Małopolska bez realnej walki z „kopciuchami” – raport Polskiego Alarmu Smogowego
Nowy raport Polskiego Alarmu Smogowego ujawnia nieskuteczność kontroli palenisk i pobłażliwość wobec łamania prawa antysmogowego w Małopolsce. Dziesiątki tysięcy nielegalnych „kopciuchów” nadal funkcjonuje, a egzekwowanie przepisów pozostaje fikcją.
![srodowisko [default]](https://eb37c572.delivery.rocketcdn.me/wp-content/uploads/srodowisko_default_3.webp)
Raport: Skala problemu „kopciuchów” w Małopolsce
Polski Alarm Smogowy opublikował raport „Dusząca bezkarność. Kontrole palenisk w Małopolsce w 2024 roku”, który wskazuje na poważne braki w egzekwowaniu prawa antysmogowego w regionie. Analiza obejmująca wszystkie gminy województwa pokazuje, że mimo obowiązującego od maja 2024 roku zakazu używania pozaklasowych kotłów na węgiel i drewno, w Małopolsce nadal działa dziesiątki tysięcy nielegalnych urządzeń grzewczych.
Spada liczba kontroli i ich skuteczność
W 2024 roku mieszkańcy zgłosili 5830 przypadków podejrzenia spalania odpadów lub łamania uchwały antysmogowej. Jednak niemal co czwarte zgłoszenie pozostało bez odpowiedzi. Liczba kontroli palenisk spadła o 30% rok do roku – z 35,3 tys. do 24,7 tys. Dodatkowo, aż 14 gmin nie przeprowadziło nawet minimalnej liczby kontroli wymaganej przez Program ochrony powietrza.
Zaobserwowaliśmy poważny spadek aktywności gmin w zakresie kontroli palenisk, mimo że liczba nielegalnych kotłów i innych urządzeń na węgiel i drewno w naszym województwie wciąż przekracza sto tysięcy.
– Natalia Matyasik, Polski Alarm Smogowy
Niska wykrywalność i jeszcze niższe sankcje
Tylko 7% kontroli wykazało naruszenie uchwały antysmogowej, a 3% potwierdziło spalanie odpadów. Mimo dużej liczby nielegalnych kotłów, wykrywalność nieprzestrzegania przepisów jest zaskakująco niska. Według Natalii Matyasik, urzędnicy mają dostęp do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, co powinno umożliwiać skuteczniejsze kontrole.
W praktyce nawet potwierdzenie łamania prawa rzadko kończy się realną karą. W 9 na 10 przypadków użytkowania nielegalnych „kopciuchów” nie nałożono żadnej sankcji, a jedynie udzielono pouczenia. W przypadku spalania odpadów ponad 54% spraw zakończyło się bez mandatu lub skierowania do sądu. Jeśli już kara została nałożona, jej wysokość była niska: średnio 163 zł za złamanie uchwały antysmogowej i 224 zł za spalanie odpadów.
Takie kontrole nie mają żadnej mocy sprawczej.
– Natalia Matyasik, Polski Alarm Smogowy
Zmiana podejścia urzędów – od restrykcji do pobłażliwości
W latach 2021–2022 kontrole były bardziej restrykcyjne, jednak w 2023–2024 roku nastąpiło wyraźne złagodzenie podejścia do osób łamiących prawo. Częstotliwość nakładania mandatów i kierowania spraw do sądu spadła ponad dwukrotnie.
Konsekwencje dla jakości powietrza
Obecna sytuacja utrudnia skuteczną walkę z zanieczyszczeniem powietrza. Likwidacja starych kotłów i pieców na węgiel i drewno, które są głównym źródłem emisji, przebiega zbyt wolno. Warto podkreślić, że uchwała antysmogowa dla Małopolski nie zakazuje spalania węgla czy drewna – dozwolone jest to w nowoczesnych, niskoemisyjnych urządzeniach. Zakaz dotyczy wyłącznie pozaklasowych kotłów.
Dobre praktyki i rekomendacje
Na uwagę zasługuje program Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, który wspiera tworzenie i rozwój straży gminnych oraz miejskich. Takie jednostki mogą znacząco poprawić skuteczność kontroli, jednak zainteresowanie gmin pozostaje niewystarczające.
Polski Alarm Smogowy apeluje o:
- zwiększenie tempa wymiany starych kotłów,
- skuteczniejsze egzekwowanie prawa,
- podnoszenie kompetencji kontrolerów,
- tworzenie straży gminnych i międzygminnych,
- standaryzację procedur kontrolnych w całym województwie.
Podsumowanie
Raport pokazuje, że bez realnych działań i egzekwowania przepisów walka z „kopciuchami” w Małopolsce pozostaje fikcją. Potrzebne są zdecydowane kroki, aby poprawić jakość powietrza i ochronić zdrowie mieszkańców regionu.
Zobacz również:
Źródło: Polski Alarm Smogowy
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Nowa ustawa: pomoc dla poszkodowanych przez nierzetelnych wykonawców programu Czyste Powietrze
Rząd przyjął ustawę umożliwiającą zawieszenie dochodzenia zwrotu zaliczek od beneficjentów programu Czyste Powietrze oszukanych przez nieuczciwych wykonawców. Nowe przepisy mają zwiększyć bezpieczeństwo uczestników programu.
TAURON odwraca odpisy na aktywach – wzrost wartości dzięki lepszym wynikom spółek
TAURON poinformował o odwróceniu odpisów z tytułu utraty wartości udziałów w TAURON Ciepło i TAURON Wytwarzanie. Łączna kwota 297 mln zł poprawi jednostkowy wynik finansowy spółki za I półrocze 2026 r.
ORLEN inwestuje w hybrydowe OZE: nowy kompleks fotowoltaiczno-wiatrowy w Wielkopolsce
Grupa ORLEN ogłasza realizację największego w Polsce hybrydowego projektu OZE o mocy 216 MW w Kazimierzu Biskupim. Instalacja połączy farmę fotowoltaiczną i wiatrową, dostarczając energię dla 143 tys. gospodarstw domowych.
TAURON Ciepło z certyfikatem ISO 50001 – potwierdzenie wysokich standardów zarządzania energią
TAURON Ciepło uzyskał certyfikat ISO 50001, potwierdzając skuteczne wdrożenie systemu zarządzania energią zgodnie z międzynarodową normą. To ważny krok w kierunku zwiększenia efektywności energetycznej spółki.
Rekordowe zyski Grupy ORLEN z rynków zagranicznych w II kwartale 2026 roku
Grupa ORLEN odnotowała w II kwartale 2026 roku historycznie wysokie wyniki finansowe, napędzane wzrostem zysków zagranicznych stacji paliw oraz rekordowymi inwestycjami w infrastrukturę energetyczną i nowe technologie.
Senat zatwierdza ustawę o wsparciu zrównoważonego lotnictwa – nowe mechanizmy dla polskich przewoźników
Senat przyjął bez poprawek ustawę o wsparciu zrównoważonego lotnictwa. Nowe przepisy mają wyrównać konkurencję dla polskich linii i promować stosowanie zrównoważonych paliw lotniczych.
Komentarze