Regiony bez wsparcia z FST? Instrat chce aktywacji nowego filaru Funduszu Modernizacyjnego
Fundacja Instrat apeluje o wykorzystanie Funduszu Modernizacyjnego do wsparcia regionów pominiętych w Funduszu Sprawiedliwej Transformacji. Eksperci wskazują konkretne lokalizacje i argumentują, że działanie jest pilne. W tle nowy plan klimatyczno-energetyczny Polski i rosnące zagrożenie bezrobociem w regionach węglowych.
Fundusz Modernizacyjny może wypełnić lukę po Funduszu Sprawiedliwej Transformacji
Fundusz Modernizacyjny, funkcjonujący od 2021 roku do 2030 roku, ma wspierać transformację energetyczną w 13 krajach Unii Europejskiej. Polska może liczyć na 60 mld euro w ramach pięciu obszarów priorytetowych. Jednym z nich jest sprawiedliwa transformacja regionów węglowych. Jednak dotychczas w Polsce ten komponent nie został jeszcze uruchomiony.
Z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST) korzysta obecnie tylko część polskich regionów. Pozostałe – takie jak rejon Turowa, Bogdanki czy Połańca – zostały pominięte z powodu braku zatwierdzonych Terytorialnych Planów Sprawiedliwej Transformacji. Przyczyną była niewystarczająca deklaracja celów klimatycznych ze strony dużych firm energetycznych i górniczych.
Nowy plan klimatyczny może przyspieszyć zmiany
Zaktualizowany Krajowy Plan na rzecz Energii i Klimatu (aKPEiK) przewiduje znaczne ograniczenie udziału węgla w miksie energetycznym Polski. Według danych PSE, udział ten ma spaść z około 55% w 2024 roku do poziomu 17-24% w 2030 roku i poniżej 10% w 2034 roku.
Taki scenariusz może oznaczać szybszy spadek zatrudnienia w sektorze węglowym, niż przewidywała Umowa Społeczna z 2021 roku. Tymczasem nowe miejsca pracy oraz procesy przekwalifikowania pracowników wymagają długoterminowych i stabilnych źródeł finansowania.
Regiony pominięte w FST pilnie potrzebują wsparcia
Fundacja Instrat w swojej analizie wskazuje konkretne regiony, które dotychczas nie otrzymały wsparcia:
- Turoszów (powiaty zgorzelecki i lubański, woj. dolnośląskie)
- Bogdanka/Łęczna (woj. lubelskie)
- Elektrownie węglowe w Kozienicach, Ostrołęce i Połańcu
W wielu z tych obszarów obserwuje się niskie wskaźniki społeczno-gospodarcze. W województwie lubelskim stopa bezrobocia wyniosła 7,4% w grudniu 2024 roku, wobec średniej krajowej 5,1%. W powiecie włodawskim sięgnęła aż 15,3%.
Z kolei w powiecie zgorzeleckim niskie bezrobocie może wynikać z migracji zarobkowej. Około 12 tys. mieszkańców pracuje za granicą – w Czechach i Niemczech.
Fundacja Instrat proponuje konkretne rozwiązania
Zdaniem Fundacji Instrat, Fundusz Modernizacyjny mógłby już teraz zostać wykorzystany do:
- finansowania szkoleń i programów przekwalifikowujących
- tworzenia przedsiębiorstw społecznych
- subsydiowania zatrudnienia dla byłych pracowników sektora węglowego
- inwestycji w strefy poprzemysłowe
- rozwoju zeroemisyjnego transportu publicznego
- rekultywacji terenów pokopalnianych
Instrat postuluje aktywację komponentu „Sprawiedliwa transformacja” w ramach Funduszu Modernizacyjnego, co mogłoby przyspieszyć zmiany w pominiętych dotychczas regionach.
Potrzebne są wytyczne i nowe podejście do wskaźników
Fundacja wskazuje również na potrzebę doprecyzowania wytycznych unijnych dla państw członkowskich w zakresie doboru i raportowania wskaźników dotyczących klimatu, efektywności i zatrudnienia. Zdaniem Instratu, proste kopiowanie działań z FST nie wystarczy. Potrzebne jest podejście szyte na miarę sytuacji społeczno-gospodarczej w konkretnych regionach.
Rekomendacje Fundacji Instrat zostały przekazane Komisji Europejskiej oraz uwzględnione w konsultacjach prowadzonych przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska.
Zobacz również:- Transformacja energetyczna to nie fanaberia. To klucz do bezpieczeństwa Polski i Europy [OPINIA]
- PGE Dystrybucja z kolejnym dofinansowaniem z Funduszu Modernizacyjnego. Nowe inwestycje w woj. łódzkim
- Komisja Europejska pod ostrzałem za interwencję w czeski przetarg na elektrownię jądrową
Źródło: Instrat
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Enea Eko dostarcza zieloną energię firmie Energia Euro Park – nowy kontrakt na OZE
Enea Eko podpisała umowę na sprzedaż energii z Farmy Wiatrowej Darżyno spółce Energia Euro Park. To ważny krok w kierunku transformacji energetycznej i rozwoju zielonych stref przemysłowych w Polsce.
Waymo pod lupą: zdalni operatorzy z Filipin wspierają autonomiczne taksówki w USA
Podczas przesłuchania w Kongresie USA ujawniono, że autonomiczne pojazdy Waymo korzystają ze wsparcia operatorów z zagranicy, w tym z Filipin. Sprawa wzbudziła obawy o bezpieczeństwo i cyberzagrożenia związane z eksploatacją robotaksówek na amerykańskich drogach.
USA szukają chętnych stanów do składowania odpadów jądrowych – nowa inicjatywa rządu
Administracja Donalda Trumpa ogłosiła nową strategię rozwiązania problemu składowania odpadów jądrowych w USA. Rząd zachęca poszczególne stany do dobrowolnego przyjęcia roli gospodarza dla stałego magazynu odpadów, oferując w zamian znaczące inwestycje i tysiące miejsc pracy.
Gospodarka o obiegu zamkniętym w Polsce: wnioski z konferencji i raportu Deloitte
Podczas konferencji „Od surowca do surowca” eksperci omówili stan realizacji celów gospodarki cyrkularnej w Polsce. Nowy raport Deloitte wskazuje na konieczność zmian systemowych, by osiągnąć założenia do 2035 roku.
Sieć Badawcza Łukasiewicz i OSGE: nowy impuls dla rozwoju energetyki jądrowej w Polsce
Sieć Badawcza Łukasiewicz oraz ORLEN Synthos Green Energy (OSGE) podpisały strategiczne porozumienie, które ma przyspieszyć rozwój polskiej energetyki jądrowej. Kluczowe elementy współpracy obejmują utworzenie centrum szkoleniowego oraz rozwój innowacyjnych technologii SMR.
Nowoczesna edukacja ekologiczna w polskich parkach narodowych dzięki wsparciu NFOŚiGW
Ponad 40 mln zł z Funduszy Europejskich wesprze inwestycje edukacyjne w Wielkopolskim, Świętokrzyskim i Białowieskim Parku Narodowym. Nowe przestrzenie, interaktywne wystawy i warsztaty mają przyciągnąć turystów i lokalne społeczności.
Komentarze