Reaktor w centrum miasta? Doktorant Politechniki Lubelskiej pracuje nad bezpiecznym reaktorem HTGR-POL
Choć pierwsza polska elektrownia jądrowa ma ruszyć w 2035 roku, Polska może mieć wcześniej innowacyjny obiekt jądrowy HTGR-POLA. Pracuje nad nim Grzegorz Mrugała, doktorant Politechniki Lubelskiej i członek zespołu Narodowego Centrum Badań Jądrowych. Reaktor będzie bezpieczny, modułowy, a jego zastosowanie obejmie nie tylko energetykę, ale też m.in. przemysł.
Polski reaktor jądrowy szybciej niż planowana elektrownia?
Pierwsza polska elektrownia jądrowa powstaje w Choczewie (woj. pomorskie), a jej uruchomienie planowane jest na 2035 rok. Jednak już za pięć lat w Polsce może działać nowoczesny reaktor HTGR-POLA. Nad jego projektem pracuje Grzegorz Mrugała, doktorant Politechniki Lubelskiej. W badania zaangażowane jest także Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ), a partnerem strategicznym jest Japońska Agencja Energii Atomowej.
Polska posiada 50% praw intelektualnych do podstawowego projektu. Wzorem dla polskiego reaktora jest japoński HTTR.
Projekt jest na wysokim poziomie gotowości technologicznej. Obejmuje to opracowanie projektu podstawowego i znaczną część Wstępnego Raportu Bezpieczeństwa (WRB), niezbędnego do dalszych etapów licencjonowania i budowy.
W tej chwili nie mamy jeszcze decyzji lokalizacyjnej dla demonstracyjnego obiektu, ale na pewno będzie to w Polsce. Jeśli będzie taka wola polityczna, to może on powstać już za pięć lat. – mówi mgr. inż. Grzegorz Mrugała.
Czym wyróżnia się reaktor HTGR-POLA?
HTGR-POLA to reaktor wysokotemperaturowy chłodzony gazem (hel), co odróżnia go od większości elektrowni jądrowych, które wykorzystują reaktory wodne. W tradycyjnych reaktorach ciepło powstaje nawet po ich wyłączeniu, co wymaga ciągłego chłodzenia. HTGR-POLA działa inaczej. Jego najważniejsze cechy to:
- Chłodzenie helem – gazowy czynnik chłodzący eliminuje ryzyko przegrzania i pozwala na bezpieczne wygaszanie reaktora bez potrzeby zewnętrznego chłodzenia.
- Nowy kształt paliwa – zamiast prętów paliwowych zastosowano niewielkie kulki zamknięte w grafitowych blokach.
- Samoczynne wygaszanie – w przypadku braku chłodzenia reaktor osiąga temperaturę około 1100°C i naturalnie się wyłącza, co zapobiega stopieniu rdzenia.
Wszystko to sprawia, że rozwiązanie jest wyjątkowo bezpieczne.
W przypadku najbardziej popularnych reaktorów wodnych, teren wokół elektrowni nie może być zabudowany. Potrzebne jest wyznaczenie obszaru ograniczonego użytkowania. W przypadku reaktorów chłodzonych gazem takiej strefy praktycznie nie ma. Z naszych obliczeń wynika, że reaktor HGTR można stawiać nawet w centrum miasta, ponieważ obszar jego oddziaływania kończy się na ogrodzeniu – opowiada Grzegorz Mrugała.
Mały rozmiar, duże możliwości
Kompaktowe wymiary to jedna z największych zalet HTGR-POLA. Kluczowe elementy reaktora mają maksymalnie 7 metrów średnicy. Taka konstrukcja umożliwia produkcję reaktora w polskich zakładach oraz transport i montaż w całości w miejscu eksploatacji.
Co ważne, reaktor może być stosowany nie tylko do produkcji prądu. Może on również produkować parę wodną o temperaturze 565°C. Takie ciepło ma szerokie zastosowanie w przemyśle:
- Branża paliwowa i petrochemiczna.
- Produkcja nawozów sztucznych, leków i kosmetyków.
- Przemysł stalowy i cementowy.
- Produkcja wodoru i odsalanie wody morskiej bez użycia paliw kopalnych.
Elastyczna praca i szybka zmiana mocy
Tradycyjne reaktory jądrowe mają ograniczone możliwości regulacji mocy (20–30%). HTGR-POLA oferuje znacznie większą elastyczność. Może pracować z mocą od 25 do 100% i dostosowywać ją w krótkim czasie.
– Obiekt może produkować energię elektryczną przy braku zasilania z OZE lub zużywać nadwyżki energii do procesów przemysłowych – wyjaśnia Mrugała.
To ważna cecha w kontekście niestabilności dostaw z odnawialnych źródeł energii (OZE).
Doceniony projekt i perspektywy na przyszłość
Projekt „Niezawodność systemów ważnych dla bezpieczeństwa wysokotemperaturowych reaktorów jądrowych” autorstwa Mrugały zdobył 2. miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, uzyskując maksymalną liczbę punktów. Doktorat realizowany jest przy ścisłej współpracy z NCBJ w Świerku.
– W tej chwili nie mamy jeszcze decyzji lokalizacyjnej dla demonstracyjnego obiektu, ale na pewno będzie to w Polsce – zapowiada Mrugała.
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Enea i Politechnika Poznańska łączą siły na rzecz transformacji energetycznej
Enea oraz Politechnika Poznańska zacieśniają współpracę, tworząc jedno z największych w Polsce partnerstw nauki i przemysłu na rzecz transformacji energetycznej. Inicjatywa obejmuje badania, wdrażanie innowacji oraz rozwój kompetencji dla nowoczesnej energetyki.
Geotermia w Polsce: NFOŚiGW wspiera 41 gmin w poszukiwaniu czystej energii
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przeznaczył 573 mln zł na wsparcie 41 gmin w badaniach nad geotermią. Przykładem jest Września, gdzie ruszają prace nad odwiertem geotermalnym.
Enea po I półroczu 2026: nowe moce OZE, inwestycje w sieć i bezpieczeństwo energetyczne
Grupa Enea w pierwszym półroczu 2026 roku konsekwentnie rozwijała odnawialne źródła energii, inwestowała w sieć dystrybucyjną oraz zabezpieczała dostawy gazu i LNG, osiągając stabilne wyniki finansowe i operacyjne.
Wielkopolska rozwija 5 geotermalnych projektów badawczych z dofinansowaniem NFOŚiGW
573 mln zł z NFOŚiGW wesprze 41 gmin w Polsce w poszukiwaniu wód geotermalnych. W Wielkopolsce realizowanych jest 5 projektów, w tym odwiert we Wrześni, co przyspieszy dekarbonizację lokalnych systemów ciepłowniczych.
OIRE publikuje raport z analizy wniosków o zmiany w SWI i TSKB – brak krytycznych zmian
Operator Informacji Rynku Energii (OIRE) opublikował raport dotyczący wniosków o zmiany w Standardach Wymiany Informacji (SWI) oraz Technicznych Specyfikacjach Katalogu Bazowego (TSKB). Wśród zaakceptowanych propozycji nie znalazły się zmiany krytyczne.
Ostrołęka B i DSR zabezpieczają rynek mocy na 2027 rok – wyniki aukcji PSE
Polskie Sieci Elektroenergetyczne ogłosiły wstępne wyniki aukcji uzupełniającej rynku mocy na 2027 rok. Grupa Energa zakontraktowała 746,355 MW obowiązku mocowego dla Elektrowni Ostrołęka B oraz usługi DSR, zapewniając stabilność KSE.
Komentarze