NIK alarmuje: gminy nie wykorzystują pieniędzy na zakup „elektryków”!
Liczba samochodów elektrycznych we flotach gminnych jest zaskakująco niska. Mimo ustawowego obowiązku wzywającego do zwiększenia udziału „elektryków” do co najmniej 10% we flotach dużej jednostki samorządu terytorialnego, większość skontrolowanych gmin nie spełniła tego wymogu. Nie skorzystała nawet z dostępnego dofinansowania. Problem stanowiły m.in. niejasne zapisy w ustawie o elektromobilności, duży wzrost cen energii elektrycznej oraz słabo rozwinięta sieć stacji ładowania – informuje Najwyższa Izba Kontroli (NIK).
Polska w ogonie Unii Europejskiej
Chociaż niektóre jednostki samorządu terytorialnego kupowały autobusy zeroemisyjne właśnie ze względu na możliwość otrzymania dofinansowania, analitycy branży motoryzacyjnej podkreślają, że pandemia COVID-19 oraz skokowy wzrost cen energii elektrycznej związany z wojną na Ukrainie negatywnie wpłynęły na rynek pojazdów niskoemisyjnych. W okresie 2021–2022 średnia cena energii na rynku konkurencyjnym wzrosła dwukrotnie, co znacznie utrudniło realizację celów ustawowych w tym zakresie.
Pomimo znaczącego wzrostu liczby pojazdów elektrycznych i hybrydowych ładowanych z sieci elektrycznej w ostatnich latach w Polsce, w porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej oraz stowarzyszonymi z UE, Polska to nadal jeden z krajów, w których elektromobilność rozwija się zbyt wolno wobec unijnych oczekiwań. Na 1000 mieszkańców Polski przypada 0,12 pojazdu elektrycznego – wynika z raportu LeasePlan EV Readiness Index 2021. To fatalny wynik, ponieważ w tym zestawieniu na 22 zbadanych krajów Polska zajmuje drugie miejsce… od końca. Tylko w Rumunii jest gorzej.
Zakup pojazdów elektrycznych przez urzędy – stan obecny
Według przeprowadzonych kontroli, spośród 15 urzędów, które zgodnie z ustawą o elektromobilności powinny mieć w swoich flotach samochody elektryczne, jedynie sześć zakupiło takie pojazdy ze środków własnych, zaspokajając wymóg dotyczący udziału pojazdów elektrycznych we flocie.
Jedną z kluczowych przyczyn takiej sytuacji jest wzrost ceny energii elektrycznej, który zniechęcał urzędy do korzystania z dofinansowania zakupu „elektryków”. Dla urzędów przejście na transport zeroemisyjny nie było opłacalne, zwłaszcza że wiele z nich dysponowało stosunkowo nowymi autami spalinowymi. Ponadto nie pomagała zaniedbana infrastruktura elektroenergetyczna (przesyłowa i dystrybucyjna), ponieważ utrudniała rozwój stacji ładowania.
Poza tym istotnym czynnikiem odstraszającym samorządy od inwestycji w elektromobilność są koszty związane z zakupem pojazdów, stacji ładowania, a także koszty ich eksploatacji. Autobusy zasilane z baterii są średnio od 2 do 2,5 razy droższe niż odpowiedniki zasilane paliwem (olejem napędowym lub CNG). Obecnie samorządy często decydują się na zakup używanych autobusów spalinowych, które są nawet 10-krotnie tańsze w porównaniu do nowych autobusów elektrycznych z instalacją ładowania, zwłaszcza że w Polsce nie ma rozwiniętego rynku używanych „elektryków”.
Niedociągnięcia w zakresie elektromobilności i zalecenia NIK-u
Wszyscy włodarze kontrolowanych miast zgodzili się z tym, że przejście na transport zeroemisyjny jest dla nich nieopłacalne. Jednak – jak zaznaczyła NIK – jest to konieczne. I wynika nie tylko z wymogów ustawowych, ale jest podyktowane również pilną potrzebą ochrony środowiska. Poza finansowymi barierami inspekcja wykazała, że urzędy nie wykonywały obowiązków sprawozdawczych lub wykonywały je nierzetelnie. W związku z tym NIK złożyła zawiadomienie do rzecznika dyscypliny finansów publicznych w sprawie jednego z urzędów miast. Chodzi o zakup samochodu elektrycznego na potrzeby straży miejskiej z jednoczesnym ominięciem prawa zamówień publicznych.
Ponadto w wyniku kontroli NIK stwierdziła, że ustawa o elektromobilności nie określa jasno definicji urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego ani floty pojazdów w przypadku autobusów komunikacji miejskiej. Ustawa nie zawiera przejrzystych wytycznych dotyczących sporządzania analizy kosztów i korzyści.
W związku z wykazanymi problemami NIK apeluje do ministra funduszy i polityki regionalnej, ministra klimatu i środowiska oraz Prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej o podjęcie działań wspierających realizację celów określonych w ustawie o elektromobilności. Jednocześnie sugeruje resortowi klimatu i środowiska, aby rozważyło opracowanie standardów i wytycznych dotyczących sporządzania analizy kosztów i korzyści, a także monitorowania obowiązku przekazywania informacji na temat udziału procentowego pojazdów elektrycznych lub napędzanych gazem ziemnym w użytkowanych flotach pojazdów.
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Bezpieczeństwo klimatyczne Polski – eksperci o konieczności zintegrowanego zarządzania energią, powietrzem i wodą
Podczas konferencji w Senacie RP eksperci oraz przedstawiciele władz i samorządów podkreślili, że skuteczne budowanie odporności Polski wymaga spójnego zarządzania energią, powietrzem i wodą. Przedstawiono propozycje zmian prawnych mających wzmocnić bezpieczeństwo kraju.
300 tys. zł dla szkół, bibliotek i uczelni. Rusza kolejna edycja programu „Czysta Moc Energii”
Respect Energy uruchamia drugą edycję programu grantowego „Czysta Moc Energii”, w ramach którego instytucje edukacyjne i lokalne ośrodki z całej Polski mogą zdobyć środki na działania związane z edukacją energetyczną i klimatyczną. Do rozdysponowania jest łącznie 300 tys. zł, a pojedyncze granty wynoszą 30 tys. zł.
Program ponownie pokazuje, że transformacja energetyczna to nie tylko wielkie inwestycje i decyzje na szczeblu centralnym, ale również oddolne inicjatywy realizowane blisko ludzi – w szkołach, bibliotekach czy domach kultury.
PGE prezentuje wyniki finansowe i operacyjne za 2025 rok: wzrost EBITDA i spadek zadłużenia
Grupa PGE opublikowała szczegółowe wyniki za 2025 rok, notując wzrost powtarzalnego zysku EBITDA i obniżenie zadłużenia netto. Największy udział w wynikach miała dystrybucja oraz segmenty ciepłowniczy i odnawialny.
Nowa Chemia ORLEN: szybciej, sprawniej i taniej – aktualizacja inwestycji w Płocku
ORLEN zaktualizował projekt Nowa Chemia, znacząco redukując koszty i ustalając realny harmonogram. Inwestycja w Płocku ma przynieść szybsze efekty, większy udział polskich firm i poprawę efektywności energetycznej.
GAZ-SYSTEM z pozytywną opinią KE w sprawie certyfikacji jako operator wodorowy
Komisja Europejska wydała pozytywną opinię dotyczącą certyfikacji niezależności GAZ-SYSTEM jako operatora systemu przesyłowego wodorowego. To pierwszy taki przypadek w Unii Europejskiej i ważny krok dla polskiego rynku wodoru.
PGE Energia Odnawialna wybrała wykonawcę Magazynu Energii Gryfino
PGE Energia Odnawialna zakończyła wybór wykonawcy dla największego w Polsce bateryjnego magazynu energii – inwestycji w Gryfinie. Projekt zrealizuje konsorcjum polskich firm, a dostawcą technologii będzie Fluence Energy.
Komentarze