Jak ubiegać się o odszkodowanie?

5 /5
(Ocen: 3)

Kolizja drogowa, wypadek przy pracy, błąd medyczny czy poślizgnięcie na chodniku – jedno krótkie zdarzenie może stać się przyczyną poszkodowania, wciągając Was w wir formalności, z którymi trzeba się zmierzyć. Jak ubiegać się o odszkodowanie, by sprawnie przejść przez procedurę odszkodowawczą i uzyskać rekompensatę nie tyle „obiektywnie adekwatną”, co w pełni zadowalającą?

Bezpłatna Konsultacja z Ekspertem Odszkodowawczym

Jako poszkodowani macie nie tylko prawa, ale również (przede wszystkim) obowiązki

Skuteczne dochodzenie odszkodowań wymaga wiedzy i doświadczenia. Osoba poszkodowana powinna znać nie tylko swoje prawa, ale również obowiązki, ponieważ w sprawach o odszkodowanie ciężar dowodu, czyli konieczność przedstawienia dowodów uzasadniających roszczenie, spoczywa na Was, nie na ubezpieczycielu czy sprawcy zdarzenia. Jak, krok po kroku, ubiegać się o odszkodowanie?

Poszkodowany i pokrzywdzony to dwa różne pojęcia. Poszkodowany występuje na gruncie prawa cywilnego, natomiast pokrzywdzony jest uczestnikiem postępowania karnego.

Etap I – kompletowanie dowodów

Pierwszy etap ubiegania się o odszkodowanie powinien rozpocząć się natychmiast po zdarzeniu – nawet, jeśli jeszcze nie wiecie, czy należy się Wam odszkodowanie. Należy jak najszybciej zgłosić szkodę do odpowiedniego podmiotu. Jeśli zamierzacie skorzystać z pomocy adwokata, radcy prawnego lub firmy odszkodowawczej, możecie od razu skontaktować się z wybraną kancelarią, która podpowie Wam, jakie dowody i w jaki sposób kompletować, by móc je skutecznie wykorzystać w sądzie. Bez względu na typ zdarzenia i rodzaj odszkodowania, dochodzenie roszczenia będzie wymagało od Was wykazania rozmiarów powstałej szkody oraz utraconych korzyści, czyli tego, co moglibyście osiągnąć, gdyby do zdarzenia nie doszło. Dowodami w sprawie mogą być m.in.:

  • oświadczenie sprawcy zdarzenia (ten dowód dotyczy przede wszystkim odszkodowań komunikacyjnych);
  • notatki policyjne;
  • zeznania świadków;
  • zdjęcia miejsca zdarzenia i uszkodzonych rzeczy;
  • dokumentacja medyczna, potwierdzająca leczenie i rehabilitację – zarówno w ramach opieki publicznej, jak i prywatnej;
  • rachunki i faktury dokumentujące poniesione koszty w wyniku zdarzenia (leki, wizyty lekarskie, noclegi, przejazdy etc.).

Materiał dowodowy musi być bardzo szczegółowy i zebrany możliwie najszybciej.

Etap II – ustalenie prawa do odszkodowania i odpowiedzialności odszkodowawczej

Gdy dokumentacja „się gromadzi”, a rany powoli goją, pora ustalić, czy odszkodowanie w ogóle się należy. W tym momencie każdy prawnik wykrzyknąłby „Oczywiście!” 😉, więc jeśli chcecie rozwiać wątpliwości natychmiast, wystarczy jeden telefon.

Na rynku działają wyspecjalizowane firmy odszkodowawcze, które prowadzą całą sprawę za poszkodowanego – dokonują oceny rozmiaru szkody, negocjują z ubezpieczycielami i sporządzają pisma procesowe, co pozwala uniknąć nie tylko stresu, ale przede wszystkim wypłaty zaniżonego odszkodowania.

Uprawnienie do dochodzenia odszkodowania przysługuje Wam, jeśli zostaliście poszkodowani w wyniku zdarzenia spowodowanego z winy innego podmiotu, np. kierowcy drugiego samochodu, pieszego, pracodawcy, lekarza, zarządcy drogi czy sprawcy przestępstwa. By poszkodowany mógł ubiegać się o wypłatę odszkodowania, musi doznać szkody – uszczerbku na dobrach prawnie chronionych o charakterze majątkowym lub niemajątkowym. Ponadto koniecznie jest zaistnienie odpowiedzialności odszkodowawczej, czyli przypisania odpowiedzialności za szkodę danemu podmiotowi. Aby tak się stało, muszą zostać łącznie spełnione następujące przesłanki:

  • Czyn był bezprawny – szkoda nastąpiła w wyniku naruszenia prawa albo niewykonania lub nieprawidłowego wykonania zobowiązania, a przepisy przewidują obowiązek jej naprawienia.
  • Między zdarzeniem a szkodą istnieje związek przyczynowo-skutkowy, ustalany na bazie obiektywnie istniejących reguł.
  • Sprawcy można przypisać winę – niezależnie od tego, czy wyrządził on szkodę umyślnie, czy nieumyślnie.

Jeśli zamierzacie ubiegać się o wypłatę świadczenia w późniejszym terminie, pamiętajcie, że roszczenie o odszkodowanie przedawnia się co do zasady po 3 latach od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i jej sprawcy. Nie warto zwlekać też z innego powodu. Im później zgłosicie roszczenie, tym łatwiej będzie drugiej stronie obalić przedstawione dowody i tym trudniej będzie Wam dotrzeć do świadków zdarzenia.

Etap III – sprecyzowanie żądań i zgłoszenie roszczenia

Jako poszkodowani powinniście powiadomić podmiot odpowiedzialny o wyrządzonej szkodzie i sprecyzować swoje żądania. To kluczowy etap procedury odszkodowawczej. Pismo powinno zawierać:

  • opis zdarzenia (możliwie najdokładniejszy, z zachowaniem chronologii wydarzeń);
  • rodzaj i rozmiar szkody (wykaz poniesionych kosztów oraz opis wszelkich negatywnych konsekwencji dla zdrowia fizycznego i psychicznego);
  • roszczenie (żądania wraz z określeniem kwot i podstawą prawną).

To Wy decydujecie, czy odszkodowanie ma polegać na przywróceniu stanu istniejącego przed wyrządzeniem szkody (zwykle nie jest to możliwe albo byłoby zbyt trudne lub kosztowne dla sprawcy), czy na zapłacie określonej kwoty pieniężnej. Rościć możecie m.in. o:

  • jednorazową wypłatę odszkodowania;
  • zwrot/pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji (w tym dojazdów do placówek medycznych i zakupu niezbędnego sprzętu medycznego);
  • odszkodowanie za dochody utracone;
  • zadośćuczynienie za doznaną krzywdę (zadośćuczynienie jest odrębną instytucją!);
  • odszkodowanie za zniszczone przedmioty;
  • rentę tymczasową, alimentacyjną, rodzinną;
  • zwrot kosztów pogrzebu.

Ile odszkodowania można zażądać? Jeśli kwota nie została z góry zastrzeżona w umowie (tzw. odszkodowanie umowne), wysokość odszkodowania musi być adekwatna do rozmiarów szkody: stopnia obrażeń ciała, uszczerbku na zdrowiu, cierpień fizycznych i psychicznych czy doznanych ograniczeń. Odszkodowanie pełni funkcję kompensacyjną – jest finansową rekompensatą doznanego uszczerbku. Jednak powinno pokrywać zarówno szkodę rzeczywistą, jak i utracone korzyści.

Na wysokość przyznanego odszkodowania wpływa ewentualne przyczynienie się osoby poszkodowanej do zaistniałego zdarzenia, np. w przypadku szkody doznanej przez pieszego, który wtargnął na jezdnię i został potrącony przez samochód.

Etap IV – pozasądowe dochodzenie roszczeń odszkodowawczych

Jeśli wina sprawcy i okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości, podmiot odpowiedzialny z pewnością skontaktuje się z Wami i zaproponuje ugodę albo od razu wypłaci odszkodowanie. Czy powinniście już otwierać szampana? Zdecydowanie nie. Częstą praktyką nie tylko towarzystw ubezpieczeniowych, ale również sprawców będących osobami fizycznymi i przedsiębiorcami, jest szybka wypłata określonej sumy. Problem polega na tym, że przyznane w ten sposób odszkodowanie jest na ogół znacznie niższe od kwoty, którą moglibyście wywalczyć na sali sądowej.

Dlatego decydując się na ugodę lub otrzymując odszkodowanie „od ręki”, przeanalizujcie, najlepiej z prawnikiem lub przedstawicielem firmy odszkodowawczej, czy warto przyjąć propozycję, czy bardziej opłaca się pozwać podmiot odpowiedzialny do sądu. Może się okazać, że sprawca posiada polisę OC, obejmującą skutki „Waszego” zdarzenia. Wówczas roszczenie o odszkodowanie możecie zgłosić bezpośrednio do ubezpieczyciela sprawcy. Musicie jednak przygotować się na to, że firma ubezpieczeniowa będzie na własną rękę ustalać okoliczności zdarzenia, odpowiedzialność uczestników i rozmiary szkody. Proces ten zakończy się wydaniem decyzji o wysokości odszkodowania albo o odmowie wypłaty świadczenia. Możecie się odwołać zarówno od decyzji odmownej, jak i w sytuacji, gdy uważacie, że odszkodowanie jest zaniżone.

Etap V – sądowe dochodzenie odszkodowania

Nie udało się Wam dojść do porozumienia z ubezpieczycielem lub innymi podmiotem odpowiedzialnym? Odwołanie od decyzji zostało odrzucone? Czyli słowa „spotkamy się w sądzie” już zapewne padły. Pozew możecie napisać i złożyć sami, chociaż warto skorzystać z pomocy kancelarii prawnej lub odszkodowawczej. Czy uzyskanie odszkodowania kosztuje? Opłata za wniesienie pozwu zależy od wartości przedmiotu sporu i wynosi nie mniej niż 30 zł. Koszt profesjonalnej reprezentacji procesowej może się różnić w zależności m.in. od skomplikowania sprawy czy renomy pełnomocnika. Kancelarie odszkodowawcze często rozliczają się prowizyjnie za wynik, czyli pobierają określony procent od wywalczonego odszkodowania.

Każda sprawa o odszkodowanie rozpatrywana jest indywidualnie. Pójście do sądu może, ale nie musi skończyć się satysfakcjonującym Was wyrokiem.

Bezpłatna Konsultacja z Ekspertem Odszkodowawczym

Jak ubiegać się o odszkodowanie komunikacyjne?

Średnio co minutę na polskich drogach słychać dźwięk giętej blachy. Odszkodowania z ubezpieczeń komunikacyjnych (OC+AC) są drugim, najczęściej wypłacanym typem odszkodowań w Polsce. Jeśli i Wam zdarzyła się kolizja, a do tego jesteście poszkodowani, by otrzymać odszkodowanie komunikacyjne, należy zgłosić szkodę do ubezpieczyciela – Waszego lub sprawcy. Jeżeli możecie skorzystać z BLS (Bezpośredniej Likwidacji Szkody), warto to zrobić, ponieważ to Wasz ubezpieczyciel wszystkim się zajmie.

Jeśli nie możecie zlikwidować szkody w ten sposób, a posiadacie oświadczenie sprawcy lub dokumentację policyjną, skontaktujcie się z ubezpieczycielem sprawcy. W zależności od firmy ubezpieczeniowej, procedura odszkodowawcza będzie nieco inna. Zwykle w umówionym terminie zjawi się u Was przedstawiciel ubezpieczyciela, celem przeprowadzenia oględzin pojazdu i oceny rozmiarów szkody. Na zgłoszenie roszczenia macie co do zasady 3 lata, jednak powinno się ją zgłosić niezwłocznie:

  • z OC natychmiast po zdarzeniu (nie później niż w ciągu kilku dni, gdy szkoda jest małych rozmiarów),
  • z AC, NNW i Assistance zgodnie z Ogólnymi Warunkami Ubezpieczenia (OWU), które otrzymaliście podczas zakupu polisy (na ogół w ciągu 1-7 dni).

Wypłata odszkodowania z OC powinna nastąpić do 30 dni od zgłoszenia szkody. Jeśli Wasza sprawa jest wyjątkowo trudna i wymaga dodatkowych ustaleń, termin ten może się wydłużyć o 60 dni. Jeżeli okaże się, że sprawca nie miał polisy OC albo zbiegł z miejsca zdarzenia i nie możecie ustalić jego tożsamości, likwidacja szkody następuje z Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.

Jak ubiegać się o inne typy odszkodowań?

Poza odszkodowaniem komunikacyjnym, pod warunkiem posiadania interesu prawnego, ubiegać możecie się m.in. o:

  • odszkodowanie z ubezpieczenia na życie – w momencie zgonu ubezpieczonego,
  • odszkodowanie powypadkowe (w tym odszkodowanie zawodowe) – jeśli ulegliście wypadkowi przy pracy, w gospodarstwie domowym lub rolnym, podczas pobytu za granicą etc.,
  • odszkodowanie od Skarbu Państwa – gdy wykażecie nieprawidłowości, nadużycia lub zaniechania ze strony organów administracji, w wyniku czego ponieśliście szkodę,
  • odszkodowanie od banku – należy wówczas dowieść, że bank działał na Waszą szkodę.

Bezpłatna Konsultacja z Ekspertem Odszkodowawczym

Jak ubiegać się o odszkodowanie od kilku ubezpieczycieli?

Możliwość uzyskania odszkodowania z kilku polis zależy m.in. od rodzaju i wartości szkody oraz indywidualnych warunków ochrony. Często w OWU wykupionej polisy znajduje się zapis wyłączający taką możliwość. W przypadku szkody o charakterze majątkowym, suma wypłaconych świadczeń nie może przekraczać wartości poniesionej szkody. Inaczej wygląda to w przypadku szkód osobowych. Oprócz odszkodowania z OC sprawcy zdarzenia, możecie otrzymać świadczenie z tytułu np. uszczerbku na zdrowiu, pobytu w szpitalu etc. w ramach wykupionej polisy na życie.

Ignorantia iuris nocet – w procesie cywilnym nie możecie powoływać się na nieznajomość przepisów. Zgodnie z zasadą kontradyktoryjności, sąd nie udzieli Wam wskazówek ani nie przeprowadzi postępowania dowodowego. Dlatego warto mieć w tej (zwykle nierównej) walce profesjonalne wsparcie.