Polska wdraża Europejski akt o surowcach krytycznych. Powstaje też Krajowy Program Poszukiwań
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowuje ustawę wdrażającą Europejski akt o surowcach krytycznych (CRMA) oraz Krajowy Program Poszukiwań Surowców Krytycznych. Wśród polskich surowców o największym potencjale są m.in. miedź, grafit, platynowce i węgiel koksowy. Nowe kopalnie w Polsce mogą jednak powstać dopiero w perspektywie kilkunastu lat.
Polska ustawa o surowcach krytycznych jeszcze w tym roku
W ciągu najbliższego miesiąca MKiŚ skieruje do konsultacji projekt ustawy o zapewnieniu dostępu do surowców krytycznych. Dokument umożliwi wdrożenie przepisów unijnego rozporządzenia CRMA (Critical Raw Materials Act) do polskiego porządku prawnego. Wiodącą rolę w tym procesie będzie odgrywał Główny Geolog Kraju, a ustawa zostanie ściśle powiązana z aktualizowaną Polityką Surowcową Państwa.
Projekt przewiduje m.in.:
- podjęcie nowych inicjatyw w zakresie eksploatacji krajowych zasobów, odzysku surowców i współpracy międzynarodowej,
- monitorowanie ryzyk w łańcuchach dostaw,
- przygotowanie i realizację Krajowego Programu Poszukiwań Surowców Krytycznych,
- gromadzenie zapasów strategicznych wybranych surowców.
Czym jest Europejski akt o surowcach krytycznych?
CRMA to unijne rozporządzenie mające na celu zwiększenie odporności i bezpieczeństwa dostaw surowców krytycznych i strategicznych dla gospodarki UE. Wskazuje ono surowce kluczowe dla:
- transformacji energetycznej,
- rozwoju cyfrowego,
- przemysłu obronnego i kosmicznego.
Cele CRMA do 2030 r. dla państw członkowskich UE obejmują:
- co najmniej 10% rocznego zużycia surowców z własnego wydobycia w UE,
- 40% z przetwórstwa w UE,
- 25% z recyklingu,
- nie więcej niż 65% dostaw z jednego państwa spoza UE.
CRMA zobowiązuje również kraje członkowskie do wdrażania programów poszukiwawczych i systemów monitorowania ryzyk w łańcuchach dostaw.
– Dokument ten wprowadza wiążące pojęcia nie tylko surowców krytycznych (CRM) dla Unii Europejskiej, uwzględniając ich znaczenie gospodarcze oraz ryzyko związane z dostawami, lecz również surowców strategicznych (SRM). Surowce strategiczne to szczególna podkategoria surowców krytycznych, które odgrywają kluczową rolę w zielonej i cyfrowej transformacji UE, a także w rozwoju technologii obronnych i kosmicznych. W odniesieniu do surowców strategicznych, CRMA wyznacza ambitne cele gospodarcze dla Unii Europejskiej na rok 2030 – powiedział główny geolog kraju, wiceminister klimatu i środowiska prof. Krzysztof Galos.
182,5 mln zł na poszukiwania polskich surowców krytycznych
Krajowy Program Poszukiwań Surowców Krytycznych, opracowany przez MKiŚ i Państwowy Instytut Geologiczny – PIB, zakłada wydatkowanie 182,5 mln zł w latach 2026-2033. Program został już przekazany Komisji Europejskiej do akceptacji (23 maja), a następnie będzie zatwierdzany przez Radę Ministrów.
Jak poinformował prof. Krzysztof Galos, działania obejmą m.in.:
- prace kartograficzne,
- badania geofizyczne, geochemiczne i wiertnicze,
- opracowanie modeli złóż.
Prace będą skoncentrowane głównie na Dolnym Śląsku, gdzie istnieją największe przesłanki do występowania surowców krytycznych.
Jakie surowce są w centrum zainteresowania?
W prezentacji resortu klimatu wskazano podział surowców na trzy grupy priorytetowe:
I grupa priorytetowa (ważne dla UE):
- polimetaliczne rudy miedzi,
- platynowce,
- grafit,
- baryt i fluoryt,
- surowce skaleniowe,
- hel.
II grupa priorytetowa:
- węgiel koksowy,
- wolfram,
- tytan,
- wanad,
- arsen,
- bizmut,
- krzem metaliczny,
- fosforyty,
- stront.
III grupa priorytetowa:
- metale ziem rzadkich,
- gal,
- german,
- lit,
- hafn,
- bor,
- antymon,
- skand.
Obecnie w Polsce wydobywane są tylko niektóre z 34 surowców krytycznych UE, m.in.:
- miedź,
- węgiel koksowy,
- hel,
- niewielkie ilości platynowców,
- nikiel (w formie siarczanu).
Prof. Galos podkreślił, że program może doprowadzić do pojawienia się nowych źródeł surowców w Polsce — przede wszystkim grafitu, wolframu, tytanu, wanadu, a także arsenu, bizmutu i fosforytów. Jednak kopalnie nowych surowców mogłyby powstać dopiero w perspektywie kilkunastu lat.
Lista surowców kluczowych dla polskiej gospodarki
Oprócz listy surowców krytycznych, Polska przygotowuje również listę surowców kluczowych dla polskiej gospodarki. Ma ona obejmować 40-44 pozycje, z czego tylko kilkanaście będzie zgodnych z listą UE. Reszta to surowce istotne np. dla budownictwa czy przemysłu chemicznego. Lista będzie elementem Polityki Surowcowej Państwa, która trafi do konsultacji międzyresortowych pod koniec roku.
Zobacz również:- Konferencje w AGH: geotermia i surowce krytyczne w centrum europejskiej debaty
- IEA ostrzega: rynek surowców krytycznych coraz bardziej skoncentrowany – zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego
- 47 projektów surowców strategicznych w UE. Na liście dwa z Polski: Puławy i Zawiercie
Źródło: MKiŚ
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Nowe badania: chemikalia zastępujące freony powodują globalny wzrost trwałych zanieczyszczeń TFA
Najnowsze analizy naukowców z Lancaster University pokazują, że substancje używane jako zamienniki freonów przyczyniają się do wzrostu stężenia trwałego zanieczyszczenia – kwasu trifluorooctowego (TFA) – na całym świecie. Zanieczyszczenie to dociera nawet do Arktyki i może stanowić poważne wyzwanie dla środowiska.
Gwałtowny spadek Bitcoina zmusza górników do wyłączania sprzętu
Bitcoin notuje historyczne spadki poniżej 70 000 dolarów, co sprawia, że wydobycie kryptowaluty staje się nieopłacalne. Firmy górnicze zaczynają wyłączać swoje urządzenia, a część z nich rozważa zmianę profilu działalności.
EIB uruchamia 3 mld euro na wsparcie transformacji energetycznej gospodarstw domowych w UE
Europejski Bank Inwestycyjny zatwierdził 3 mld euro na tzw. Frontloading Facility. To środki, które mają pomóc państwom UE przygotować obywateli na wyższe koszty paliw wynikające z wprowadzenia ETS2. Wsparcie ma przyspieszyć inwestycje w zielone rozwiązania i ochronić najbardziej wrażliwe grupy społeczne.
Energa Oświetlenie modernizuje infrastrukturę: 30 tys. nowych opraw LED w 2025 roku
Energa Oświetlenie w 2025 roku przeprowadziła szeroko zakrojoną modernizację ponad 30 tys. opraw ulicznych, stawiając na technologię LED. Efektem jest znacząca redukcja zużycia energii i emisji CO₂ oraz poprawa komfortu mieszkańców wielu gmin.
Gminy krytykują program „Czyste Powietrze” – raport PAS wskazuje na głęboki kryzys
Według najnowszego raportu Polskiego Alarmu Smogowego, gminy oceniają nową wersję programu „Czyste Powietrze” bardzo negatywnie. Wskazują na skomplikowane procedury, wykluczenie najuboższych i wyraźny spadek zaufania do programu.
Pellet – bezpieczne i stabilne paliwo mimo sezonowych wahań rynku
Sezonowe wzrosty cen i lokalne braki pelletu nie oznaczają problemów z dostępnością tego paliwa w skali kraju. Pellet pozostaje przewidywalnym i bezpiecznym źródłem ciepła dla gospodarstw domowych.
Komentarze