Odszkodowanie za opóźniony lub odwołany pociąg – kiedy przysługuje?

5 /5
(Ocen: 2)

Podróżujący pociągami z pewnością niejednokrotnie natknęli się na sytuację, w której pociąg – z różnych przyczyn – został odwołany lub jego pierwotny rozkład jazdy uległ opóźnieniu. Sytuacja wbrew pozorom do rzadkich nie należy. Warto zatem wiedzieć, w jakich przypadkach mamy możliwość ubiegania się o odszkodowanie za opóźniony pociąg oraz odszkodowanie za odwołany pociąg, gdyż nie każda nieterminowość wiąże się z szansą na finansową rekompensatę. Przyjrzyjmy się zatem bliżej sytuacjom, w których pasażer ma prawo dochodzenia swoich roszczeń.

Jakie połączenia kolejowe kwalifikują się do otrzymania rekompensaty?

Prawo pasażera do odszkodowania wynika z ujednoliconego prawa, obowiązującego w całej Unii Europejskiej. Wynika ono z Rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady. Należy jednak mieć na uwadze fakt, że zawarte w nim przepisy dotyczą tylko i wyłącznie opóźnień pociągów dalekobieżnych następujących polskich przewoźników:

  • Express Intercity Premium (EIP),
  • Express InterCity (EIC),
  • InterCity (IC),
  • Twoje Linie Kolejowe (TLK),
  • interREGIO (IR),
  • pociągów dalekobieżnych spółki Koleje Mazowieckie – „Słoneczny” (Warszawa – Gdynia – Warszawa) i „Dragon” (Warszawa – Kraków – Warszawa),
  • pociągów Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej kursujących na trasie Łódź – Warszawa,
  • pociągów dalekobieżnych Arrivy RP,
  • a także połączeń międzynarodowych, które odbywają się pomiędzy krajami członkowskimi Unii Europejskiej.

Na jakiej wysokości odszkodowanie za opóźniony pociąg można liczyć?

Przyjrzyjmy się najpierw odszkodowaniom wynikającym z europejskiego prawa. Zgodnie z treścią Rozporządzenia, pasażer może otrzymać odszkodowanie za opóźniony pociąg, którego wysokość zależy od wielkości opóźnienia. Poszkodowany ma zatem prawo do:

  • 25% ceny biletu, jeżeli opóźnienie pociągu wyniosło od 60 do 119 minut;
  • 50% jeśli opóźnienie wyniosło 120 minut lub więcej.

Co istotne, nie ma znaczenia powód, z jakiego nastąpiło opóźnienie pociągu. Bez względu na to, czy powstało ono w wyniku błędu przewoźnika, złych warunków atmosferycznych lub jakiejkolwiek innej, niezależnej od niego przyczyny – mamy prawo domagać się odszkodowania. Świadczenie może zostać wypłacone w formie gotówki, bonu od przewoźnika lub w innej postaci. To pasażer ma obowiązek wyraźnie zaznaczyć w swoim wniosku, że interesuje go zwrot części ceny biletu w formie pieniężnej. Najczęściej jako przelew na konto.

Kiedy nie przysługuje nam odszkodowanie mimo opóźnienia pociągu?

Jak łatwo się domyślić, pasażerowie pociągów, które uległy opóźnieniu mniejszemu niż 60 minut nie mogą liczyć na żadną rekompensatę. Rozporządzenie wskazuje także, że przewoźnik ma prawo ustalić minimalny próg odszkodowania – poniżej tej kwoty nie będzie ono wypłacane. Wszyscy polscy przewoźnicy ustalili minimalny możliwy próg odszkodowania, czyli równowartość 4 euro.

Przeliczając na złotówki – zależnie od aktualnego kursu (na dzień 16.04.2021 rok), jest to około 18,19 złotych. Jeśli zatem kupiliśmy bilet za 30 złotych, a pociąg miał dwugodzinne opóźnienie, hipotetycznie należy nam się 15 złotych (czyli 50% ceny biletu). Jest to jednak mniej, niż minimalny próg odszkodowania, w związku z czym nie zostanie nam ono w ogóle wypłacone.

Jakie prawa przysługują pasażerom opóźnionego pociągu?

Zgodnie z przepisami, pasażerowie powinni być na bieżąco informowani przez przewoźnika lub zarządcę stacji kolejowej o powstałym opóźnieniu oraz jego przybliżonym czasie. Każdorazowo, na żądanie pasażera przewoźnik ma obowiązek wystawić na bilecie zaświadczenie dotyczące opóźnienia – bez względu na jego wielkość.

Dodatkowe prawa przysługują pasażerom pociągów, których opóźnienie wynosi co najmniej 60 minut. Mają oni m.in. prawo do bezpłatnego posiłku i napojów – adekwatnych do czasu oczekiwania. Jeżeli powstała konieczność noclegu przez jedną lub kilka nocy, pasażerom przysługuje prawo do bezpłatnego zakwaterowania lub transportu pomiędzy stacją a miejscem zakwaterowania. Ponadto, jeśli pociąg zostanie unieruchomiony na trasie, jego pasażerowie mają prawo do bezpłatnego transportu – na stację, do miejsca odjazdu transportu zastępczego (który musi być zapewniony przez przewoźnika) lub do miejsca przeznaczenia.

W jaki sposób można ubiegać się o odszkodowanie?

Odszkodowanie za opóźniony pociąg wypłacane jest na wniosek pasażera – powinien on dostarczyć przewoźnikowi odpowiedni dokument, opatrzony własnoręcznym podpisem. Pismo takie powinno zawierać dane osoby ubiegającej się o odszkodowanie, szczegółowe informacje dotyczące połączenia, którego dotyczy roszczenie, adnotację o opóźnieniu pociągu oraz określone żądania ze strony pasażera.

Do takiego wniosku dobrze jest dołączyć kopię biletu na opóźniony pociąg – najlepiej opatrzonego informacją od kierownika pociągu, ile wynosiło opóźnienie składu. Jeżeli pasażerowi zależy na odszkodowaniu w formie pieniężnej, musi wprost poinformować o tym w dokumencie, wskazując także numer konta do dokonania przelewu.

Wniosek o odszkodowanie za opóźniony pociąg można wysłać listownie lub osobiście go złożyć w kasie biletowej, w której prowadzona jest sprzedaż biletów danego przewoźnika. Warto także sprawdzić na stronie internetowej przewoźnika, czy oferuje on możliwość dochodzenia roszczenia poprzez wysłanie e-maila lub przeznaczony do tego formularz na stronie www. Na rozpatrzenie naszej reklamacji przewoźnikowi przysługuje miesiąc od momentu złożenia wniosku.

Co z pasażerami pociągów innych przewoźników?

Poza wspomnianym Rozporządzeniem, w Polsce obowiązuje także Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe i na jej podstawie swoich roszczeń mogą dochodzić pasażerowie pociągów osobowych wszystkich przewoźników samorządowych. Są to następujące podmioty: Koleje Śląskie, Koleje Wielkopolskie, Koleje Małopolskie, Koleje Mazowieckie, Koleje Dolnośląskie, Arriva RP, Łódzka Kolej Aglomeracyjna, PKP SKM w Trójmieście, Szybka Kolej Miejska w Warszawie, Warszawska Kolej Dojazdowa oraz pociągi REGIO Przewozów Regionalnych.

Pasażerowie powyższych linii kolejowych mogą ubiegać się o odszkodowanie zgodnie z przepisem mówiącym o tym, że „przewoźnik odpowiada za szkodę, jaką poniósł podróżny wskutek opóźnionego przyjazdu lub odwołania regularnie kursującego środka transportowego”.

Ubiegając się o roszczenie, należy jednak w tym przypadku udowodnić poniesioną stratę, powstałą w wyniku opóźnienia pociągu, przykładowo przedstawiając rachunki związane z koniecznością skorzystania z taksówki itp.

Należy mieć jednak na uwadze fakt, że nie mamy do czynienia z odszkodowaniem za samo opóźnienie pociągu, ale z odszkodowaniem za udowodnioną stratę materialną, jaką ponieśliśmy wskutek tego opóźnienia.

Co zrobić, gdy przewoźnik odmówi wypłaty odszkodowania?

Ponieważ przewoźnicy ci nie są objęci prawem unijnym, nie ponoszą odpowiedzialności, jeżeli szkoda powstała w wyniku niezależnych od nich przyczyn, czyli zdarzeń nadzwyczajnych, których nie dało się przewidzieć lub przewoźnik nie miał na nie wpływu bądź ich skutkom nie dało się zapobiec. Jeśli zatem pociąg regionalny uległ opóźnieniu z powodu potrącenia osoby postronnej, zerwania sieci trakcyjnej lub innych utrudnień wywołanych np. nawałnicą, jego pasażerom nie przysługuje odszkodowanie.

W przypadku otrzymania od przewoźnika odpowiedzi odmownej lub niesatysfakcjonującej, pasażerowi przysługuje prawo wystąpienia do sądu – jednak dopiero po wyczerpaniu trybu reklamacji. Pasażer ma ponadto prawo do złożenia skargi do Urzędu Transportu Kolejowego. Może ją dostarczyć mailowo, pisemnie bądź przez formularz zgłoszeniowy na stronie internetowej Urzędu.

Zobacz ranking kancelarii odszkodowawczych

Czy można ubiegać się o dwie rekompensaty?

Pasażerowie pociągów, których przewoźnicy są objęci prawem unijnym, chronieni są także przez wspomniane Prawo przewozowe. Oznacza to, że przysługująca im rekompensata wynikająca z Rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 nie wyklucza możliwości ubiegania się o odszkodowanie podróżne na podstawie przepisów krajowych. Co więcej – roszczenie o dwie rekompensaty, wynikające z obu aktów prawnych, zawrzeć można w jednym wniosku do przewoźnika. Ten natomiast nie ma prawa umniejszyć z tego powodu żadnej z przysługujących rekompensat. Podróżując zatem pociągiem dalekobieżnym, który uległ istotnemu opóźnieniu, warto mieć na uwadze możliwość dochodzenia swoich praw na oba sposoby.

Jakie prawa przysługują pasażerowi, którego pociąg został odwołany?

Jeżeli przydarzy się sytuacja, w której zostanie odwołany pociąg, pasażerowie mają także prawo do ubiegania się o odszkodowanie. W grę wchodzą wówczas także inne rozwiązania, niż dotyczące opóźnionych składów.

W przypadku, gdy z powodu odwołanego kursu pasażer do miejsca docelowego dotrze z opóźnieniem, które wyniesie ponad 60 minut, przysługuje mu kilka praw. Przede wszystkim, jest to prawo do zmiany swoich planów i wystąpienia o zwrot kosztu biletu. Może on ubiegać się o zwrot pełnej kwoty, lub częściowej – za niewykorzystaną część biletu. W przypadku, gdy odwołany pociąg uniemożliwia pasażerowi realizację jego planów, pasażer może domagać się biletu na podróż powrotną do miejsca, z którego wyruszył.

Może też – zamiast wracać – zażądać biletu na inną trasę, która prowadzi do jego celu podróży – co istotne, w najwcześniejszym możliwym (lub wskazanym przez niego) terminie, przy porównywalnych warunkach podróży. Jeżeli pociąg został unieruchomiony lub zawieszono połączenie, pasażer ma ponadto prawo skorzystać z alternatywnego środka transportu.
Przysługują mu także wspomniane wcześniej dodatkowe prawa, wynikające z opóźnienia – jak posiłki i napoje czy potencjalne zakwaterowanie.