Odszkodowania dla rolników – kiedy przysługują?

5 /5
(Ocen: 3)
Prace prowadzone w gospodarstwie rolnym mogą narazić na szkodę zarówno samego rolnika, jak i również jego pracowników, domowników i osoby trzecie. Wypadki przy pracy rolniczej, choroby zawodowe, straty wywołane niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi czy szkody spowodowane przez zwierzynę łowną – to tylko niektóre z ryzyk. W jaki sposób powinien lub wręcz musi chronić się rolnik, by w razie wypadku lub innego zdarzenia móc skutecznie ubiegać o odszkodowania rolnicze? Zobaczcie, jakie odszkodowania dla rolników są dostępne, do kogo kierować roszczenia i co (a właściwie ile) można zyskać.

Bezpłatna Konsultacja z Ekspertem Odszkodowawczym

Odszkodowanie dla rolników z KRUS – podstawowe informacje

Zgodnie z Ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (ustawa o u.s.r.), obsługę rolników w sprawach dotyczących m.in. przyznawania i wypłaty świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń emerytalno-rentowego oraz wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego, zapewnia odrębna instytucja – Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS).

Kasa prowadzi niezależny, dwuinstancyjny system orzecznictwa lekarskiego. Ustala prawo do świadczeń, których przyznanie zależy od niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym lub medycznej oceny stanu zdrowia. Realizuje też wiele dodatkowych zadań. Obsługuje ubezpieczenie zdrowotne rolników, ich domowników, emerytów i rencistów oraz członków ich rodzin. Świadczenia wypłacane z ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego są w pełni samofinansujące. Oznacza to, że pochodzą one wyłącznie ze składek rolników ubezpieczonych w KRUS, zgromadzonych w Funduszu Składkowym Ubezpieczenia Społecznego Rolników.

Wysokość składki na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie ustalana jest co kwartał uchwałą Rady Rolników. Ubezpieczeniu podlega się z mocy ustawy albo na wniosek. Rolnik, domownicy, pomocnicy lub członkowie rodziny mogą otrzymać jednorazowe odszkodowanie z KRUS. Świadczenie to przysługuje z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, powstałego wskutek:

  • wypadku przy pracy rolniczej (jego definicję znajdziecie w art. 11 ust. 1 ustawy o u.s.r.),
  • rolniczej choroby zawodowej (zdefiniowanej w art. 12 ustawy o u.s.r. – o odszkodowaniach dla rolników z tytułu choroby zawodowej piszemy poniżej na przykładzie boreliozy).

Bezpłatna Konsultacja z Ekspertem Odszkodowawczym

Jak otrzymać odszkodowanie z KRUS za wypadek przy pracy rolniczej?

Przede wszystkim należy, w miarę możliwości, zabezpieczyć miejsce i przedmioty związane z wypadkiem. Następnie trzeba bezzwłocznie poinformować o zdarzeniu najbliższą placówkę terenową KRUS – osobiście, telefonicznie, drogą pocztową lub elektroniczną, najpóźniej w ciągu 6 miesięcy od dnia zdarzenia. Jako poszkodowani nie musicie robić tego sami. Zgłoszenia może dokonać w Waszym imieniu inna osoba.

Kasa zajmie się ustaleniem okoliczności i przyczyn wypadku oraz rozpatrzy wniosek o jednorazowe odszkodowanie z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu albo śmierci wskutek wypadku przy pracy rolniczej. Osoba poszkodowana (zgłaszająca) ma obowiązek udostępnić pracownikowi prowadzącemu postępowanie dowodowe miejsce wypadku i przedmioty związane z wypadkiem, wskazać świadków, dostarczyć posiadaną dokumentację medyczną oraz udzielać informacji i pomocy.

W ciągu 14 dni od zakończenia postępowania dowodowego, czyli wyjaśnienia ostatniej okoliczności wypadku, Kasa sporządza protokół powypadkowy, który stanowi podstawę do uznania/nieuznania zdarzenia za wypadek przy pracy rolniczej. Uwagi i zastrzeżenia co do ustaleń KRUS możecie zgłaszać w ciągu 7 dni od doręczenia pisma.

Kiedy KRUS nie wypłaci odszkodowania za wypadek przy pracy?

Ustawodawca przewidział kilku wyłączeń. Jednorazowe odszkodowanie z KRUS nie będzie przysługiwało ubezpieczonemu, który spowodował wypadek umyślnie, wskutek rażącego niedbalstwa, będąc w stanie nietrzeźwości oraz w innych sytuacjach, gdy rolnik (domownik, pomocnik) sam w znacznym stopniu przyczynił się do zdarzenia szkodowego.

Z kolei członkowie rodziny nie otrzymają odszkodowania z tytułu śmierci ubezpieczonego, gdy zgon nastąpił wskutek wypadku, do którego doszło podczas wykonywania czynności niezwiązanych z pracą rolniczą, np. podczas prywatnej podróży samochodem.

Odszkodowania dla rolników za boreliozę i inne choroby zawodowe

Jednorazowe odszkodowanie z KRUS przysługuje także ubezpieczonemu z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, powstałego wskutek rolniczej choroby zawodowej – pod warunkiem, że do zachorowania doszło w związku z pracą w gospodarstwie rolnym, a sama choroba znajduje się w wykazie chorób zawodowych, określonych w przepisach wydanych na podstawie Kodeksu pracy.

Do wykazu tego zostały wpisane choroby odkleszczowe – w tym borelioza. W ciągu ostatnich 10 lat, ilość wypłaconych przez KRUS jednorazowych odszkodowań za boreliozę wzrosła ponad 2-krotnie.

Jeśli podczas pracy w gospodarstwie rolnym ukąsił Was kleszcz i zachorowaliście na boreliozę, należy zgłosić podejrzenie choroby zawodowej do właściwego państwowego inspektora sanitarnego i okręgowego inspektora pracy. Zostaniecie wówczas skierowani na badania do jednostki orzeczniczej (chyba że zgłoszenia dokonał lekarz takiej jednostki).

Postępowanie jest dwuinstancyjne. Gdy orzecznik w jednostce I stopnia uzna, że nie ma podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, możecie w ciągu 14 dni odwołać się do jednostki II stopnia za pośrednictwem tej, która wykonywała badanie. Pamiętajcie, że orzeczenie jednostki II stopnia będzie już ostateczne. Końcową decyzję administracyjną w tej sprawie wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny. Przysługuje Wam od niej prawo odwołania się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Po uprawomocnieniu się decyzji stwierdzającej chorobę zawodową, możecie ubiegać się o jednorazowe odszkodowanie z KRUS. Odszkodowanie może otrzymać także członek rodziny ubezpieczonego, zmarłego wskutek boreliozy. Wysokość wypłaconego świadczenia zależy od orzeczonego procentowego uszczerbku na zdrowiu. W ciężkim przebiegu choroby możecie się starać o rentę z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym.

Ile można dostać odszkodowania z KRUS?

Odszkodowanie ustala się proporcjonalnie do określonego procentowo stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Orzeczenie długotrwałego uszczerbku wymaga stwierdzenia upośledzenia czynności organizmu na okres powyżej 6 miesięcy, jednak rokującego poprawą.

Obecnie wysokość jednorazowego odszkodowania z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, spowodowanego wypadkiem przy pracy rolniczej lub rolniczą chorobą zawodową, wynosi 809 zł za każdy procent uszczerbku (dane z 5.2021).

Odszkodowanie z OC rolnika

Zgodnie z Ustawą z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, rolnicy są zobowiązani do zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu posiadania lub współposiadania gospodarstwa rolnego (zwanego ubezpieczeniem OC rolników).

Kluczowe znaczenie ma tu definicja gospodarstwa rolnego. Ustawodawca zawarł ją w art. 2 ust. 1 pkt 4) ww. ustawy. Co do zasady, obowiązek wykupienia ubezpieczenia OC dotyczy rolników dysponujących użytkami rolnymi o powierzchni powyżej 1 hektara oraz mniejszymi gruntami, jeżeli prowadzona jest na nich produkcja rolna. Niespełnienie tego obowiązku zagrożone jest dotkliwą karą grzywny.

Ubezpieczenie OC chroni rolnika przed konsekwencjami finansowymi różnych zdarzeń, związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, w wyniku których poszkodowane zostały inne osoby. O odszkodowanie z OC rolnika może ubiegać się każdy, któremu szkodę wyrządził rolnik lub osoba u niego pracująca w związku z posiadaniem przez rolnika gospodarstwa rolnego. Roszczenie przysługuje np. pracownikowi rolnika, który doznał obrażeń w trakcie obsługi maszyny rolniczej albo sąsiadowi, na którego teren weszły zwierzęta hodowlane i dokonały zniszczeń. Zakres ochrony obejmuje także szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów wolnobieżnych użytkowanych w gospodarstwie rolnym.

Umowa OC zawierana jest na okres 12 miesięcy. Pierwszym dniem ochrony powinien być moment objęcia w posiadanie gospodarstwa rolnego. W art. 53 ww. ustawy znajdują się przesłanki wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciela. Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych obliguje rolników do wykupienia także ubezpieczenia budynków rolniczych od ognia i innych zdarzeń losowych, jak huragan, powódź, grad, śnieg, uderzenie pioruna, eksplozja, obsunięcie ziemi, lawina itd.

W ramach jednej polisy, OC rolnika może zostać rozszerzone nie tylko o obowiązkowe ubezpieczenie budynków rolniczych, ale również o OC w życiu prywatnym czy ubezpieczenie pozostałego mienia. Ponadto każdy rolnik, który pobiera dopłaty bezpośrednie, jest zobowiązany do wykupienia ubezpieczenia upraw. Na dochodzenie roszczeń odszkodowawczych macie co do zasady, 3 lata. Gdy dojdzie do przestępstwa, okres ten wydłuża się do 20 lat.

Odszkodowanie za dziki i inne szkody łowieckie

Odszkodowania rolnicze przysługują także w sytuacji, gdy szkoda powstała na skutek działań zwierzyny łownej. Krajowa Rada Izb Rolniczych (KRIR) zwraca uwagę na rosnącą ilość zwierzyny łownej, która wchodzi na pola i powoduje straty. Coraz większym problemem stają się także dzikie ptaki oraz bobry.

Zgodnie z Ustawą z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie, za szacowanie szkód wyrządzonych przez zwierzęta łowne w uprawach i płodach rolnych oraz za wypłacanie odszkodowań, odpowiada Skarb Państwa. Jednak tylko na obszarze, który nie wchodzi w skład obwodu łowieckiego oraz dzierżawcy lub zarządcy obwodów łowieckich na terenach obwodów łowieckich.

Gdy do szkody dojdzie poza obszarami obwodów łowieckich, wypłaty odszkodowań dokonują zarządy województw. W przypadku terenów wchodzących w skład obwodów łowieckich, świadczenie wypłaca dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego.

Brakuje przy tym jasnych regulacji, dotyczących odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez zwierzęta łowne w okresie pomiędzy utworzeniem obwodu a jego wydzierżawieniem lub przekazaniem w zarząd. Zdaniem KRIR, odszkodowanie za szkody łowieckie powinno być wypłacane ze środków państwowych, sugerując utworzenie funduszu odszkodowawczego. Do premiera Mateusza Morawieckiego wpłynęło już pismo w tej sprawie.

Bezpłatna Konsultacja z Ekspertem Odszkodowawczym

Czy rolnik może skorzystać z pomocy kancelarii odszkodowawczej?

Oczywiście! Firmy odszkodowawcze zapewniają kompleksową obsługę prawną na każdym etapie postępowania (również w sądzie), a także wspierają poszkodowanego w trudnej sytuacji, np. gdy potrzebne są środki na natychmiastowe rozpoczęcie leczenia. Kancelarie odszkodowawcze najczęściej rozliczają się za wynik, tzn. pobierają wynagrodzenie, dopiero gdy ściągną pieniądze od ubezpieczyciela lub z KRUS, dlatego nie musicie się martwić o to, że zabraknie Wam środków na walkę o odszkodowanie.

Dodaj komentarz
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments