Małopolska bez realnej walki z „kopciuchami” – raport Polskiego Alarmu Smogowego
Nowy raport Polskiego Alarmu Smogowego ujawnia nieskuteczność kontroli palenisk i pobłażliwość wobec łamania prawa antysmogowego w Małopolsce. Dziesiątki tysięcy nielegalnych „kopciuchów” nadal funkcjonuje, a egzekwowanie przepisów pozostaje fikcją.
![srodowisko [default]](https://enerad.pl/wp-content/uploads/srodowisko_default_3.webp)
Raport: Skala problemu „kopciuchów” w Małopolsce
Polski Alarm Smogowy opublikował raport „Dusząca bezkarność. Kontrole palenisk w Małopolsce w 2024 roku”, który wskazuje na poważne braki w egzekwowaniu prawa antysmogowego w regionie. Analiza obejmująca wszystkie gminy województwa pokazuje, że mimo obowiązującego od maja 2024 roku zakazu używania pozaklasowych kotłów na węgiel i drewno, w Małopolsce nadal działa dziesiątki tysięcy nielegalnych urządzeń grzewczych.
Spada liczba kontroli i ich skuteczność
W 2024 roku mieszkańcy zgłosili 5830 przypadków podejrzenia spalania odpadów lub łamania uchwały antysmogowej. Jednak niemal co czwarte zgłoszenie pozostało bez odpowiedzi. Liczba kontroli palenisk spadła o 30% rok do roku – z 35,3 tys. do 24,7 tys. Dodatkowo, aż 14 gmin nie przeprowadziło nawet minimalnej liczby kontroli wymaganej przez Program ochrony powietrza.
Zaobserwowaliśmy poważny spadek aktywności gmin w zakresie kontroli palenisk, mimo że liczba nielegalnych kotłów i innych urządzeń na węgiel i drewno w naszym województwie wciąż przekracza sto tysięcy.
– Natalia Matyasik, Polski Alarm Smogowy
Niska wykrywalność i jeszcze niższe sankcje
Tylko 7% kontroli wykazało naruszenie uchwały antysmogowej, a 3% potwierdziło spalanie odpadów. Mimo dużej liczby nielegalnych kotłów, wykrywalność nieprzestrzegania przepisów jest zaskakująco niska. Według Natalii Matyasik, urzędnicy mają dostęp do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, co powinno umożliwiać skuteczniejsze kontrole.
W praktyce nawet potwierdzenie łamania prawa rzadko kończy się realną karą. W 9 na 10 przypadków użytkowania nielegalnych „kopciuchów” nie nałożono żadnej sankcji, a jedynie udzielono pouczenia. W przypadku spalania odpadów ponad 54% spraw zakończyło się bez mandatu lub skierowania do sądu. Jeśli już kara została nałożona, jej wysokość była niska: średnio 163 zł za złamanie uchwały antysmogowej i 224 zł za spalanie odpadów.
Takie kontrole nie mają żadnej mocy sprawczej.
– Natalia Matyasik, Polski Alarm Smogowy
Zmiana podejścia urzędów – od restrykcji do pobłażliwości
W latach 2021–2022 kontrole były bardziej restrykcyjne, jednak w 2023–2024 roku nastąpiło wyraźne złagodzenie podejścia do osób łamiących prawo. Częstotliwość nakładania mandatów i kierowania spraw do sądu spadła ponad dwukrotnie.
Konsekwencje dla jakości powietrza
Obecna sytuacja utrudnia skuteczną walkę z zanieczyszczeniem powietrza. Likwidacja starych kotłów i pieców na węgiel i drewno, które są głównym źródłem emisji, przebiega zbyt wolno. Warto podkreślić, że uchwała antysmogowa dla Małopolski nie zakazuje spalania węgla czy drewna – dozwolone jest to w nowoczesnych, niskoemisyjnych urządzeniach. Zakaz dotyczy wyłącznie pozaklasowych kotłów.
Dobre praktyki i rekomendacje
Na uwagę zasługuje program Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, który wspiera tworzenie i rozwój straży gminnych oraz miejskich. Takie jednostki mogą znacząco poprawić skuteczność kontroli, jednak zainteresowanie gmin pozostaje niewystarczające.
Polski Alarm Smogowy apeluje o:
- zwiększenie tempa wymiany starych kotłów,
- skuteczniejsze egzekwowanie prawa,
- podnoszenie kompetencji kontrolerów,
- tworzenie straży gminnych i międzygminnych,
- standaryzację procedur kontrolnych w całym województwie.
Podsumowanie
Raport pokazuje, że bez realnych działań i egzekwowania przepisów walka z „kopciuchami” w Małopolsce pozostaje fikcją. Potrzebne są zdecydowane kroki, aby poprawić jakość powietrza i ochronić zdrowie mieszkańców regionu.
Zobacz również:
Źródło: Polski Alarm Smogowy
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
PGE Energia Odnawialna wybrała wykonawcę Magazynu Energii Gryfino
PGE Energia Odnawialna zakończyła wybór wykonawcy dla największego w Polsce bateryjnego magazynu energii – inwestycji w Gryfinie. Projekt zrealizuje konsorcjum polskich firm, a dostawcą technologii będzie Fluence Energy.
ORLEN rozwija sieć ultraszybkich hubów ładowania w Czechach
ORLEN uruchomił pierwsze wielostanowiskowe huby ultraszybkiego ładowania pojazdów elektrycznych w Czechach, realizując strategię ekspansji poza Polską. Do końca 2026 roku spółka planuje otworzyć 11 takich lokalizacji, a do 2030 roku – ponad 600 punktów ładowania.
Program NaszEauto z nowymi, uproszczonymi zasadami – szybsze dofinansowanie na transport zeroemisyjny
NFOŚiGW wprowadza uproszczenia w programie NaszEauto – wnioskodawcy mogą teraz skorzystać z gwarancji zamiast weksla lub cesji AC, co przyspieszy wypłatę dofinansowania na pojazdy zeroemisyjne.
Farma fotowoltaiczna Łosienice przyłączona do sieci – Energa przekracza 1 GW mocy OZE
Grupa Energa uruchomiła przyłącze farmy fotowoltaicznej Łosienice na Pomorzu. Nowa instalacja o mocy 39,9 MW zwiększa potencjał OZE spółki powyżej 1 GW i zasili ponad 20 tys. gospodarstw domowych.
ORLEN zwiększa krajowe wydobycie gazu ziemnego – nowe inwestycje w Jastrzębcu i Sierosławiu
ORLEN uruchomił wydobycie gazu ziemnego z nowych odwiertów w Jastrzębcu i Sierosławiu, zwiększając krajową produkcję i wzmacniając bezpieczeństwo energetyczne Polski. Inwestycje te zapewnią stabilne dostawy surowca dla energetyki i przemysłu przez kolejne lata.
Dziewięć kluczowych wniosków dla przyszłości polskiego ciepłownictwa – raport Polityki Insight
Transformacja polskiego ciepłownictwa wymaga wielopoziomowych inwestycji i zmian regulacyjnych. Raport Polityki Insight, przygotowany przy współpracy z Fortum, wskazuje dziewięć najważniejszych kierunków rozwoju sektora.
Komentarze