Odszkodowanie od adwokata/prawnika

5 /5
(Ocen: 1)

Nie ulega wątpliwości, że korzystając z usług adwokata lub radcy prawnego, macie prawo liczyć na wysoką jakość udzielanej pomocy prawnej. Co w takim razie zrobić w sytuacji, gdy Wasz pełnomocnik „zawalił” Waszą sprawę? Jeśli uważacie, że przez niewłaściwe wykonywanie swoich obowiązków adwokat lub radca prawny przyniósł szkodę Wam lub Waszej firmie, możecie ubiegać się o odszkodowanie od prawnika.

Jednak, o ile same błędy pełnomocnika są dość proste do wykazania, to już udowodnienie wysokości szkody i związku przyczynowo-skutkowego między jej powstaniem a zaniedbaniami, to już wyższa szkoła jazdy. Dlatego warto udać się do kancelarii odszkodowawczej, która zbada, czy Wasze roszczenie ma uzasadnienie prawne, a następnie pomoże Wam uzyskać pełne odszkodowanie od adwokata lub radcy prawnego.

Odpowiedzialność prawnika za błędy

Przedstawiciele zawodów prawniczych i pokrewnych (m.in. adwokaci, radcy prawni, notariusze, doradcy podatkowi) są zobowiązani do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu swojej działalności. Wykonują oni tzw. zawody zaufania publicznego, stąd wymagana jest od nich szczególna staranność. Z racji pełnionych funkcji nie są objęci żadną specyficzną ochroną. Za popełnione błędy odpowiadają podobnie, jak przedstawiciele innych zawodów.

O, ile trudne jest przypisanie prawnikowi winy umyślnej, czyli zarzucenie mu świadomego działania na Waszą niekorzyść, to jak najbardziej może on ponieść odpowiedzialność cywilną za szkody wyrządzone swoim klientom nieumyślnie – wskutek niezachowania należytej staranności lub rażącego niedbalstwa (art. 471 i nast. kodeksu cywilnego).

Wasz prawnik może się uwolnić od odpowiedzialności tylko, jeśli wykaże, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków było następstwem okoliczności, za które odpowiedzialności nie ponosi, np. zatailiście przed nim kilka faktów, mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Nie może on jednak uwolnić się od odpowiedzialności, „przerzucając” winę na sekretarkę czy aplikanta, bo np. to oni de facto przeoczyli termin wniesienia apelacji.

Prawnicy ponoszą odpowiedzialność za szkody wyrządzone zarówno swoim własnym działaniem/zaniechaniem, jak również spowodowane przez ich pracowników (aplikantów i personel pomocniczy). Wynika to z art. 120 kodeksu pracy i dotyczy pracodawców w ogóle – bez względu na branżę, a także z art. 474 kodeksu cywilnego, w którym ustawodawca ustanowił regułę, że zleceniobiorca jest odpowiedzialny za działania i zaniechania osób, z pomocą których wykonuje swoje zobowiązania. Was, jako klientów, nie musi (a nawet nie może) przecież interesować organizacja pracy w kancelarii.

Warto również zauważyć, że zgodnie z kodeksem etyki zawodowej, prawnik powinien postępować w sposób lojalny wobec klienta, na rzecz którego świadczy usługi i kierować się jego dobrem w celu ochrony jego praw. W razie uchybień, prawnik może ponieść odpowiedzialność dyscyplinarną.

Z orzecznictwa
Wyrok Sądu Najwyższego z dn. 8 marca 2012 r., sygn. akt V CSK 104/11

„(…) wobec braku szczególnych regulacji odpowiedzialności odnoszących się do kwalifikowanych pełnomocników w zakresie ich odpowiedzialności odszkodowawczej za nienależyte wykonanie zobowiązania wynikającego z łączącej go z mocodawcą umowy zlecenia obejmującej świadczenie pomocy prawnej polegającej na reprezentacji w postępowaniu sądowym, zastosowanie mają ogólne zasady odpowiedzialności odszkodowawczej za niewykonanie zobowiązań umownych przewidziane w art. 471 i nast. k.c., w tym także w art. 472 w zw. z art. 355 § 2 k.c. wymagające od takiego pełnomocnika zachowywania należytej staranności uwzględniającej zawodowy charakter prowadzonej działalności.”

Odszkodowanie od prawnika tylko przy istnieniu związku przyczynowego

Żaden, nawet najlepszy adwokat czy radca prawny w mieście nie może się zobowiązać do wygrania Waszej sprawy przed sądem. Nie ponosi on odpowiedzialności stricte za „efekt końcowy”. Jednak zawsze odpowiada on za skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań, których podjął się, podpisując z Wami umowę. Przy czym podstawą powstania odpowiedzialności po stronie prawnika jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego między wyrządzoną Wam szkodą a jego działaniem w zakresie świadczenia pomocy prawnej, czego udowodnienie w praktyce okazuje się bardzo trudne.

Z orzecznictwa
Wyrok Sądu Najwyższego z dn. 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II CSK 219/12

„Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że adwokat i radca prawny odpowiadają za szkody wyrządzone mocodawcy wskutek własnych zaniedbań i błędów prowadzących do przegrania sprawy, której wynik byłby korzystny dla strony, gdyby pełnomocnik zachował należytą staranność, ocenioną przy uwzględnieniu profesjonalnego charakteru ich działalności.”

Odszkodowanie z OC adwokata/prawnika

Czynni zawodowo przedstawiciele zawodów prawniczych i pokrewnych są prawnie zobowiązani do posiadania ważnego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności polegających, w przypadku adwokatów i radców prawnych, na świadczeniu pomocy prawnej. Obowiązek posiadania polisy OC oraz zakres odpowiedzialności regulują: ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych oraz ustawy i rozporządzenia dedykowane konkretnym zawodom (np. Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze).

Akty prawne ustalające ten obowiązek dla poszczególnych zawodów znajdziecie w raporcie PIU pt. Stan prawny ubezpieczeń obowiązkowych w Polsce. Zakres ochrony ubezpieczeniowej obejmuje odpowiedzialność cywilną prawnika za szkody powstałe w okresie ubezpieczenia:

  • wyrządzone czynem niedozwolonym,
  • powstałe w wyniku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania,
  • powstałe wskutek rażącego niedbalstwa.

To, ile odszkodowania z OC możecie uzyskać, zależy od sumy gwarancyjnej. Jej minimalną wysokość określają rozporządzenia ministra finansów w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej przedstawicieli poszczególnych zawodów. Przykładowo, jeśli będziecie chcieli ubiegać się o odszkodowanie od adwokata, to suma gwarancyjna w jego polisie OC nie może być niższa niż 50 000 euro.

Na pewno zauważyliście, że nie jest to jakaś imponująca kwota, ponieważ sprawy gospodarcze toczą się o miliony. Dlatego posiadanie przez prawnika ubezpieczenia OC na poziomie (znacznie) wyższym od minimalnej sumy gwarancyjnej na pewno jest dużym atutem – zarówno dla samego ubezpieczonego, jak również dla reprezentowanych i potencjalnych klientów. Dla niekompetentnych pełnomocników procesowych w kilkumilionowych sprawach gospodarczych przegrana może okazać się szczególnie dotkliwa.

Jak uzyskać odszkodowanie od adwokata lub radcy prawnego?

Jeśli Wasz prawnik nie może przywrócić stanu istniejącego przed wyrządzeniem szkody, macie prawo żądać od niego finansowej rekompensaty za poniesione straty i utracone korzyści – czyli za wszystko to, co moglibyście uzyskać, gdyby nie wyrządził Wam szkody. To jednak tylko teoria, bo praktyka okazuje się znacznie mniej przyjazna dla poszkodowanych. Czeka Was niełatwe zadanie, ponieważ to na Was spoczywa ciężar udowodnienia, że przegrana sprawa jest wynikiem braku staranności lub niedopełnienia obowiązków przez pełnomocnika. Będziecie musieli dowieść ogólnych przesłanek odpowiedzialności cywilnej. Czyli, że:

  • wystąpiło zdarzenie szkodowe,
  • ponieśliście szkodę w określonym rozmiarze,
  • pozostaje ona w związku przyczynowo-skutkowym z zaniedbaniami i błędami profesjonalnego pełnomocnika.

Innymi słowy, musicie wykazać, że wygralibyście sprawę, gdyby nie niedbalstwo Waszego profesjonalnego pełnomocnika. Ubiegać możecie się nie tylko o odszkodowanie rekompensujące wyrządzoną szkodę, ale również o zwrot wynagrodzenia należnego adwokatowi/radcy. Aby ocenić, czy pomoc prawną świadczono w sposób należyty, należy wziąć pod uwagę:

  • zasady regulujące wykonanie zobowiązania,
  • przepisy korporacyjne, w tym zasady etyki i godności zawodu adwokata/radcy prawnego,
  • orzecznictwo sądowe.

Jednak nawet, gdy sąd nie będzie miał wątpliwości, że prawnik dopuścił się błędów, to odpowiedzialność za szkodę zostanie mu przypisana tylko wtedy, gdy w sposób niebudzący wątpliwości wykażecie, że gdyby nie te błędy, to wygralibyście spór. Samo nienależyte prowadzenie sprawy nie wystarczy, by wywalczyć odszkodowanie od prawnika. Pozwany na pewno będzie starał się udowodnić, że nawet, gdyby zachował należytą staranność i np. wniósł apelację w terminie, to nie dałoby to pożądanego przez Was skutku.

Pamiętajcie, że wynik procesu to zdarzenie przyszłe i niepewne, więc dochodzenie roszczeń z tytułu błędu profesjonalnego pełnomocnika jest bardzo trudne. Do prowadzenia takiej sprawy wybierzcie naprawdę dobrą i doświadczoną firmę odszkodowawczą – o udokumentowanych sukcesach w dochodzeniu odszkodowań od prawników.

Z orzecznictwa
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 sierpnia 1997 r., sygn. akt II CZ 88/97

„Od adwokata (jako profesjonalisty) wnoszącego kasację należy przeto wymagać nie – jak od laika – tylko minimalnej znajomości przepisów kodeksu postępowania cywilnego, dotyczących skargi kasacyjnej, lecz także znajomości odpowiedniej do pełnionego zawodu. Strona zaś, ustanawiając adwokata pełnomocnikiem i uiszczając opłaty za czynności adwokackie w postępowaniu przed organami wymiaru sprawiedliwości, ma prawo spodziewać się i wymagać, by czynności te – a wśród nich i wniesienie kasacji – wykonane zostały z pełną znajomością obowiązujących przepisów.

Odszkodowanie od prawnika niewykonującego zawodu zaufania publicznego

W Polsce pomoc prawną mogą świadczyć także osoby, które wprawdzie mają wyższe wykształcenie prawnicze, ale nie ukończyły aplikacji i nie wykonują zawodu zaufania publicznego, czyli nie są adwokatami czy radcami prawnymi. Nie mogą one jedynie reprezentować klientów przed sądami. Tacy prawnicy nie są inaczej traktowani przez prawo czy szczególnie chronieni.

Jeśli swoim działaniem lub zaniechaniem wyrządzili Wam szkodę, mogą ponieść odpowiedzialność cywilną na takich samych zasadach, jak radcy prawni i adwokaci. Skoro zajmują się pomocą prawną, to muszą świadczyć usługi za zachowaniem szczególnej staranności. Jednak pamiętajcie, że takie osoby nie są objęte obowiązkiem posiadania polisy OC za szkody wyrządzone w związku ze świadczeniem pomocy prawnej, więc możecie mieć spory problem ze skutecznym dochodzeniem roszczenia odszkodowawczego.

Z czego wynikają błędy prawników?

Na koniec warto się zastanowić, dlaczego w ogóle dochodzi do sporów na linii pełnomocnik – klient. Do sporadycznych należą przecież sytuacje, że pełnomocnik celowo działa na niekorzyść klienta. Zdaniem środowiska prawniczego, błędy prawników najczęściej wynikają z… rutyny. Tymczasem wśród sterty akt i papierów może znaleźć się jedna, niczym niewyróżniająca się kartka, której przeoczenie spowoduje milionowe straty…