnych urządzeń mogłaby zmniejszyć to obciążenie o 20%.
Efektywność kluczem do zrównoważonego chłodzenia
Średnio nowa klimatyzacja sprzedawana na świecie jest dziś tylko w połowie tak wydajna jak najlepsze dostępne modele. Co więcej, analiza IEA pokazuje, że wydajniejsze jednostki często nie kosztują więcej – przy tym samym budżecie można kupić urządzenie o efektywności 3 W/W lub 6 W/W.
Ministrowie z niemal 50 krajów, uczestniczący w czerwcowej konferencji IEA, zgodzili się wspierać promowanie efektywnych technologii chłodzenia, jako sposobu na ograniczenie kosztów energii i zmniejszenie ryzyka przeciążeń sieci.
Dodatkowo, same nawyki użytkowników mają znaczenie. Ustawienie klimatyzatora na 26°C zamiast 24°C (w połączeniu z użyciem wentylatora) może zmniejszyć zużycie energii o 30%, bez obniżenia komfortu – jak pokazano w badaniach prowadzonych w Singapurze.
Projektowanie budynków i miast – zapomniany sojusznik
Klimatyzacja to nie wszystko. Odpowiednie projektowanie budynków i przestrzeni miejskich może znacząco obniżyć zapotrzebowanie na chłodzenie.
- Izolacja i osłony przeciwsłoneczne mogą zmniejszyć zapotrzebowanie na chłodzenie nawet o 80%.
- Zielona infrastruktura w miastach, jak parki czy drzewa, ograniczają efekt miejskiej wyspy ciepła – różnice temperatur między terenami zielonymi a zabudowanymi w Paryżu sięgały 7°C podczas ostatniej fali upałów.
Te rozwiązania są często tańsze i bardziej zrównoważone niż masowa klimatyzacja.
Skuteczna polityka: regulacje, informacja, wsparcie
IEA wskazuje trzy filary skutecznej polityki chłodzenia:
🔹 Regulacje – normy efektywności energetycznej dla urządzeń i budynków. Choć ponad 100 krajów ma takie normy, ich rygor bywa niski.
🔹 Informacja – np. etykiety energetyczne czy kampanie edukacyjne zachęcające do efektywnego użytkowania.
🔹 Incentywy – dotacje i programy wsparcia, szczególnie dla gospodarstw o niskich dochodach i wrażliwych na skutki upałów.
Dobrze zaprojektowane narzędzia mogą jednocześnie chronić zdrowie, zmniejszać rachunki i redukować emisje.
Zobacz również:- Upały nie do zniesienia, ale klimatyzacja to nie remedium – uważa francuski rząd
- Fala upałów zwiastuje lato wysokiego zapotrzebowania na energię i wzrostu cen
- Rekordowe upały coraz bliżej? WMO ostrzega przed globalnym ociepleniem w latach 2025–2029
Źródło: IEA
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Polska i Holandia wzmacniają współpracę w zakresie surowców krytycznych
Wiceministrowie Polski i Holandii omówili wspólne działania na rzecz bezpieczeństwa dostaw surowców krytycznych, kluczowych dla elektromobilności i przemysłu hi-tech. Spotkanie podkreśliło znaczenie innowacji, recyklingu oraz harmonizacji unijnych i krajowych inicjatyw.
NFOŚiGW na Impact’26: Kompetencje przyszłości kluczem do zielonej transformacji
Podczas kongresu Impact’26 w Poznaniu eksperci podkreślili, że systemowe myślenie, planowanie strategiczne i umiejętności adaptacyjne są niezbędne w zarządzaniu projektami transformacji klimatycznej i energetycznej. Dyskusja ujawniła, jakie kompetencje będą kształtować przyszłość polskiej energetyki.
Stacja wyprowadzająca moc z elektrowni jądrowej w Choczewie – decyzja środowiskowa wydana
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku wydał decyzję środowiskową dla kluczowej stacji elektroenergetycznej w gminie Choczewo. Obiekt umożliwi przesył energii z pierwszej polskiej elektrowni jądrowej do odbiorców w całym kraju.
NFOŚiGW uruchamia nabór na wsparcie sektora biometanu – 300 mln zł z Funduszu Modernizacyjnego
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczął pierwszy nabór wniosków na dofinansowanie rozwoju sektora biometanu w Polsce. Program z budżetem 300 mln zł ma wzmocnić bezpieczeństwo energetyczne kraju i przyspieszyć transformację energetyczną.
ORLEN wspiera regiony wydobycia gazu i ropy – 245 mln zł dla samorządów w 2025 roku
ORLEN przekazał w 2025 roku 245 mln zł samorządom z regionów wydobycia gazu ziemnego i ropy naftowej. Spółka aktywnie inwestuje także w lokalne projekty społeczne, sportowe i kulturalne, wzmacniając relacje z lokalnymi społecznościami.
PSE publikuje listę planowanych przetargów na prace budowlane i dostawy inwestorskie
Polskie Sieci Elektroenergetyczne opublikowały aktualną prognozę postępowań przetargowych na roboty budowlane i dostawy inwestorskie do końca II kwartału 2027 roku. To ważna informacja dla firm zainteresowanych udziałem w inwestycjach infrastrukturalnych.
Komentarze