Plan Działań RESourceEU: Uniezależnienie Europy od krytycznych surowców
Komisja Europejska ogłosiła Plan Działań RESourceEU, mający przyspieszyć dywersyfikację dostaw krytycznych surowców i wzmocnić bezpieczeństwo strategicznych łańcuchów wartości w UE. Nowe inicjatywy obejmują wsparcie finansowe, uproszczenie procedur oraz działania na rzecz recyklingu i współpracy międzynarodowej.
![srodowisko [default]](https://enerad.pl/wp-content/uploads/srodowisko_default_4.webp)
Cel Planu Działań RESourceEU
Krytyczne surowce (CRM) są niezbędne dla konkurencyjności Unii Europejskiej, a także dla sektorów czystej energii, cyfrowego i obronnego. Aktualnie UE jest silnie uzależniona od importu, często z jednego kraju. Ponad 90% magnesów ziem rzadkich używanych w UE pochodzi z Chin, co niesie ryzyko związane z ograniczeniami eksportowymi na surowce, baterie i technologie przetwórcze.
W odpowiedzi Komisja Europejska przedstawiła Plan Działań RESourceEU, mający na celu przyspieszenie dywersyfikacji dostaw poprzez finansowanie, monitorowanie rynku i narzędzia ograniczania ryzyka.
Założenia i finansowanie Planu
Plan RESourceEU opiera się na Europejskim Akcie o Krytycznych Surowcach, który wyznacza cele bezpieczeństwa dostaw do 2030 roku: co najmniej 10% rocznego zużycia strategicznych surowców ma być wydobywane w UE, 40% przetwarzane, 25% pochodzić z recyklingu, a nie więcej niż 65% z jednego kraju.
Komisja mobilizuje blisko 3 mld euro unijnego finansowania na projekty CRM w ciągu najbliższych 12 miesięcy. Wsparcie obejmie m.in. uproszczenie procedur wydawania pozwoleń oraz priorytetowe traktowanie projektów strategicznych, które mogą szybko zmniejszyć zależność UE.
- Greenland Resources – projekt wydobycia molibdenu Malmbjerg dla bezpieczeństwa sektora obronnego.
- Vulcan – projekt ekstrakcji litu w Niemczech (wsparcie 250 mln euro z Europejskiego Banku Inwestycyjnego).
Nowe narzędzia finansowe i wsparcie dla innowacji
Plan RESourceEU zakłada utworzenie centrum finansowania projektów CRM oraz uruchomienie środków z różnych programów:
- InvestEU – mobilizacja do 2 mld euro inwestycji w łańcuch CRM.
- Battery Booster – 300 mln euro na projekty surowcowe dla baterii.
- Innovation Fund – 1 mld euro w 2025 r. na produkcję czystych technologii, 700 mln euro w 2026 r. na CRM i czyste technologie.
- Horyzont Europa – do 300 mln euro na badania i innowacje.
- Global Gateway – wsparcie projektów poza UE.
Europejskie Centrum Surowców Krytycznych
Kluczową inicjatywą jest powołanie w 2026 roku Europejskiego Centrum Surowców Krytycznych. Centrum będzie koordynować działania strategiczne i finansowanie na poziomie UE i krajowym, monitorować rynki, zarządzać zakupami oraz wspierać dywersyfikację i zrównoważony rozwój łańcuchów CRM.
Komisja uruchomiła także Mechanizm Surowcowy w ramach Platformy Energii i Surowców UE, który ułatwi agregację popytu i wspólne zakupy surowców, szczególnie dla MŚP.
Wspieranie recyklingu i gospodarki obiegu zamkniętego
Obecnie w UE zbieranych jest średnio 40% produktów wycofanych z eksploatacji, a mniej niż 1% pierwiastków ziem rzadkich podlega recyklingowi. Plan przewiduje działania na rzecz zatrzymania złomu i produktów końca życia w UE oraz zwiększenia recyklingu magnesów trwałych.
Komisja planuje wprowadzić restrykcje eksportowe dla złomu magnesów trwałych i aluminium, a także rozważa podobne działania dla miedzi. Rozszerzone zostaną wymagania dotyczące oznakowania produktów, by ułatwić recykling, a magnesy w produktach będą musiały zawierać określony udział recyklatów.
Dyplomacja surowcowa i współpraca międzynarodowa
Plan zakłada pogłębianie partnerstw z krajami bogatymi w surowce oraz współpracę w ramach forów wielostronnych. Po podpisaniu memorandum z Republiką Południowej Afryki, KE rozpocznie negocjacje z Brazylią. Współpraca obejmie także Ukrainę, Bałkany Zachodnie oraz kraje południowego sąsiedztwa.
UE wykorzysta instrumenty G7 i G20 do poprawy śledzenia łańcuchów dostaw, standardów ESG i niezawodności rynku, a także rozważy wprowadzenie ceł przeciwdziałających praktykom rynkowym dominujących dostawców.
Przyspieszenie wydawania pozwoleń
Jednym z kluczowych wyzwań są opóźnienia i niepewność w procesie wydawania pozwoleń na projekty surowcowe. Komisja zapowiada uproszczenie procedur oraz wsparcie państw członkowskich w tworzeniu punktów kontaktowych, które usprawnią procesy administracyjne.
Dodatkowo planowane są wytyczne dotyczące przyspieszenia pozwoleń środowiskowych, a także przegląd Ramowej Dyrektywy Wodnej w celu ułatwienia dostępu do surowców krytycznych przy jednoczesnej ochronie środowiska.
Ochrona jednolitego rynku UE
Plan przewiduje monitorowanie produkcji, zapasów i zakłóceń dostaw, koordynację zakupów oraz testowanie odporności strategicznych łańcuchów, m.in. ziem rzadkich i surowców dla obronności. Komisja zamierza ograniczyć udział podmiotów zagranicznych w projektach strategicznych oraz wzmocnić kontrolę inwestycji zagranicznych w łańcuchu CRM.
Źródło: Komisja Europejska
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Bezpieczeństwo klimatyczne Polski – eksperci o konieczności zintegrowanego zarządzania energią, powietrzem i wodą
Podczas konferencji w Senacie RP eksperci oraz przedstawiciele władz i samorządów podkreślili, że skuteczne budowanie odporności Polski wymaga spójnego zarządzania energią, powietrzem i wodą. Przedstawiono propozycje zmian prawnych mających wzmocnić bezpieczeństwo kraju.
300 tys. zł dla szkół, bibliotek i uczelni. Rusza kolejna edycja programu „Czysta Moc Energii”
Respect Energy uruchamia drugą edycję programu grantowego „Czysta Moc Energii”, w ramach którego instytucje edukacyjne i lokalne ośrodki z całej Polski mogą zdobyć środki na działania związane z edukacją energetyczną i klimatyczną. Do rozdysponowania jest łącznie 300 tys. zł, a pojedyncze granty wynoszą 30 tys. zł.
Program ponownie pokazuje, że transformacja energetyczna to nie tylko wielkie inwestycje i decyzje na szczeblu centralnym, ale również oddolne inicjatywy realizowane blisko ludzi – w szkołach, bibliotekach czy domach kultury.
PGE prezentuje wyniki finansowe i operacyjne za 2025 rok: wzrost EBITDA i spadek zadłużenia
Grupa PGE opublikowała szczegółowe wyniki za 2025 rok, notując wzrost powtarzalnego zysku EBITDA i obniżenie zadłużenia netto. Największy udział w wynikach miała dystrybucja oraz segmenty ciepłowniczy i odnawialny.
Nowa Chemia ORLEN: szybciej, sprawniej i taniej – aktualizacja inwestycji w Płocku
ORLEN zaktualizował projekt Nowa Chemia, znacząco redukując koszty i ustalając realny harmonogram. Inwestycja w Płocku ma przynieść szybsze efekty, większy udział polskich firm i poprawę efektywności energetycznej.
GAZ-SYSTEM z pozytywną opinią KE w sprawie certyfikacji jako operator wodorowy
Komisja Europejska wydała pozytywną opinię dotyczącą certyfikacji niezależności GAZ-SYSTEM jako operatora systemu przesyłowego wodorowego. To pierwszy taki przypadek w Unii Europejskiej i ważny krok dla polskiego rynku wodoru.
PGE Energia Odnawialna wybrała wykonawcę Magazynu Energii Gryfino
PGE Energia Odnawialna zakończyła wybór wykonawcy dla największego w Polsce bateryjnego magazynu energii – inwestycji w Gryfinie. Projekt zrealizuje konsorcjum polskich firm, a dostawcą technologii będzie Fluence Energy.
Komentarze