Jak się chłodzić, by nie przegrzać systemu? Globalny boom na klimatyzację a wyzwania energetyczne
Rosnące temperatury i poprawa warunków życia napędzają światowy popyt na chłodzenie. Jednak bez działań na rzecz efektywności energetycznej i sprawiedliwego dostępu, klimatyzacja może przeciążyć systemy elektroenergetyczne i pogłębić nierówności. Eksperci IEA pokazują, jak nie dopuścić do tego scenariusza.
Klimatyzacja staje się koniecznością, ale nie dla wszystkich
W 2024 roku średnia temperatura na świecie po raz pierwszy przekroczyła 1,5°C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej. Fale upałów o niespotykanej intensywności dotykają już nie tylko tropiki, ale także miasta takie jak Paryż, Nowy Jork czy Seul. Jednocześnie wzrost dochodów w krajach rozwijających się otwiera drogę do szerokiego dostępu do klimatyzacji.
Zgodnie z analizą Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA), obecnie ok. 3,5 miliarda ludzi żyje na obszarach o wysokich temperaturach, ale tylko 15% z nich ma dostęp do klimatyzacji. W Indonezji odsetek gospodarstw z klimatyzacją ma wzrosnąć z 14% w 2023 r. do 85% w 2050 r. W Azji Południowo-Wschodniej całkowita liczba urządzeń chłodzących może wzrosnąć dziewięciokrotnie do 2040 roku.
Jednak dostęp do chłodzenia nie jest równy – w Afryce Subsaharyjskiej klimatyzację posiadają niemal wyłącznie najbogatsze gospodarstwa domowe. W Europie z kolei (gdzie klimatyzacja nadal nie jest powszechna) jej rozkład jest znacznie bardziej równomierny między grupami dochodowymi.
Rosnący popyt = rosnące obciążenie sieci
Chłodzenie budynków to najszybciej rosnące źródło zapotrzebowania na energię w sektorze mieszkaniowym. Według IEA, do 2035 r. globalne zapotrzebowanie na energię do chłodzenia będzie rosło o 4% rocznie (przy obecnych politykach).
Efekt? Rosnące szczytowe zużycie energii – szczególnie podczas fal upałów. Przykładowo:
- we Francji, gdzie klimatyzacja jest nadal rzadkością, wieczorne szczyty zużycia energii w czerwcu 2025 roku były o 25% wyższe niż poza sezonem;
- w Nowym Jorku, gdzie klimatyzacja jest powszechna – aż o 90%.
W Indiach każde 1°C wzrostu temperatury w 2024 r. przekładało się na dodatkowe 7 GW zapotrzebowania. Bez działań na rzecz efektywności może to wzrosnąć do 12 GW/°C w 2030 roku. Ale – i to dobra wiadomość – sprzedaż wyłącznie energooszczędnych urządzeń mogłaby zmniejszyć to obciążenie o 20%.
Efektywność kluczem do zrównoważonego chłodzenia
Średnio nowa klimatyzacja sprzedawana na świecie jest dziś tylko w połowie tak wydajna jak najlepsze dostępne modele. Co więcej, analiza IEA pokazuje, że wydajniejsze jednostki często nie kosztują więcej – przy tym samym budżecie można kupić urządzenie o efektywności 3 W/W lub 6 W/W.
Ministrowie z niemal 50 krajów, uczestniczący w czerwcowej konferencji IEA, zgodzili się wspierać promowanie efektywnych technologii chłodzenia, jako sposobu na ograniczenie kosztów energii i zmniejszenie ryzyka przeciążeń sieci.
Dodatkowo, same nawyki użytkowników mają znaczenie. Ustawienie klimatyzatora na 26°C zamiast 24°C (w połączeniu z użyciem wentylatora) może zmniejszyć zużycie energii o 30%, bez obniżenia komfortu – jak pokazano w badaniach prowadzonych w Singapurze.
Projektowanie budynków i miast – zapomniany sojusznik
Klimatyzacja to nie wszystko. Odpowiednie projektowanie budynków i przestrzeni miejskich może znacząco obniżyć zapotrzebowanie na chłodzenie.
- Izolacja i osłony przeciwsłoneczne mogą zmniejszyć zapotrzebowanie na chłodzenie nawet o 80%.
- Zielona infrastruktura w miastach, jak parki czy drzewa, ograniczają efekt miejskiej wyspy ciepła – różnice temperatur między terenami zielonymi a zabudowanymi w Paryżu sięgały 7°C podczas ostatniej fali upałów.
Te rozwiązania są często tańsze i bardziej zrównoważone niż masowa klimatyzacja.
Skuteczna polityka: regulacje, informacja, wsparcie
IEA wskazuje trzy filary skutecznej polityki chłodzenia:
🔹 Regulacje – normy efektywności energetycznej dla urządzeń i budynków. Choć ponad 100 krajów ma takie normy, ich rygor bywa niski.
🔹 Informacja – np. etykiety energetyczne czy kampanie edukacyjne zachęcające do efektywnego użytkowania.
🔹 Incentywy – dotacje i programy wsparcia, szczególnie dla gospodarstw o niskich dochodach i wrażliwych na skutki upałów.
Dobrze zaprojektowane narzędzia mogą jednocześnie chronić zdrowie, zmniejszać rachunki i redukować emisje.
Zobacz również:- Upały nie do zniesienia, ale klimatyzacja to nie remedium – uważa francuski rząd
- Fala upałów zwiastuje lato wysokiego zapotrzebowania na energię i wzrostu cen
- Rekordowe upały coraz bliżej? WMO ostrzega przed globalnym ociepleniem w latach 2025–2029
Źródło: IEA
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
TAURON Ciepło inwestuje w modernizację i bezpieczeństwo dostaw ciepła w Dąbrowie Górniczej
TAURON Ciepło przeznacza ponad 115 mln zł na rozwój i modernizację infrastruktury ciepłowniczej w Dąbrowie Górniczej. Inwestycje mają kluczowe znaczenie dla niezawodności dostaw ciepła, bezpieczeństwa energetycznego oraz komfortu mieszkańców.
Aktualizacja Planu wdrożenia Nowego Modelu Wymiany Informacji (NMWI) przez CSIRE
Polskie Sieci Elektroenergetyczne zaktualizowały Plan etapowego wdrożenia Nowego Modelu Wymiany Informacji (NMWI) za pośrednictwem CSIRE. Zmiana dotyczy zadania opcjonalnego S2.14 i obowiązuje od 1 września 2026 r.
Bilansowanie handlowe KSE: wyzwania i ryzyka w lipcu 2026
W lipcu 2026 roku bilansowanie handlowe w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym napotkało na poważne wyzwania. Powtarzające się niezbilansowanie portfeli POB generuje ryzyka dla bezpieczeństwa systemu i wpływa na skrajne ceny energii na rynku bilansującym.
Termomodernizacja 500 szkół z KPO: nowa jakość edukacji i efektywności energetycznej
W całej Polsce trwa modernizacja energetyczna 500 placówek edukacyjnych, finansowana z Krajowego Planu Odbudowy. Przykładem jest Szkoła Podstawowa nr 8 w Gnieźnie, która zyskała nowoczesne rozwiązania poprawiające komfort nauki i efektywność energetyczną.
NFOŚiGW dzieli się doświadczeniem z Ukrainą: wsparcie dla systemu finansowania ochrony środowiska
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczął praktyczną współpracę z Ukrainą w zakresie finansowania ochrony środowiska i transformacji energetycznej. Wspólne działania mają na celu budowę efektywnego, odpornego na zmiany systemu wsparcia zielonej transformacji u naszego wschodniego sąsiada.
NFOŚiGW zostaje większościowym akcjonariuszem EMP – 4,5 mld zł na polski samochód elektryczny
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przekazał ElectroMobility Poland blisko 4,5 mld zł, stając się większościowym akcjonariuszem spółki. To kluczowy krok w realizacji Polskiego Hubu Elektromobilności i budowy krajowej fabryki aut elektrycznych.
Komentarze