Naturalny wodór w skorupie kontynentalnej – potencjał, ograniczenia i geologiczne uwarunkowania
Naturalny wodór może stać się istotnym źródłem czystej energii dla przemysłu i trudnych do dekarbonizacji sektorów. Najnowszy przegląd badawczy opublikowany 13 maja 2025 r. w Nature Reviews Earth & Environment ujawnia, w jakich warunkach dochodzi do jego powstawania i akumulacji w skorupie kontynentalnej. To pierwszy tak kompleksowy opis geologicznych procesów, które mogą zadecydować o przyszłości „białego wodoru”.
Jak powstaje naturalny wodór w skorupie ziemskiej?
Autorzy publikacji, m.in. Chris J. Ballentine i Barbara Sherwood Lollar, opisują dwa główne mechanizmy generowania wodoru w skorupie kontynentalnej:
- Reakcje woda–skała, w których żelazo Fe²⁺ utlenia się do Fe³⁺ (głównie w ultrazasadowych skałach), zachodzące stosunkowo szybko – od tysięcy do milionów lat, szczególnie w silnie spękanych skałach.
- Radioliza wody, czyli rozpad cząsteczek H₂O pod wpływem promieniowania pochodzącego z uranu, toru i potasu w skałach górnej części skorupy, zachodzący w perspektywie dziesiątek do setek milionów lat.
Choć mechanizmy te są dobrze poznane, oszacowanie ilości wodoru generowanego metodą reakcji woda–skała pozostaje obarczone większą niepewnością niż w przypadku radiolizy.
Gdzie szukać podziemnych złóż wodoru?
Według naukowców najbardziej perspektywiczne obszary to:
- ofiolity na krawędziach kontynentów (fragmenty skorupy oceanicznej wyniesione na ląd),
- tereny zbudowane z granitów alkalicznych,
- obszary wielkich prowincji magmowych (LIPs),
- zielone łupki i batolity TTG z eonu archaicznego.
Aby możliwa była akumulacja wodoru w formie nadającej się do wydobycia, potrzebne są cztery warunki: źródło wodoru, obecność wody, kanały transportowe i pułapka geologiczna (np. nieprzepuszczalne skały nadkładu).
Znane już przypadki, jak złoże Bourakebougou w Mali, dowodzą, że naturalne akumulacje wodoru o czystości >90% są możliwe. Częściej jednak spodziewać się można wodoru zmieszanego z helem, azotem i innymi gazami. Obecność helu może być pomocnym wskaźnikiem – jego detekcja w płynach przypowierzchniowych może sygnalizować obecność gazów głęboko pod ziemią.
Niewyczerpany, ale nieodnawialny zasób
Z perspektywy klimatycznej i przemysłowej naturalny wodór wydaje się atrakcyjnym zasobem – jego pozyskanie wiąże się z niewielkim śladem węglowym. Jednak autorzy wyraźnie zaznaczają:
naturalny wodór nie jest zasobem odnawialnym w skali dekad czy stuleci.
Systemy kontynentalne nie regenerują się wystarczająco szybko, by uznać je za odnawialne źródło energii w kontekście polityki klimatycznej.
Zobacz również:- Eksplozja, ogień i wodór. Rumunia odkrywa naturalne złoże wodoru pod ciśnieniem
- Polska może mieć własne złoża białego wodoru. AGH wskazuje potencjalne lokalizacje
Źródło: Nature Reviews Earth & Environment
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Enea i Politechnika Poznańska łączą siły na rzecz transformacji energetycznej
Enea oraz Politechnika Poznańska zacieśniają współpracę, tworząc jedno z największych w Polsce partnerstw nauki i przemysłu na rzecz transformacji energetycznej. Inicjatywa obejmuje badania, wdrażanie innowacji oraz rozwój kompetencji dla nowoczesnej energetyki.
Geotermia w Polsce: NFOŚiGW wspiera 41 gmin w poszukiwaniu czystej energii
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przeznaczył 573 mln zł na wsparcie 41 gmin w badaniach nad geotermią. Przykładem jest Września, gdzie ruszają prace nad odwiertem geotermalnym.
Enea po I półroczu 2026: nowe moce OZE, inwestycje w sieć i bezpieczeństwo energetyczne
Grupa Enea w pierwszym półroczu 2026 roku konsekwentnie rozwijała odnawialne źródła energii, inwestowała w sieć dystrybucyjną oraz zabezpieczała dostawy gazu i LNG, osiągając stabilne wyniki finansowe i operacyjne.
Wielkopolska rozwija 5 geotermalnych projektów badawczych z dofinansowaniem NFOŚiGW
573 mln zł z NFOŚiGW wesprze 41 gmin w Polsce w poszukiwaniu wód geotermalnych. W Wielkopolsce realizowanych jest 5 projektów, w tym odwiert we Wrześni, co przyspieszy dekarbonizację lokalnych systemów ciepłowniczych.
OIRE publikuje raport z analizy wniosków o zmiany w SWI i TSKB – brak krytycznych zmian
Operator Informacji Rynku Energii (OIRE) opublikował raport dotyczący wniosków o zmiany w Standardach Wymiany Informacji (SWI) oraz Technicznych Specyfikacjach Katalogu Bazowego (TSKB). Wśród zaakceptowanych propozycji nie znalazły się zmiany krytyczne.
Ostrołęka B i DSR zabezpieczają rynek mocy na 2027 rok – wyniki aukcji PSE
Polskie Sieci Elektroenergetyczne ogłosiły wstępne wyniki aukcji uzupełniającej rynku mocy na 2027 rok. Grupa Energa zakontraktowała 746,355 MW obowiązku mocowego dla Elektrowni Ostrołęka B oraz usługi DSR, zapewniając stabilność KSE.
Komentarze