Odszkodowanie za dziki i inne szkody łowieckie

5 /5
(Ocen: 1)
Prawo łowieckie pozwala rolnikom domagać się odszkodowania za szkody wyrządzone przez dziki, łosie, jelenie, daniele, sarny i bobry oraz te powstałe w czasie polowania. Co trzeba zrobić, aby otrzymać odszkodowanie za szkody łowieckie? Do kogo kierować roszczenie za zniszczone przez dziką zwierzynę uprawy i płody rolne? I jak przebiega szacowanie szkód łowieckich? Wyjaśniamy.

Bezpłatna Konsultacja z Ekspertem Odszkodowawczym

Co to są szkody łowieckie?

Na początek wróćmy do samego pojęcia szkody. Nie posiada ona kodeksowej definicji, jednak w prawie cywilnym za szkodę uznaje się takie uszczerbki w dobrach lub interesach prawnie chronionych, których doznaliście wbrew swojej woli. Mogą to być zarówno uszczerbki wynikające z naruszenia Waszych dóbr osobistych (szkoda na osobie), jak i również uszczerbki w Waszym majątku, które powstały wskutek naruszenia prawa własności i innych praw majątkowych (szkoda na mieniu).

Jako poszkodowani macie prawo domagać się naprawienia wyrządzonej Wam szkody w formie odszkodowania (w przypadku szkody majątkowej) lub zadośćuczynienia (w przypadku szkody niemajątkowej, czyli krzywdy). To, w jaki sposób i w jakim zakresie powinna zostać naprawiona szkoda, regulują przepisy art. 361–363 oraz 440–448 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.

Szczególnym rodzajem szkody są szkody łowieckie, czyli szkody gospodarcze wyrządzone przez dziko żyjącą zwierzynę. Zgodnie z art. 46 ust. 1 Ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie, dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego ma obowiązek wynagrodzić szkody wyrządzone:

  • w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny,
  • przy wykonywaniu polowania.

Uprawą rolną jest każda uprawa prowadzona na gruncie rolnym (zgodnie z Uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2007 r., sygn. III CZP 67/07, OSNC 2008/12/136). Musi być ona efektem działalności ludzkiej i być ściśle powiązana z funkcją produkcyjną gruntu. W wyniku pracy rolniczej w gruncie powstają płody rolne – korzenie, bulwy, kłącza, łodygi, kwiatostany, owoce czy ziarna.

Bezpłatna Konsultacja z Ekspertem Odszkodowawczym

Kto ponosi odpowiedzialność za szkody łowieckie?

Jeśli szkoda powstała na obszarze obwodu łowieckiego, roszczenie powinniście skierować bezpośrednio do jego dzierżawcy lub zarządcy. Gdy szkody zostały wyrządzone przez zwierzęta łowne objęte całoroczną ochroną albo przez dziki, łosie, jelenie, daniele, sarny lub bobry na obszarach niewchodzących w skład obwodów łowieckich, odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa.

Kto wypłaca odszkodowanie za szkody łowieckie?

Do wypłaty odszkodowania za szkody łowieckie zobowiązani są:

  • dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego (np. koło łowieckie) w przypadku szkód wyrządzonych przez dziki, jelenie, daniele i sarny na obszarach obwodów łowieckich polnych i leśnych (zwróćcie uwagę, że łosie są objęte całoroczną ochroną, więc szkody przez nie wyrządzone nie zostaną zrekompensowane ze środków zarządcy lub dzierżawcy danego obwodu łowieckiego);
  • Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe (ze środków budżetu państwa) w przypadku szkód wyrządzonych na obszarach obwodów łowieckich leśnych przez zwierzęta łowne objęte całoroczną ochroną;
  • zarząd województwa (ze środków budżetu państwa) w przypadku:
    • szkód wyrządzonych na obszarach obwodów łowieckich polnych i obszarach niewchodzących w skład obwodów łowieckich przez zwierzęta łowne objęte całoroczną ochroną;
    • szkód wyrządzonych na obszarach niewchodzących w skład obwodów łowieckich przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny.

W łowieckim roku gospodarczym 2017/2018 kwota wypłaconych odszkodowań wyniosła 90 850,3 tys. zł (zdecydowanie więcej niż w poprzednich latach). Ponad 85% odszkodowań wypłacił Polski Związek Łowiecki.

Warto przypomnieć, że koła łowieckie wypłacają także odszkodowania za zderzenie z dzikim zwierzęciem, gdy do wypadku lub kolizji dojdzie w związku z odbywającym się w danym czasie polowaniem, lub nagonką (np. dzik ucieka przed myśliwymi, wbiega na drogę i uderza w przejeżdżający pojazd, powodując szkodę na osobie i mieniu). Są to jednak bardzo rzadkie sytuacje.

Szacowanie szkód łowieckich – jak przebiega proces szacowania szkody?

Czynnością uruchamiającą procedurę odszkodowawczą jest złożenie wniosku o szacowanie szkód. Szacowania szkód, które powstały w obszarze obwodu łowieckiego, a także ustalenia wysokości odszkodowania dokonuje zespół złożony z:

  • przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego (WODR),
  • przedstawiciela dzierżawcy albo zarządcy danego obwodu łowieckiego,
  • właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na których terenie wystąpiła szkoda.

Wniosek o szacowanie szkód, w tym o ustalenie wysokości odszkodowania, powinien złożyć właściciel albo posiadacz gruntów rolnych bezpośrednio do dzierżawcy, albo zarządcy obwodu łowieckiego w terminie, który umożliwi dokonanie czynności związanych z szacowaniem. Wniosek musi zawierać w szczególności:

  • imię i nazwisko albo nazwę,
  • adres miejsca zamieszkania albo adres i siedzibę,
  • numer telefonu właściciela albo posiadacza gruntów rolnych,
  • informacje o miejscu wystąpienia szkody oraz o rodzaju uszkodzonej uprawy lub płodu rolnego.

Proces szacowania szkody ma na celu obiektywne ustalenie jej rozmiaru oraz przyczyn powstania. Składa się, co do zasady, z 2 etapów:

  • oględzin,
  • szacowania ostatecznego.

W kilku przypadkach wskazanych w ustawie dokonuje się wyłącznie szacowania ostatecznego. Dotyczy to m.in. szkody wyrządzonej przez dziki na łąkach i pastwiskach, jeżeli szkoda powstała i została zgłoszona bezpośrednio przed sprzętem (zbiorem) lub w jego trakcie.

W przypadku szkód, za które odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa, oględzin i szacowania dokonują przedstawiciele podmiotów właściwych do wypłaty odszkodowania (pisaliśmy o nich w poprzednim akapicie).

Oględziny w procesie szacowania szkody łowieckiej

Podczas oględzin ustala się:

  • jakie zwierzę wyrządziło szkodę,
  • rodzaj, stan i jakość uprawy,
  • obszar całej uprawy,
  • szacunkowy obszar uprawy, która została uszkodzona,
  • szacunkowy procent zniszczenia uprawy na uszkodzonym obszarze,
  • plon z 1 ha,
  • wysokość odszkodowania za szkody łowieckie.

Oględziny powinny zostać dokonane niezwłocznie – najpóźniej w ciągu 7 dni od złożenia przez Was wniosku o szacowanie szkód. Po zakończeniu oględzin dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół (w 3 egzemplarzach), który zawiera m.in. dane podlegające ustaleniu i szkic sytuacyjny uszkodzonej uprawy. Macie prawo wnieść zastrzeżenia do protokołu.

Szacowanie ostateczne szkody łowieckiej

Podczas szacowania ostatecznego ustala się:

  • gatunek zwierzyny, która wyrządziła szkodę,
  • rodzaj uprawy lub płodu rolnego,
  • stan i jakość uprawy lub jakość płodu rolnego,
  • obszar całej uprawy lub szacunkową masę zgromadzonego płodu rolnego,
  • obszar uprawy, która została uszkodzona lub szacunkową masę uszkodzonego płodu rolnego,
  • procent zniszczenia uprawy na uszkodzonym obszarze,
  • plon z 1 ha,
  • wysokość odszkodowania.

Szacowanie ostateczne powinno odbywać się najpóźniej w dniu sprzętu uszkodzonej uprawy, ale przed jego dokonaniem (istnieje kilka wyjątków wskazanych w ustawie – wówczas termin wynosi 7 dni od otrzymania wniosku).

Drugi etap szacowania szkód podobnie kończy się sporządzeniem protokołu, który zawiera m.in. dane podlegające ustaleniu oraz szkic sytuacyjny uszkodzonej uprawy. Również przysługuje Wam prawo wniesienia do protokołu zastrzeżeń wraz z uzasadnieniem. W ciągu 7 dni od podpisania protokołu możecie odwołać się do nadleśniczego Lasów Państwowych właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Nadleśniczy lub jego przedstawiciel powinien niezwłocznie dokonać oględzin, lub szacowania ostatecznego oraz w terminie 14 dni od dnia otrzymania protokołów wydać decyzję o wysokości odszkodowania. Decyzja ta jest ostateczna. Możecie wnieść od niej odwołanie do właściwego sądu powszechnego w terminie 3 miesięcy od dnia jej doręczenia.

Jak oblicza się wysokość odszkodowania za szkody w uprawach, np. kukurydzy?

Jesień. Wjeżdżacie kombajnem na pole kukurydzy. Okazuje się, że żerujące dziki dokonały ogromnych zniszczeń… Szacowanie szkód łowieckich w kukurydzy, w tym ustalenie wysokości odszkodowania, wymaga zmierzenia i pomnożenia obszaru uszkodzonej uprawy przez procent jej zniszczenia (powierzchnia zredukowana). Otrzymany wynik mnoży się przez plon z 1 ha (rozmiar szkody).

Ustalony rozmiar szkody należy pomnożyć przez wartość danego płodu rolnego (w tym wypadku kukurydzy) wyrażoną przez jego cenę skupu w Waszym regionie. Jeżeli skup nie jest prowadzony, rozmiar szkody mnoży się przez cenę rynkową z dnia szacowania ostatecznego szkody w Waszym regionie. Wysokość odszkodowania pomniejsza się o indywidualnie ustalone, nieponiesione koszty zbioru, transportu i przechowywania. Szczegółowe warunki szacowania szkód w uprawach i płodach rolnych znajdziecie w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r.

Kiedy następuje wypłata odszkodowania za szkody łowieckie?

Jeśli nie wnieśliście odwołania od protokołu z szacowania ostatecznego, dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego powinien wypłacić Wam przyznane odszkodowanie (np. za dziki) w terminie 30 dni od dnia sporządzenia ww. protokołu.

Jeżeli odwoływaliście się do nadleśniczego Lasów Państwowych, wypłata świadczenia powinna nastąpić nie później niż w ciągu 30 dni od dnia doręczenia decyzji o wysokości odszkodowania. To w teorii, bo w praktyce okazuje się, że przypadki opóźnień w wypłatach odszkodowań przez dzierżawców i zarządców obwodów łowieckich wynoszą nawet… 192 dni.

Kiedy odszkodowanie za szkody łowieckie nie przysługuje?

Zgodnie z art. 48 Ustawy Prawo łowieckie, odszkodowanie nie przysługuje:

  • rolnikom, którym przydzielono grunty stanowiące własność Skarbu Państwa jako deputaty rolne na gruntach leśnych;
  • posiadaczom uszkodzonych upraw lub płodów rolnych, którzy nie dokonali ich sprzętu w terminie 14 dni od dnia zakończenia okresu zbioru danego gatunku roślin w danym regionie (według uchwały sejmiku województwa);
  • posiadaczom uszkodzonych upraw lub plonów rolnych, którzy nie wyrazili zgody na budowę przez dzierżawcę lub zarządcę obwodu łowieckiego urządzeń, lub wykonywanie zabiegów zapobiegających szkodom (przy czym musi istnieć związek przyczynowy z odmową zgody);
  • w przypadku szkód o wartości nieprzekraczającej 100 kg żyta w przeliczeniu na 1 hektar uprawy;
  • za szkody powstałe w płodach złożonych w sterty, stogi i kopce, w bezpośrednim sąsiedztwie lasu;
  • za szkody w uprawach rolnych założonych z rażącym naruszeniem zasad agrotechnicznych;
  • za szkody łowieckie powstałe na nieruchomościach, w odniesieniu do których właściciel albo użytkownik wieczysty złożył oświadczenie o zakazie wykonywania polowania.

Bezpłatna Konsultacja z Ekspertem Odszkodowawczym

Co zrobić w przypadku otrzymania zaniżonego odszkodowania lub decyzji odmownej?

Podobnie, jak w przypadku odszkodowania z OC rolnika, wypłacone świadczenie z tytułu szkód łowieckich ma funkcję kompensacyjną. Powinno stanowić rekompensatę za straty – w tym wypadku ilościowe i jakościowe w uprawach i płodach rolnych. Jednocześnie nie może powodować bezpodstawnego wzbogacenia się poszkodowanego.

Jeżeli uważacie, że przyznano Wam zaniżone odszkodowanie, możecie w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji nadleśniczego Lasów Państwowych wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Jednak droga sądowa to chyba dla większości rolników droga przez mękę, kosztująca wiele czasu, nerwów i pieniędzy. Stąd często rezygnują oni z dochodzenia swoich praw w sądzie, przystając na zaproponowane warunki.

Wyniki kontroli NIK wskazują, że w kołach łowieckich wysokość odszkodowań najczęściej ustala się w drodze porozumienia (ugody) z rolnikami – nierzadko z pominięciem procedur szacowania szkód, wskazanych w ustawie i przepisach wykonawczych. Dlatego już na etapie zaistnienia szkody, przed złożeniem wniosku o szacowanie, warto skorzystać z pomocy kancelarii odszkodowawczej, która wyręczy Was w większości obowiązków, będzie reprezentować w sądzie i podpowie, o ile możecie zawalczyć, biorąc pod uwagę m.in. maksymalne przyznane kwoty za podobne szkody w Waszym regionie.

Ranking Kancelarii Odszkodowawczych

Dodaj komentarz
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments