Plan Działań RESourceEU: Uniezależnienie Europy od krytycznych surowców
Komisja Europejska ogłosiła Plan Działań RESourceEU, mający przyspieszyć dywersyfikację dostaw krytycznych surowców i wzmocnić bezpieczeństwo strategicznych łańcuchów wartości w UE. Nowe inicjatywy obejmują wsparcie finansowe, uproszczenie procedur oraz działania na rzecz recyklingu i współpracy międzynarodowej.
![srodowisko [default]](https://enerad.pl/wp-content/uploads/srodowisko_default_4.webp)
Cel Planu Działań RESourceEU
Krytyczne surowce (CRM) są niezbędne dla konkurencyjności Unii Europejskiej, a także dla sektorów czystej energii, cyfrowego i obronnego. Aktualnie UE jest silnie uzależniona od importu, często z jednego kraju. Ponad 90% magnesów ziem rzadkich używanych w UE pochodzi z Chin, co niesie ryzyko związane z ograniczeniami eksportowymi na surowce, baterie i technologie przetwórcze.
W odpowiedzi Komisja Europejska przedstawiła Plan Działań RESourceEU, mający na celu przyspieszenie dywersyfikacji dostaw poprzez finansowanie, monitorowanie rynku i narzędzia ograniczania ryzyka.
Założenia i finansowanie Planu
Plan RESourceEU opiera się na Europejskim Akcie o Krytycznych Surowcach, który wyznacza cele bezpieczeństwa dostaw do 2030 roku: co najmniej 10% rocznego zużycia strategicznych surowców ma być wydobywane w UE, 40% przetwarzane, 25% pochodzić z recyklingu, a nie więcej niż 65% z jednego kraju.
Komisja mobilizuje blisko 3 mld euro unijnego finansowania na projekty CRM w ciągu najbliższych 12 miesięcy. Wsparcie obejmie m.in. uproszczenie procedur wydawania pozwoleń oraz priorytetowe traktowanie projektów strategicznych, które mogą szybko zmniejszyć zależność UE.
- Greenland Resources – projekt wydobycia molibdenu Malmbjerg dla bezpieczeństwa sektora obronnego.
- Vulcan – projekt ekstrakcji litu w Niemczech (wsparcie 250 mln euro z Europejskiego Banku Inwestycyjnego).
Nowe narzędzia finansowe i wsparcie dla innowacji
Plan RESourceEU zakłada utworzenie centrum finansowania projektów CRM oraz uruchomienie środków z różnych programów:
- InvestEU – mobilizacja do 2 mld euro inwestycji w łańcuch CRM.
- Battery Booster – 300 mln euro na projekty surowcowe dla baterii.
- Innovation Fund – 1 mld euro w 2025 r. na produkcję czystych technologii, 700 mln euro w 2026 r. na CRM i czyste technologie.
- Horyzont Europa – do 300 mln euro na badania i innowacje.
- Global Gateway – wsparcie projektów poza UE.
Europejskie Centrum Surowców Krytycznych
Kluczową inicjatywą jest powołanie w 2026 roku Europejskiego Centrum Surowców Krytycznych. Centrum będzie koordynować działania strategiczne i finansowanie na poziomie UE i krajowym, monitorować rynki, zarządzać zakupami oraz wspierać dywersyfikację i zrównoważony rozwój łańcuchów CRM.
Komisja uruchomiła także Mechanizm Surowcowy w ramach Platformy Energii i Surowców UE, który ułatwi agregację popytu i wspólne zakupy surowców, szczególnie dla MŚP.
Wspieranie recyklingu i gospodarki obiegu zamkniętego
Obecnie w UE zbieranych jest średnio 40% produktów wycofanych z eksploatacji, a mniej niż 1% pierwiastków ziem rzadkich podlega recyklingowi. Plan przewiduje działania na rzecz zatrzymania złomu i produktów końca życia w UE oraz zwiększenia recyklingu magnesów trwałych.
Komisja planuje wprowadzić restrykcje eksportowe dla złomu magnesów trwałych i aluminium, a także rozważa podobne działania dla miedzi. Rozszerzone zostaną wymagania dotyczące oznakowania produktów, by ułatwić recykling, a magnesy w produktach będą musiały zawierać określony udział recyklatów.
Dyplomacja surowcowa i współpraca międzynarodowa
Plan zakłada pogłębianie partnerstw z krajami bogatymi w surowce oraz współpracę w ramach forów wielostronnych. Po podpisaniu memorandum z Republiką Południowej Afryki, KE rozpocznie negocjacje z Brazylią. Współpraca obejmie także Ukrainę, Bałkany Zachodnie oraz kraje południowego sąsiedztwa.
UE wykorzysta instrumenty G7 i G20 do poprawy śledzenia łańcuchów dostaw, standardów ESG i niezawodności rynku, a także rozważy wprowadzenie ceł przeciwdziałających praktykom rynkowym dominujących dostawców.
Przyspieszenie wydawania pozwoleń
Jednym z kluczowych wyzwań są opóźnienia i niepewność w procesie wydawania pozwoleń na projekty surowcowe. Komisja zapowiada uproszczenie procedur oraz wsparcie państw członkowskich w tworzeniu punktów kontaktowych, które usprawnią procesy administracyjne.
Dodatkowo planowane są wytyczne dotyczące przyspieszenia pozwoleń środowiskowych, a także przegląd Ramowej Dyrektywy Wodnej w celu ułatwienia dostępu do surowców krytycznych przy jednoczesnej ochronie środowiska.
Ochrona jednolitego rynku UE
Plan przewiduje monitorowanie produkcji, zapasów i zakłóceń dostaw, koordynację zakupów oraz testowanie odporności strategicznych łańcuchów, m.in. ziem rzadkich i surowców dla obronności. Komisja zamierza ograniczyć udział podmiotów zagranicznych w projektach strategicznych oraz wzmocnić kontrolę inwestycji zagranicznych w łańcuchu CRM.
Źródło: Komisja Europejska
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Fortum rozszerza współpracę ze Steady Energy nad reaktorami SMR do ciepłownictwa
Fińska spółka energetyczna Fortum zacieśnia współpracę z firmą Steady Energy, inwestując w rozwój małych reaktorów modułowych (SMR) dedykowanych produkcji ciepła. Nowa umowa obejmuje wsparcie eksperckie oraz inwestycję kapitałową w innowacyjny reaktor LDR-50.
Coraz większa rola osadów ściekowych w produkcji energii i odzysku fosforu w Niemczech
Niemieckie oczyszczalnie ścieków coraz częściej wykorzystują osady ściekowe do produkcji energii i odzysku cennych surowców, takich jak fosfor. Najnowsze dane Federalnego Urzędu Statystycznego za 2024 rok pokazują zmiany w sposobach zagospodarowania tych odpadów.
Globalne wyzwania i szanse: amoniak jako nośnik energii i wodoru według badaczy MIT
Amoniak może odegrać kluczową rolę w dekarbonizacji energetyki i transporcie wodoru. Nowe badania MIT pokazują, jakie są koszty i emisje różnych technologii produkcji amoniaku na świecie.
Najbogatszy 1% świata zużył swój roczny limit emisji CO2 w 10 dni – analiza Oxfam
Nowa analiza Oxfam ujawnia, że najbogatszy 1% globalnej populacji przekroczył swój roczny limit emisji CO2 już w pierwszych 10 dniach 2026 roku. Wyniki te podkreślają rosnącą nierówność klimatyczną i konieczność zdecydowanych działań wobec największych emitentów.
Autonomiczne dostawcze robovany w Chinach – szybki rozwój i wyzwania technologiczne
W chińskich miastach coraz częściej pojawiają się autonomiczne pojazdy dostawcze. Innowacyjne rozwiązania przyciągają uwagę, ale niosą też nowe wyzwania dla bezpieczeństwa i infrastruktury.
Ponad 4 mln zł z KPO na termomodernizację szkoły i przedszkola w Przedczu
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej podpisał dwie umowy na dofinansowanie kompleksowej termomodernizacji Szkoły Podstawowej i Przedszkola Gminnego w Przedczu. Projekty otrzymały ponad 4 mln zł bezzwrotnej dotacji z KPO.
Komentarze