Niedofinansowanie regulatorów zagrożeniem dla ich niezależności? – komunikat FOR
W najnowszym komunikacie Forum Obywatelskiego Rozwoju (FOR) zwrócono uwagę na problem niedofinansowania kluczowych organów regulacyjnych w Polsce. Według FOR sytuacja ta może stanowić zagrożenie dla ich faktycznej niezależności i skuteczności działania. Przykładem ma być Urząd Regulacji Energetyki (URE), który od lat zmaga się z niewystarczającym budżetem, podczas gdy jego zakres obowiązków znacząco się rozszerza.
Problemy z wyborem Prezesa URE
FOR podkreśla, że mimo zakończenia kadencji Prezesa URE Rafała Gawina w lipcu 2024 roku, do tej pory nie udało się wyłonić jego następcy. Dwa ogłoszone konkursy nie przyniosły rozstrzygnięcia, co według ekspertów wynika z ograniczonej liczby kandydatów oraz mało atrakcyjnych warunków pracy na tym stanowisku. W rezultacie Gawin nadal pełni obowiązki Prezesa URE, a kolejnego konkursu na to stanowisko jak dotąd nie ogłoszono.
FOR wskazuje, że sytuacja ta jest symptomem szerszego problemu – niedostatecznego finansowania organów regulacyjnych, co znacząco utrudnia ich funkcjonowanie.
Budżet a niezależność organów regulacyjnych
W komunikacie podkreślono, że niezależność organu regulacyjnego nie jest jedynie kwestią formalną, ale także finansową. Niedostateczne finansowanie może prowadzić do ograniczenia faktycznych kompetencji urzędu oraz zwiększenia zależności od decyzji politycznych. FOR zwraca uwagę na cztery kluczowe aspekty niezależności organów regulacyjnych:
- Niezależność kadrową – kto powołuje kierownictwo urzędu i czy posiada ono zagwarantowaną kadencję?
- Niezależność decyzyjną – czy inne podmioty mogą ingerować w wydawane decyzje?
- Niezależność organizacyjną – kto odpowiada za strukturę i pracowników urzędu?
- Niezależność finansową – czy budżet organu umożliwia mu skuteczne wykonywanie powierzonych zadań?
Według FOR zaniżanie budżetów regulatorów może być sposobem na ograniczanie ich realnej niezależności, nawet jeśli formalnie przepisy gwarantują im autonomię.
Rosnące obowiązki, stałe budżety
Raport zwraca uwagę, że problem niedofinansowania nie dotyczy tylko URE, ale także innych organów, takich jak Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) czy Urząd Komunikacji Elektronicznej (UKE). Pomimo licznych nowych kompetencji, które otrzymały te instytucje w ostatnich latach, ich budżety pozostają na poziomie, który znacząco ogranicza efektywność ich działania.
W sprawozdaniu URE z 2022 roku wskazano, że liczba obowiązków urzędu wzrosła o 40%, a w kolejnym roku dodano około 50 nowych zadań. Środki finansowe nie wzrosły jednak proporcjonalnie do zwiększonego zakresu obowiązków.
Podobna sytuacja występuje w UOKiK, który w ostatnich latach przejął dodatkowe funkcje, takie jak przeciwdziałanie zatorom płatniczym czy kontrola inwestycji. W efekcie, zdaniem FOR, niektóre obszary działalności regulatora są obecnie realizowane w minimalnym stopniu, co może prowadzić do osłabienia ochrony konkurencji w Polsce.
Priorytety budżetowe pod lupą
FOR wskazuje również na nierównomierne priorytety w podziale środków budżetowych. Przykładem jest Instytut Pamięci Narodowej (IPN), którego roczny budżet jest większy niż budżety URE, UOKiK i UKE łącznie. Pomimo wzrostu wydatków na wszystkie te instytucje, w przypadku regulatorów nie idzie to w parze ze wzrostem liczby pracowników i realnych możliwości działania.
Konsekwencje dla gospodarki i dla energetyki
W podsumowaniu FOR ostrzega, że niedofinansowanie organów regulacyjnych może mieć długofalowe konsekwencje dla gospodarki, zwłaszcza w kluczowych sektorach, takich jak energetyka czy rynek finansowy. Organom regulacyjnym powierzane są coraz większe zadania, a brak odpowiednich zasobów może skutkować opóźnieniami w wydawaniu decyzji, osłabieniem kontroli nad rynkiem oraz większą podatnością na naciski polityczne.
Zdaniem FOR konieczne jest nie tylko uzupełnienie wakatu na stanowisku Prezesa URE, ale przede wszystkim zapewnienie stabilnego finansowania regulatorów, co pozwoli im skutecznie realizować swoje ustawowe obowiązki.
Źródło: Komunikat FOR 5/2025: Niedofinansowani regulatorzy – zagrożenie dla niezależności?
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Nowe badania: chemikalia zastępujące freony powodują globalny wzrost trwałych zanieczyszczeń TFA
Najnowsze analizy naukowców z Lancaster University pokazują, że substancje używane jako zamienniki freonów przyczyniają się do wzrostu stężenia trwałego zanieczyszczenia – kwasu trifluorooctowego (TFA) – na całym świecie. Zanieczyszczenie to dociera nawet do Arktyki i może stanowić poważne wyzwanie dla środowiska.
Gwałtowny spadek Bitcoina zmusza górników do wyłączania sprzętu
Bitcoin notuje historyczne spadki poniżej 70 000 dolarów, co sprawia, że wydobycie kryptowaluty staje się nieopłacalne. Firmy górnicze zaczynają wyłączać swoje urządzenia, a część z nich rozważa zmianę profilu działalności.
EIB uruchamia 3 mld euro na wsparcie transformacji energetycznej gospodarstw domowych w UE
Europejski Bank Inwestycyjny zatwierdził 3 mld euro na tzw. Frontloading Facility. To środki, które mają pomóc państwom UE przygotować obywateli na wyższe koszty paliw wynikające z wprowadzenia ETS2. Wsparcie ma przyspieszyć inwestycje w zielone rozwiązania i ochronić najbardziej wrażliwe grupy społeczne.
Energa Oświetlenie modernizuje infrastrukturę: 30 tys. nowych opraw LED w 2025 roku
Energa Oświetlenie w 2025 roku przeprowadziła szeroko zakrojoną modernizację ponad 30 tys. opraw ulicznych, stawiając na technologię LED. Efektem jest znacząca redukcja zużycia energii i emisji CO₂ oraz poprawa komfortu mieszkańców wielu gmin.
Gminy krytykują program „Czyste Powietrze” – raport PAS wskazuje na głęboki kryzys
Według najnowszego raportu Polskiego Alarmu Smogowego, gminy oceniają nową wersję programu „Czyste Powietrze” bardzo negatywnie. Wskazują na skomplikowane procedury, wykluczenie najuboższych i wyraźny spadek zaufania do programu.
Pellet – bezpieczne i stabilne paliwo mimo sezonowych wahań rynku
Sezonowe wzrosty cen i lokalne braki pelletu nie oznaczają problemów z dostępnością tego paliwa w skali kraju. Pellet pozostaje przewidywalnym i bezpiecznym źródłem ciepła dla gospodarstw domowych.
Komentarze