Polacy oczekują skuteczniejszych działań antysmogowych – wyniki największego badania o jakości powietrza
Ponad połowa Polaków uważa, że państwo robi za mało, by walczyć ze smogiem. Najnowsze badanie pokazuje rosnącą świadomość zagrożeń i oczekiwanie na efektywne działania władz w zakresie poprawy jakości powietrza.
![srodowisko [default]](https://enerad.pl/wp-content/uploads/srodowisko_default_2.webp)
Rosnąca świadomość zagrożeń związanych ze smogiem
Największe dotąd badanie opinii Polek i Polaków na temat jakości powietrza, przeprowadzone przez Fundację More in Common Polska we współpracy z Polskim Alarmem Smogowym i agencją Profeina, ujawnia, że niemal wszyscy respondenci dostrzegają szkodliwość zanieczyszczonego powietrza dla zdrowia. 87% badanych wie o negatywnym wpływie zanieczyszczeń, a aż 67% doświadczyło lub zna osoby, które doświadczyły problemów zdrowotnych związanych ze smogiem.
Oczekiwania wobec władz i skuteczność dotychczasowych działań
Po przeszło dekadzie walki o czyste powietrze, połowa ankietowanych oczekuje większego zaangażowania państwa, szczególnie w zakresie wsparcia wymiany przestarzałych pieców, termomodernizacji domów oraz inwestycji w transport publiczny. Mimo dostrzegalnych efektów – takich jak spadek średniorocznego stężenia PM2.5 o 35% w latach 2015–2024 – nadal ponad 2 mln domów ogrzewanych jest tzw. „kopciuchami”, a tyle samo pozostaje nieocieplonych.
Po niemal 10 latach walki o czyste powietrze, smog osadził się w naszej świadomości jako jeden z problemów, które powinny być rozwiązane przez rządzących. Wyniki badań pokazują, że wciąż sporo osób kojarzy zanieczyszczenie powietrza jako problem miejski, podczas gdy smogowi rekordziści to przede wszystkim miejscowości mniejsze – często miasteczka i wsie – ze względu na to, że to w tego typu miejscowościach znajduje się najwięcej tzw. “kopciuchów”, czyli starych kotłów na węgiel i drewno, które emitują dużo zanieczyszczeń. Warto aby rządzący bardziej aktywnie podeszli do budowania tej świadomości w społeczeństwie. Rolą państwa są działania długoterminowe. Zła jakość powietrza nie jest problemem, z którym jednostka sobie sama poradzi. To wyzwanie systemowe, które ma wpływ na szereg innych polityk publicznych, w szczególności na ochronę zdrowia. Mniej smogu, mniej zachorowań, mniej kolejek do lekarza – to wszystko się ze sobą łączy
– Anna Dworakowska, Polski Alarm Smogowy
Statystyki i zmiany w jakości powietrza
Według danych KOBiZE, aż 85% emisji pyłów PM2.5 w Polsce pochodzi z domowych źródeł ogrzewania na węgiel i drewno. W miastach dodatkowym problemem są tlenki azotu (NOx) emitowane przez pojazdy spalinowe. Uchwały antysmogowe obowiązują w 14 z 16 województw, a od lipca 2024 roku w Warszawie funkcjonuje pierwsza w kraju strefa czystego transportu. Program Czyste Powietrze pozwolił na wymianę 1 mln kopciuchów w ciągu 7 lat, co przełożyło się na znaczącą poprawę w takich miastach jak Rybnik (spadek z 134 do 23 dni smogowych w latach 2014–2024) czy Kraków (spadek z 137 do 32 dni).
Postawy społeczne: niezgoda na smog i oczekiwanie zmian
Chociaż smog nie wywołuje już masowych protestów, jego obecność wciąż budzi negatywne emocje. 23% badanych ocenia jakość powietrza w swoim otoczeniu jako złą lub bardzo złą, co przekłada się na obawy o zdrowie oraz frustrację wobec władz. Większość respondentów zgadza się, że domowe piece na węgiel pogarszają jakość powietrza, a 87% uznaje szkodliwość zanieczyszczeń dla zdrowia.
Choć temat smogu przestał być priorytetem dla rządu, nie zniknął z codziennego doświadczenia wielu Polek i Polaków. Świadomość, że oddychanie zanieczyszczonym powietrzem szkodzi zdrowiu, jest dziś powszechna – niezależnie od wieku, płci czy miejsca zamieszkania. Badani zwracali uwagę, że zła jakość powietrza wpływa negatywnie także na inne sfery życia, takie jak produktywność w pracy czy sposób spędzania wolnego czasu
– dr Zofia Włodarczyk, More in Common Polska
Poparcie dla rozwiązań antysmogowych
Raport pokazuje, że Polacy ponad podziałami popierają rozwój transportu publicznego i rowerowego oraz dotacje do wymiany źródeł ciepła i termomodernizacji. Nawet bardziej kontrowersyjne rozwiązania, jak strefy czystego transportu w dużych miastach, mają więcej zwolenników niż przeciwników.
Ocena działań władz
Tylko co trzeci badany uważa, że działania rządu i samorządów są wystarczające, podczas gdy połowa społeczeństwa oczekuje większego zaangażowania. Dla wielu czyste powietrze staje się standardem cywilizacyjnym, który powinien być osiągnięty w najbliższych latach.
Programy dotacyjne, lokalne kampanie informacyjne, działania aktywistów i organizacji pozarządowych – dzięki temu temat smogu przebił się do ogółu Polaków. Podobnie jak kiedyś bardzo zależało nam, by w końcu mieć kanalizację i porządne drogi, tak teraz uważamy, że najwyższy czas mieć czyste powietrze. Chcemy dobrych rozwiązań, ale też chcemy widzieć, jak przynoszą konkretne rezultaty. Nic więc dziwnego, że sprawnie działający transport publiczny jest najlepszą zachętą do rezygnacji z samochodu. Podobnie, najlepszą zachętą do wymiany pieca jest sprawnie działający system dopłat. Cel jest jasny – chcemy, żeby w naszym okolicach mieszkało się dobrze
– Zuzanna Szybisty, Profeina
Zobacz również:
- Elon Musk, Grok i energetyczne kontrowersje: AI, smog i kryzys wizerunkowy
- Rzeszów: 27 domów zyska pompę ciepła za 0 zł w programie STOP SMOG
- Polski Alarm Smogowy: Projekt MRiT promuje kopciuchy i szkodzi jakości powietrza
- Polska traci miliardy przez smog. EHPA: pompy ciepła mogą to zmienić
- MKiŚ planuje zmiany w programie „Stop Smog”
Źródło: Polski Alarm Smogowy
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
MKiŚ i gminy wypracowują nowe zasady ochrony złóż kopalin w planowaniu przestrzennym
Ministerstwo Klimatu i Środowiska wspólnie z samorządami opracowuje elastyczniejsze zasady ochrony złóż kopalin, by zapewnić bezpieczeństwo surowcowe państwa bez hamowania rozwoju lokalnego.
Ponad 120 mld zł z ETS2 na modernizację Polski – apel o jasny plan wydatkowania środków
Polska może otrzymać aż 124 mld zł z systemu ETS2 i Społecznego Funduszu Klimatycznego. Eksperci i organizacje apelują do rządu o przejrzyste zasady wydatkowania tych środków oraz pilne przyjęcie Planu Społeczno-Klimatycznego.
Nowatorskie rozwiązania w ciepłownictwie – podsumowanie warsztatów NCAE
Narodowe Centrum Analiz Energetycznych (NCAE) zaprezentowało podczas warsztatów innowacyjne koncepcje transformacji sektora ciepłowniczego. Przedstawiono modele hybrydowe, elektryfikację ciepłownictwa oraz lokalne obszary bilansowania energii.
1,4 mld zł z KPO na modernizację sieci dystrybucyjnej – PGE Dystrybucja inwestuje w elastyczność i OZE
PGE Dystrybucja otrzyma blisko 1,4 mld zł z Krajowego Planu Odbudowy na modernizację sieci dystrybucyjnej. Inwestycje obejmą przebudowę stacji, rozbudowę linii oraz wdrożenie inteligentnych funkcjonalności, co zwiększy potencjał przyłączeniowy dla OZE o 541 MW.
Energa Operator uruchamia potencjał ultraszybkiego ładowania dzięki modernizacji GPZ
Modernizacja pięciu głównych punktów zasilania przez Energę Operatora przy autostradach A1 i A2 pozwoli na powstanie ponad 200 ultraszybkich ładowarek dla elektromobilności w Wielkopolsce i na Kujawach. Inwestycja wsparta 48 mln zł z NFOŚiGW zwiększa niezawodność sieci i ogranicza emisje CO2.
Farma wiatrowa Sieradz: TAURON rozwija zieloną energię w województwie łódzkim
TAURON uruchomił farmę wiatrową Sieradz o mocy 23,8 MW, która zasili prądem nawet 40 tys. gospodarstw domowych. To kolejny krok Grupy w kierunku zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii.
Komentarze