Odszkodowanie za wypadek w pracy

5 /5
(Ocen: 4)

Bez względu na to, jaki zawód wykonujemy, wiąże się on nie tylko z pewnymi chorobami czy dolegliwościami, jakie mogą wystąpić w związku z nim. Istnieje także ryzyko, że może nas spotkać wypadek przy pracy – a dane wskazują, że nie są to wcale odosobnione zdarzenia. Jak w starać się o odszkodowanie z wypadek w pracy? Jakie są szanse na otrzymanie świadczenia?

Wypadki w pracy a statystyki

Jak wynika z raportu przygotowanego przez Główny Urząd Statystyczny, w 2019 roku zgłoszono aż 83.205 osób, które zostały poszkodowane w wypadkach przy pracy. To naprawdę sporo, choć trzeba przyznać, że jest to o 1,3% mniej niż w roku poprzednim. Zmniejszył się także wskaźnik wypadkowości, czyli liczba osób poszkodowanych przypadająca na 1.000 pracowników. W 2019 roku wynosił on 6,15, podczas gdy w 2018 roku było to 6,37 osób na 1.000 pracujących.

Dzieląc wypadki, do których doszło przy pracy w 2019 roku na konkretne sektory gospodarki, najwyższy wskaźnik wypadkowości odnotowano w sektorze górnictwo i wydobywanie. Najbezpieczniejszymi sektorami okazały się informacja i komunikacja, pozostała działalność usługowa oraz działalność profesjonalna, naukowa i techniczna. Warto jednak zwrócić uwagę we wspomnianym raporcie na wykres, przedstawiający najczęstsze przyczyny powstawania wypadków przy pracy.

wypadki przy pracy - wykres z 2019

źródło: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/warunki-pracy-wypadki-przy-pracy/wypadki-przy-pracy-w-2019-roku-dane-wstepne,3,38.html

Już na pierwszy rzut oka doskonale widać, że to nieprawidłowe zachowanie się pracownika doprowadziło do 60,8% wypadków przy pracy. Wszyscy poszkodowani byli łącznie niezdolni do pracy przez 3.010.009 dni, co statystycznie przekłada się na 36,2 dni niezdolności do pracy na każdą poszkodowaną osobę, wyłączając osoby poszkodowane w wypadkach śmiertelnych.

Warto jednak mieć świadomość, że jeśli przydarzy nam się taka sytuacja, możemy ubiegać się o odszkodowanie za wypadek przy pracy. Przyjrzyjmy się wnikliwie, jakie warunki musimy spełnić, by należało nam się to świadczenie pieniężne.

Co rozumiemy przez pojęcie „wypadek przy pracy”?

Wypadek przy pracy definiuje Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Zgodnie z brzmieniem artykułu 3 ust. 1 tego aktu prawnego, wypadek przy pracy charakteryzuje się czterema podstawowymi elementami, które powinny wystąpić jednocześnie:

  • jest zdarzeniem nagłym,
  • wystąpiło pod wpływem czynników zewnętrznych,
  • powoduje co najmniej uraz,
  • miało ono miejsce w związku z wykonywaną pracą.

Zgodnie z powyższą definicją, wypadkiem przy pracy może być przykładowo sytuacja, gdy podczas wycinki drzew w lesie jedno z nich spadnie na pilarza, przygniatając go i wywołując obrażenia.

Wypadki przy pracy podzielić można na cztery podstawowe kategorie:

  • wypadki lekkie – zaliczamy do nich te wydarzenia, z powodu których doznaliśmy obrażeń, ale w okresie 28 dni odzyskujemy zdrowie;
  • wypadki ciężkie – ich efektem jest trwała niezdolność do dalszej pracy lub np. utrata wzroku;
  • wypadki śmiertelne – kończące się śmiercią osoby poszkodowanej, w wyniku odniesionych w wypadku obrażeń;
  • wypadki zbiorowe – mianem takiego wypadku określa się zdarzenie, w wyniku którego poszkodowane zostały co najmniej dwie osoby.

Kto wypłaca odszkodowanie za wypadek w pracy?

Jeżeli doszło do wypadku przy pracy, w wyniku którego jesteśmy osobą poszkodowaną, istnieją dwa standardowe źródła, które mogą nam wypłacić odszkodowanie. Przede wszystkim obejmuje nas ubezpieczenie wypadkowe, opłacane przez pracodawcę do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i to właśnie z tego tytułu należy nam się świadczenie pieniężne – jest to jednorazowe odszkodowanie z ZUS.

Na wspomniane odszkodowanie składa się szereg świadczeń, wśród których wymienić należy między innymi:

  • zasiłek chorobowy – którego wysokość jest adekwatna pensji brutto osoby poszkodowanej,
  • świadczenie rehabilitacyjne,
  • jednorazowe odszkodowanie,
  • rentę z tytułu niezdolności do pracy,
  • rentę szkoleniową,
  • rentę rodzinną,
  • dodatek do renty rodzinnej,
  • dodatek pielęgnacyjny,
  • zasiłek wyrównawczy z tytułu obniżenia naszej pensji w wyniku stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.

Na jaką kwotę odszkodowania możemy liczyć?

Wysokość odszkodowania za wypadek przy pracy zależna jest od tego, o które konkretnie świadczenia będziemy się ubiegać oraz od wysokości uszczerbku na zdrowiu, jakiego doznaliśmy wskutek nieszczęśliwego wypadku. Co roku zmienia się też kwota jednorazowego odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. W okresie od 1 kwietnia 2021 do 31 marca 2022 wynosi ona odpowiednio:

  • 1033 zł należne nam za każdy procent długotrwałego bądź stałego uszczerbku na zdrowiu, jakiego doznaliśmy;
  • 1033 zł należne nam za każdy procent długotrwałego bądź stałego uszczerbku na zdrowiu, z tytułu zwiększenia tego uszczerbku co najmniej o 10 punktów procentowych;
  • 18 086 zł należne nam z powodu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji osoby poszkodowanej w wypadku przy pracy.

Jak ubiegać się o odszkodowanie za wypadek przy pracy od ZUS?

Aby ubiegać się o odszkodowanie za wypadek przy pracy, któremu ulegliśmy, powinniśmy postąpić w następujący sposób: przede wszystkim naszym obowiązkiem jest zgłoszenie wypadku w pracy naszemu pracodawcy lub zleceniodawcy. Powinno się tego dokonać niezwłocznie, jeśli tylko nasz stan zdrowia na to pozwala. W terminie czternastu dni od daty zawiadomienia, nasz pracodawca ma obowiązek sporządzić protokół wypadku przy pracy.

Protokół powypadkowy powinien powstać z reguły w trzech egzemplarzach: jeden z nich przeznaczony jest dla nas lub uprawnionego członka naszej rodziny (np. w przypadku naszej śmierci), jeden dla pracodawcy lub zleceniodawcy i jeden dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jeśli zdarzenie zostanie uznane za wypadek przy pracy. Mamy prawo do złożenia dodatkowych uwag lub zastrzeżeń do powstałego protokołu, winny być w nim zawarte także wszystkie niezbędne informacje dotyczące wypadku, jak zeznania świadków czy dokumenty z oględzin miejsca wypadku.

Dopiero po zakończeniu powyższych czynności mamy możliwość zgłoszenia swoich roszczeń. Co istotne, sami musimy o nie się ubiegać, gdyż nie przysługują one automatycznie. Dlatego naszym zadaniem jest złożyć poprzez pracodawcę (lub bezpośrednio do ZUSu) zbiór dokumentów, związanych z ubieganiem się o odszkodowanie.

Jakie dokumenty wymagane są przez ZUS?

Przede wszystkim powinniśmy złożyć wniosek określający rodzaj świadczenia, o jakie zamierzamy się ubiegać. Konieczne będzie także podanie danych identyfikacyjnych płatnika składek oraz naszych, tj. osoby ubezpieczonej. Mamy obowiązek do naszego wniosku dołączyć wspomniany protokół powypadkowy przygotowany przez pracodawcę lub kartę wypadku, wraz z zaświadczeniem o stanie zdrowia OL-9. Zawiera ono między innymi informacje o zakończonym przez nas procesie rehabilitacji i leczenia oraz powinno być wystawione maksymalnie miesiąc przed złożeniem wniosku. Dobrze jest dodać do wniosku załączniki w postaci dodatkowej dokumentacji medycznej, potwierdzającej nasze leczenie i rehabilitację.

ZUS wydaje decyzję w ciągu 14 dni od chwili dostarczenia orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej oraz wyjaśnienia ostatniej okoliczności potrzebnej do wydania decyzji. Jeżeli jest ona pozytywna, to wypłata odszkodowania następuje w terminie 30 dni od dnia jej wydania.

Odwołanie od decyzji ZUS – jak to zrobić?

Bywa niestety tak, że mimo naszych starań i poprawnego złożenia wymaganej dokumentacji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję odmowną, dotyczącą przyznania nam odszkodowania za wypadek w pracy. Nie oznacza to jednak, że jesteśmy już na przegranej pozycji. Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych poszkodowanemu w wypadku pracownikowi (lub jego rodzinie, w przypadku jego śmierci) przysługuje możliwość odwołania. Powinno ono zostać wniesione najlepiej drogą pisemną, za pośrednictwem jednostki ZUS, która wydała decyzję, do sądu okręgowego. Konkretniej: do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Na odwołanie się od decyzji ZUS mamy miesiąc od dnia jej doręczenia.

Na czym polega odszkodowanie od pracodawcy?

Istnieje także druga możliwość otrzymania świadczenia – jest nią odszkodowanie od pracodawcy lub towarzystwa ubezpieczeniowego, z którym zawarł on umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, czyli tzw. ubezpieczenie OC. Z tytułu tego odszkodowania możemy ubiegać się o wiele wyższe kwoty niż te oferowane przez ZUS. W takiej sytuacji powinniśmy zwrócić się bezpośrednio do naszego pracodawcy z konkretnym żądaniem – na przykład wezwaniem do zapłaty. Powinniśmy w nim wykazać poniesione szkody, uzasadniając je dołączoną dokumentacją medyczną, fakturami lub rachunkami za lekarstwa i opiekę medyczną. W większości przypadków to właśnie towarzystwo ubezpieczeniowe rozpoznaje całą sprawę – może także domagać się dostarczenia dodatkowych dokumentów.

Jeżeli pracodawca lub towarzystwo ubezpieczeniowe nie uzna naszego żądania, bądź też przyznane nam świadczenie uznamy za zbyt niskie, możemy wystąpić na drogę postępowania sądowego. W takim przypadku, w oparciu o Kodeks cywilny i zawarte w nim przepisy, możemy ubiegać się przed sądem (z pomocą np. dobrej kancelarii odszkodowawczej) o jednorazowe odszkodowanie, zadośćuczynienie za doznaną krzywdę lub rentę, której celem będzie rekompensata naszego uszczerbku w dochodach, spowodowanego ograniczeniem naszych zdolności do pracy zawodowej bądź zwiększeniem się naszych potrzeb w związku z uszczerbkiem na zdrowiu, doznanym w wyniku wypadku przy pracy.

Poza tymi dwoma standardowymi opcjami warto mieć także na uwadze fakt, że może nam przysługiwać dodatkowe świadczenie pieniężne z prywatnej lub grupowej polisy NNW, czyli obejmującej następstwa nieszczęśliwych wypadków.

W jakim okresie należy ubiegać się o odszkodowanie?

Podobnie jak przy większości tego typu świadczeń, mamy trzy lata na ubieganie się o odszkodowanie za wypadek w pracy. Jeżeli jednak nastąpił on, ponieważ doszło do popełnienia przestępstwa, okres ten zostaje wydłużony do lat dwudziestu. Istotne jest, by wydarzenie to zostało zgłoszone pracodawcy, a osoba poszkodowana doznała uszczerbku na zdrowiu – bądź też zmarła z powodu odniesionych obrażeń. Kolejną kwestią, którą należy wziąć pod uwagę, jest też fakt, by pokrzywdzony nie był sprawcą wypadku – w przeciwnym razie żadne odszkodowanie nam nie przysługuje.