Dofinansowanie OZE – Dotacje OZE

polskie pieniądze: monety i banknotyProblem alternatywnego dla węgla źródła energii staje się coraz bardziej palący. Z jednej strony regulacje unijne są coraz bardziej restrykcyjne, z drugiej cyklicznie wraca kwestia zanieczyszczonego powietrza w polskich miastach, a polskie zasoby węgla szacuje się na około 40 lat. W związku z tym największą ciekawość budzą obecnie OZE, czyli Odnawialne Źródła Energii. Aby zainteresowanie OZE przełożyło się na praktyczne wykorzystywanie, można znaleźć różnego rodzaju dofinansowania, zarówno dla osób prywatnych, jak i firm. Omówimy w naszym tekście, na co dokładnie można uzyskać fundusze, jakie są źródła i czy zawsze warto skorzystać z dotacji OZE.

OZE, czyli co to właściwie jest?

Podstawową kwestią wymagającą wyjaśnienia, jest rozwinięcie tego, czym są Odnawialne Źródła Energii i czemu mają służyć. Ich głównym zadaniem jest dostarczanie energii – zarówno elektrycznej i cieplnej. W przypadku ciepła możemy uzyskać je z: kolektorów słonecznych oraz źródeł geotermalnych za pomocą pomp ciepła. Panele fotowoltaiczne i elektrownie wiatrowe oraz wodne są natomiast wykorzystywane do produkcji elektryczności. Biomasa może być wykorzystywana zarówno do wytwarzania ciepła, jak i prądu.

Omówimy teraz pokrótce każde ze źródeł zielonej energii, pod linkami natomiast możecie znaleźć więcej informacji o dotacjach na taki rodzaj instalacji.

Kolektory słoneczne (inaczej solary) to urządzenia, które wykorzystują energię promieni słonecznych do nagrzewania nośnika ciepła. Przy ich pomocy możemy mieć ciepłą wodę w kranie, basenie. Dodatkowo solary mogą wspomagać działanie systemu grzewczego budynków.

Pompa ciepła to maszyna podobna kształtem do lodówki, która przepompowuje ciepło z jego źródła (grunt, powietrze, woda) do nośnika (woda lub gaz). Do funkcjonowania wymaga niewielkich ilości prądu. Pompa nie wytwarza energii cieplnej tylko ją przemieszcza.

Ciepłownie geotermiczne pobierają energię z wnętrza ziemi – im jest głębiej, tym cieplej. Do instalacji wtłaczana jest chłodna woda, ogrzewana jest ona przez skały i wraca znacznie podgrzana. W innym wypadkach wykorzystuje się gorącą wodę ze źródeł geotermalnych. Wtłaczana jest ona z powrotem pod ziemię, gdy odda ciepło. W przypadku szczególnie wysokiej temperatury wody z geotermii opłacalna staje się produkcja prądu.

Panele fotowoltaiczne (albo ogniwa słoneczne) z wyglądu podobne są do kolektorów słonecznych. Ich zasada działanie jest jednak zupełnie inna, ponieważ efektem absorbcji promieni słonecznych jest energia elektryczna. Są również znacznie bardziej zaawansowane technologicznie, w dalszym ciągu trwa ich intensywny rozwój.

Elektrownie wiatrowe – działają napędzane siłą wiatru. Generatory w nich umieszczone produkują prąd. Wyprodukowana energia uważana jest za całkowicie czystą (brak zużycia jakiegokolwiek paliwa), jednak nieznane są jeszcze pełne skutki oddziaływania na środowisko naturalne.

Elektrownie wodne – generatory prądu napędzane są siłą przepływającej wody. Im większy jest spadek wysokości rzeki i ciśnienie hydrostatyczne, tym turbiny są efektywniejsze. W tym celu bardzo często do produkcji prądu wykorzystywane są sztuczne zapory oraz stopnie wodne. Niekorzystnie na pracę elektrowni wodnych wpływają ewentualne susze.

Biomasa, czyli sposób na wykorzystanie wszelkich odpadów, które ulegają rozkładowi. Mogą być to produkty uboczne działalności rolniczej, leśnej i przemysłowej. Biomasę można spalać uzyskując ciepło lub prąd, ale również poddawać zgazowaniu (powstaje gaz generatorowy do spalania lub napędzania generatora), poddawać fermentacji (biogaz wykorzystywany jako paliwo) lub estryfikacji (biodiesel).

Dotacje OZE – dla kogo?

człowiek liczący oszczędności i wkładający je do skarbonkiBeneficjentami dofinansowania mogą być zarówno osoby prywatne, jak rolnicy i przedsiębiorstwa. O dodatkowe środki starać się mogą również wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe. Bardzo ważne jest uargumentowanie zasadności przyznania wsparcia. Dla przykładu: oszczędności poczynione korzystaniem z kolektorów słonecznych będą większe, jeśli ciepła woda jest wykorzystywana przez dany podmiot w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a nie tylko do celów użytkowych (mycie rąk przez pracowników).

Wybierając zatem sposób pozyskiwania energii lub ciepła powinniśmy starannie przemyśleć całą instalację. Zoptymalizowana zyska aprobatę podczas weryfikacji wniosku. Dodatkowo w wielu przypadkach przez jakiś czas musimy raportować instytucji przyznającej dotację jaka jest efektywność zastosowanego rozwiązania. Jeśli oszczędności lub korzyści są zbyt małe to możemy się spotkać z nakazem zwrotu pieniędzy.

Źródła dofinansowania OZE

To, czy otrzymamy wsparcie finansowe dla naszej inwestycji, zależne jest od wielu czynników. Podstawową kwestią jest zasadność wniosku. A jakie są inne kryteria? To między innymi:

  • status prawny podmiotu – osoba fizyczna lub prawna,
  • lokalizacja – część działań ma charakter lokalny,
  • rodzaj wybranego OZE do instalacji,
  • złożenie wniosku na odpowiednim formularzu.

Można spotkać się z sytuacjami, kiedy wszystkie te elementy są ze sobą powiązane. Dzieje się tak na przykład w programach gminnych, których beneficjentami mogą być tylko osoby prywatne zamieszkałe na danym obszarze.

Główną jednostką zajmującą się koordynowaniem programów wspierających rozwój zielonej energii na szczeblu krajowym jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW lub NFOSiGW), kolejnymi jednostkami są te wojewódzkie. Środki, które są do dyspozycji beneficjentów, pochodzą przede wszystkim ze źródeł:

  • krajowych,
  • unijnych,
  • norweskich i EOG (Europejski Obszar Gospodarczy, który obejmuje Norwegię, Liechtenstein i Islandię),
  • Systemu zielonych inwestycji GIS (na podstawie protokołu z Kioto).

Wiele środków jest dostępnych wyłącznie dla podmiotów związanych z administracją państwową i mających cechy użyteczności publicznej. Przedstawimy teraz najpopularniejsze programy wspierające powstawanie instalacji wykorzystujących OZE, które przeznaczone są dla szerszego grona odbiorców. Specjalnie na potrzeby podmiotów prowadzących działalność gospodarczą powstał artykuł: Dofinansowanie OZE dla firm.

PROSUMENT – skierowany jest do osób fizycznych, spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych. Jego celem jest ograniczanie emisji CO₂ za pomocą wszystkich wymienionych wyżej urządzeń. Nie ma jednak możliwości, by instalacja była wykonana samodzielnie, warunkiem jest również zaciągnięcie kredytu na ten cel. Wymagany okres trwałości, to minimum trzy lata.

BOCIAN – program wspierający powstawanie rozproszonych, odnawialnych źródeł energii. Jest udzielany w formie pożyczek, a jego beneficjentami są przedsiębiorcy. Jego celem także jest zmniejszenie emisji CO₂.

Regionalne Programy Operacyjne – realizowane ze środków unijnych w ramach podziału wojewódzkiego. Ich charakter jest zależny od decyzji jednostki terytorialnej, zatem można się spotkać z różną grupą odbiorców, wysokością dopłaty OZE i wymaganiami formalnymi.

OZE – czy w ogóle warto?

Wizja odzyskania części środków z inwestycji kusi czasem tak bardzo, że niektórzy nie kalkulują dokładnie kosztów pozyskania dotacji (przygotowanie dokumentacji, opłaty związane ze złożeniem wniosku). Dla wielu firm kluczową sprawą jest wykonanie audytu energetycznego. Duże przedsiębiorstwa, które objęła ustawa o efektywności energetycznej, muszą tę procedurę przejść obowiązkowo co jakiś czas. Mogą to zatem powiązać ze staraniem się o dotacje na OZE.

Nieco inaczej jest z mniejszymi podmiotami i osobami prywatnymi, które muszą ponieść koszt takiego przedsięwzięcia. Cała procedura jest jednak niezbędna, ponieważ pozwala ustalić profil zużycia energii budynku. W konsekwencji zatem można określić, jaki był wpływ inwestycji na pobór ciepła lub prądu, a zatem jej opłacalność.

Kolejną kwestią jest to, że instalacja ma mieć trwałość minimum trzy lata i przez ten czas należy gromadzić wszystkie wymagane w ramach programu dane o zużyciu energii. Koszty ich pozyskiwania i gromadzenia mogą obniżać opłacalność dotacji. Problematyczna jest również wtedy na przykład zmiana właściciela budynku. Wszelkie modyfikacje instalacji opisanej we wniosku również wymagają aktualizacji dokumentów, choćby wynikało to przykładowo z usterki kotła i jego wymiany na nowy.

Zanim zatem zdecydujemy się na skorzystanie z dofinansowania, to koniecznie sprawdźmy jego warunki. Kolejnym krokiem jest dokładnie wyliczenie, jakie będą uzyskane oszczędności wpłynąć z OZE. Dzięki temu możemy określić, czy koszty pozyskania i utrzymania dotacji nie są wyższe niż uzyskane korzyści.