Małopolska bez realnej walki z „kopciuchami” – raport Polskiego Alarmu Smogowego
Nowy raport Polskiego Alarmu Smogowego ujawnia nieskuteczność kontroli palenisk i pobłażliwość wobec łamania prawa antysmogowego w Małopolsce. Dziesiątki tysięcy nielegalnych „kopciuchów” nadal funkcjonuje, a egzekwowanie przepisów pozostaje fikcją.
![srodowisko [default]](https://enerad.pl/wp-content/uploads/srodowisko_default_3.webp)
Raport: Skala problemu „kopciuchów” w Małopolsce
Polski Alarm Smogowy opublikował raport „Dusząca bezkarność. Kontrole palenisk w Małopolsce w 2024 roku”, który wskazuje na poważne braki w egzekwowaniu prawa antysmogowego w regionie. Analiza obejmująca wszystkie gminy województwa pokazuje, że mimo obowiązującego od maja 2024 roku zakazu używania pozaklasowych kotłów na węgiel i drewno, w Małopolsce nadal działa dziesiątki tysięcy nielegalnych urządzeń grzewczych.
Spada liczba kontroli i ich skuteczność
W 2024 roku mieszkańcy zgłosili 5830 przypadków podejrzenia spalania odpadów lub łamania uchwały antysmogowej. Jednak niemal co czwarte zgłoszenie pozostało bez odpowiedzi. Liczba kontroli palenisk spadła o 30% rok do roku – z 35,3 tys. do 24,7 tys. Dodatkowo, aż 14 gmin nie przeprowadziło nawet minimalnej liczby kontroli wymaganej przez Program ochrony powietrza.
Zaobserwowaliśmy poważny spadek aktywności gmin w zakresie kontroli palenisk, mimo że liczba nielegalnych kotłów i innych urządzeń na węgiel i drewno w naszym województwie wciąż przekracza sto tysięcy.
– Natalia Matyasik, Polski Alarm Smogowy
Niska wykrywalność i jeszcze niższe sankcje
Tylko 7% kontroli wykazało naruszenie uchwały antysmogowej, a 3% potwierdziło spalanie odpadów. Mimo dużej liczby nielegalnych kotłów, wykrywalność nieprzestrzegania przepisów jest zaskakująco niska. Według Natalii Matyasik, urzędnicy mają dostęp do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, co powinno umożliwiać skuteczniejsze kontrole.
W praktyce nawet potwierdzenie łamania prawa rzadko kończy się realną karą. W 9 na 10 przypadków użytkowania nielegalnych „kopciuchów” nie nałożono żadnej sankcji, a jedynie udzielono pouczenia. W przypadku spalania odpadów ponad 54% spraw zakończyło się bez mandatu lub skierowania do sądu. Jeśli już kara została nałożona, jej wysokość była niska: średnio 163 zł za złamanie uchwały antysmogowej i 224 zł za spalanie odpadów.
Takie kontrole nie mają żadnej mocy sprawczej.
– Natalia Matyasik, Polski Alarm Smogowy
Zmiana podejścia urzędów – od restrykcji do pobłażliwości
W latach 2021–2022 kontrole były bardziej restrykcyjne, jednak w 2023–2024 roku nastąpiło wyraźne złagodzenie podejścia do osób łamiących prawo. Częstotliwość nakładania mandatów i kierowania spraw do sądu spadła ponad dwukrotnie.
Konsekwencje dla jakości powietrza
Obecna sytuacja utrudnia skuteczną walkę z zanieczyszczeniem powietrza. Likwidacja starych kotłów i pieców na węgiel i drewno, które są głównym źródłem emisji, przebiega zbyt wolno. Warto podkreślić, że uchwała antysmogowa dla Małopolski nie zakazuje spalania węgla czy drewna – dozwolone jest to w nowoczesnych, niskoemisyjnych urządzeniach. Zakaz dotyczy wyłącznie pozaklasowych kotłów.
Dobre praktyki i rekomendacje
Na uwagę zasługuje program Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, który wspiera tworzenie i rozwój straży gminnych oraz miejskich. Takie jednostki mogą znacząco poprawić skuteczność kontroli, jednak zainteresowanie gmin pozostaje niewystarczające.
Polski Alarm Smogowy apeluje o:
- zwiększenie tempa wymiany starych kotłów,
- skuteczniejsze egzekwowanie prawa,
- podnoszenie kompetencji kontrolerów,
- tworzenie straży gminnych i międzygminnych,
- standaryzację procedur kontrolnych w całym województwie.
Podsumowanie
Raport pokazuje, że bez realnych działań i egzekwowania przepisów walka z „kopciuchami” w Małopolsce pozostaje fikcją. Potrzebne są zdecydowane kroki, aby poprawić jakość powietrza i ochronić zdrowie mieszkańców regionu.
Zobacz również:
Źródło: Polski Alarm Smogowy
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Fortum rozszerza współpracę ze Steady Energy nad reaktorami SMR do ciepłownictwa
Fińska spółka energetyczna Fortum zacieśnia współpracę z firmą Steady Energy, inwestując w rozwój małych reaktorów modułowych (SMR) dedykowanych produkcji ciepła. Nowa umowa obejmuje wsparcie eksperckie oraz inwestycję kapitałową w innowacyjny reaktor LDR-50.
Coraz większa rola osadów ściekowych w produkcji energii i odzysku fosforu w Niemczech
Niemieckie oczyszczalnie ścieków coraz częściej wykorzystują osady ściekowe do produkcji energii i odzysku cennych surowców, takich jak fosfor. Najnowsze dane Federalnego Urzędu Statystycznego za 2024 rok pokazują zmiany w sposobach zagospodarowania tych odpadów.
Globalne wyzwania i szanse: amoniak jako nośnik energii i wodoru według badaczy MIT
Amoniak może odegrać kluczową rolę w dekarbonizacji energetyki i transporcie wodoru. Nowe badania MIT pokazują, jakie są koszty i emisje różnych technologii produkcji amoniaku na świecie.
Najbogatszy 1% świata zużył swój roczny limit emisji CO2 w 10 dni – analiza Oxfam
Nowa analiza Oxfam ujawnia, że najbogatszy 1% globalnej populacji przekroczył swój roczny limit emisji CO2 już w pierwszych 10 dniach 2026 roku. Wyniki te podkreślają rosnącą nierówność klimatyczną i konieczność zdecydowanych działań wobec największych emitentów.
Autonomiczne dostawcze robovany w Chinach – szybki rozwój i wyzwania technologiczne
W chińskich miastach coraz częściej pojawiają się autonomiczne pojazdy dostawcze. Innowacyjne rozwiązania przyciągają uwagę, ale niosą też nowe wyzwania dla bezpieczeństwa i infrastruktury.
Ponad 4 mln zł z KPO na termomodernizację szkoły i przedszkola w Przedczu
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej podpisał dwie umowy na dofinansowanie kompleksowej termomodernizacji Szkoły Podstawowej i Przedszkola Gminnego w Przedczu. Projekty otrzymały ponad 4 mln zł bezzwrotnej dotacji z KPO.
Komentarze