Nowe badania: chemikalia zastępujące freony powodują globalny wzrost trwałych zanieczyszczeń TFA
Najnowsze analizy naukowców z Lancaster University pokazują, że substancje używane jako zamienniki freonów przyczyniają się do wzrostu stężenia trwałego zanieczyszczenia – kwasu trifluorooctowego (TFA) – na całym świecie. Zanieczyszczenie to dociera nawet do Arktyki i może stanowić poważne wyzwanie dla środowiska.
Trwałe chemikalia – nieoczekiwane konsekwencje walki z dziurą ozonową
Wprowadzenie zamienników freonów (CFC), takich jak HCFC i HFC, miało na celu ochronę warstwy ozonowej. Jednak wyniki badań zespołu z Lancaster University wskazują, że te substancje stają się obecnie głównym źródłem trwałego zanieczyszczenia – kwasu trifluorooctowego (TFA), należącego do rodziny PFAS, czyli tzw. „wiecznych chemikaliów”.
Skala zjawiska: setki tysięcy ton TFA na powierzchni Ziemi
Analizy chemiczne i modelowanie transportu atmosferycznego wykazały, że w latach 2000–2022 na powierzchnię Ziemi osadziło się około 335 500 ton TFA pochodzącego z rozkładu zamienników CFC oraz gazów anestezjologicznych. Zanieczyszczenie to dociera do wód, gleb i lodowców, w tym do odległych rejonów Arktyki.
Dlaczego TFA jest problematyczny?
TFA jest niezwykle trwałym związkiem chemicznym – nie ulega naturalnemu rozkładowi i może utrzymywać się w środowisku przez bardzo długi czas. Europejska Agencja Chemikaliów uznaje go za szkodliwy dla organizmów wodnych. Wykryto go również w ludzkiej krwi i moczu, a niemieckie Federalne Biuro Chemikaliów rozważa klasyfikację TFA jako potencjalnie toksycznego dla rozrodczości człowieka.
Rekordowe emisje i niepewna przyszłość
Choć emisje freonów i ich zamienników są stopniowo ograniczane przez protokoły międzynarodowe (Montrealski, Kigali), ich długowieczność sprawia, że stężenia TFA wciąż rosną. Naukowcy przewidują, że roczna produkcja TFA z tych źródeł może osiągnąć maksimum w latach 2025–2100.
Nowe generacje czynników chłodniczych – kolejne wyzwanie
Badania wskazują, że nowoczesne czynniki chłodnicze typu HFO, wykorzystywane m.in. w klimatyzacji samochodowej, również przyczyniają się do powstawania TFA. Rosnące zastosowanie tych substancji w Europie i na świecie zwiększa niepewność co do przyszłego poziomu tego zanieczyszczenia.
Potrzeba globalnego monitoringu i regulacji
„Nasze badanie pokazuje, że zamienniki CFC są prawdopodobnie dominującym źródłem atmosferycznego TFA. To podkreśla szersze ryzyka, które należy brać pod uwagę przy regulacji substytutów szkodliwych chemikaliów, takich jak freony.”
– Lucy Hart, Lancaster University
„Poziomy TFA pochodzące z F-gazów rosną w sposób uderzający. Choć stosowanie HFC jest stopniowo ograniczane, źródło TFA pozostanie z nami przez dekady. Konieczne jest międzynarodowe działanie i monitoring.”
– prof. Ryan Hossaini, Lancaster University
Wnioski dla sektora energetycznego i środowiska
Badania te pokazują, że nawet proekologiczne zamienniki mogą prowadzić do nowych, długotrwałych zagrożeń dla środowiska. Dla branży HVAC i chłodnictwa oznacza to konieczność ścisłego monitorowania cyklu życia używanych substancji oraz poszukiwania rozwiązań minimalizujących powstawanie trwałych zanieczyszczeń.
Zobacz również:
- Voltfang pozyskuje 15 mln euro i otwiera największą fabrykę magazynów z recyklingu
- Niemiecki Voltfang stawia na magazyny energii z odzysku!
Źródło: ScienceDaily
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Nowa ustawa: pomoc dla poszkodowanych przez nierzetelnych wykonawców programu Czyste Powietrze
Rząd przyjął ustawę umożliwiającą zawieszenie dochodzenia zwrotu zaliczek od beneficjentów programu Czyste Powietrze oszukanych przez nieuczciwych wykonawców. Nowe przepisy mają zwiększyć bezpieczeństwo uczestników programu.
TAURON odwraca odpisy na aktywach – wzrost wartości dzięki lepszym wynikom spółek
TAURON poinformował o odwróceniu odpisów z tytułu utraty wartości udziałów w TAURON Ciepło i TAURON Wytwarzanie. Łączna kwota 297 mln zł poprawi jednostkowy wynik finansowy spółki za I półrocze 2026 r.
ORLEN inwestuje w hybrydowe OZE: nowy kompleks fotowoltaiczno-wiatrowy w Wielkopolsce
Grupa ORLEN ogłasza realizację największego w Polsce hybrydowego projektu OZE o mocy 216 MW w Kazimierzu Biskupim. Instalacja połączy farmę fotowoltaiczną i wiatrową, dostarczając energię dla 143 tys. gospodarstw domowych.
TAURON Ciepło z certyfikatem ISO 50001 – potwierdzenie wysokich standardów zarządzania energią
TAURON Ciepło uzyskał certyfikat ISO 50001, potwierdzając skuteczne wdrożenie systemu zarządzania energią zgodnie z międzynarodową normą. To ważny krok w kierunku zwiększenia efektywności energetycznej spółki.
Rekordowe zyski Grupy ORLEN z rynków zagranicznych w II kwartale 2026 roku
Grupa ORLEN odnotowała w II kwartale 2026 roku historycznie wysokie wyniki finansowe, napędzane wzrostem zysków zagranicznych stacji paliw oraz rekordowymi inwestycjami w infrastrukturę energetyczną i nowe technologie.
Senat zatwierdza ustawę o wsparciu zrównoważonego lotnictwa – nowe mechanizmy dla polskich przewoźników
Senat przyjął bez poprawek ustawę o wsparciu zrównoważonego lotnictwa. Nowe przepisy mają wyrównać konkurencję dla polskich linii i promować stosowanie zrównoważonych paliw lotniczych.
Komentarze