Renaturyzacja rzek z rekordowym wsparciem: 100 mln zł dla samorządów i NGO w programie FEnIKS
Samorządy i organizacje pozarządowe po raz pierwszy mogą ubiegać się o bezzwrotne środki na renaturyzację rzek, jezior i mokradeł. W ramach programu FEnIKS dostępnych jest 100 mln zł, z możliwością dofinansowania nawet 79,71% kosztów projektów.
Nowe możliwości finansowania renaturyzacji rzek i mokradeł
Renaturyzacja dorzecza Parsęty stała się wzorem skutecznych działań na rzecz przywracania życia rzekom – od usuwania barier migracyjnych po odbudowę siedlisk i monitoring ekosystemów. Doświadczenia Związku Miast i Gmin Dorzecza Parsęty są obecnie punktem odniesienia dla samorządów i organizacji pozarządowych, które po raz pierwszy mogą sięgnąć po bezzwrotne wsparcie finansowe na działania renaturyzacyjne.
W nowym naborze programu FEnIKS przeznaczono 100 mln zł na projekty renaturyzacji rzek, jezior i mokradeł. Program jest częścią większego pakietu działań na rzecz odbudowy zasobów przyrodniczych, którego łączna wartość to 450 mln zł.
Najważniejsze założenia programu FEnIKS
- W dorzeczu Parsęty prowadzone są dwa kluczowe projekty dotyczące ochrony ekosystemów rzecznych oraz zrównoważonego zarządzania wodami.
- Renaturyzacja obejmuje rzeki, obszary Natura 2000 oraz ochronę cennych siedlisk i gatunków.
- Łączna pula środków na renaturyzację rzek, jezior i mokradeł w programie FEnIKS to 410 mln zł.
- Nabór skierowany jest do samorządów i NGO, a także promuje partnerstwa podmiotów działających w zlewniach rzecznych.
- Do 30 września 2026 r. samorządy i organizacje pozarządowe mogą ubiegać się o wsparcie do 79,71% kosztów projektów z puli 100 mln zł.
- Do 31 sierpnia 2026 r. parki narodowe i regionalne dyrekcje ochrony środowiska mogą otrzymać wsparcie do 100% kosztów z budżetu 310 mln zł.
- Dodatkowo o 40 mln zł zwiększono środki na projekty małej retencji realizowane przez Lasy Państwowe.
Renaturyzacja – odpowiedź na wyzwania hydrologiczne
Procesy renaturyzacyjne odtwarzają bagna, mokradła i torfowiska, poprawiając bilans wodny kraju. W Polsce obserwuje się spadek poziomu wód w rzekach i jeziorach, niezależnie od regionu. Inwestycje w poprawę bilansu wodnego stają się priorytetem także dla Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
To mokradło jest przykładem dobrze przeprowadzonej renaturyzacji – po jego odtworzeniu woda ponownie pojawiła się na tym terenie, a wraz z nią wróciło życie. Zaobserwowano tu ponownie około 30 rzadkich gatunków fauny i flory. Ważne jest odtwarzanie zasobów wodnych, których brak w pewnym momencie może stać się nawet barierą dla rozwoju gospodarczego kraju. Projekty nastawione na renaturyzację będą działać również przeciwpożarowo, ponieważ rozległe obszary pozbawione wody stanowią realne i poważne zagrożenie dla mieszkańców
– mówiła na konferencji prasowej na terenie Mokradła Pyszka, dotyczącej projektu renaturyzacji rzeki Pysznicy, minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska.
Szczegóły naborów i kryteria wsparcia
Od 29 maja 2026 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) uruchomił dwa nabory w programie FEnIKS. W trybie konkursowym samorządy i NGO mogą ubiegać się o wsparcie do 79,71% kosztów, przy minimalnej wartości projektu 1 mln zł. Wnioski przyjmowane są do 30 września 2026 r., a preferowane będą projekty partnerskie.
W trybie niekonkursowym parki narodowe i regionalne dyrekcje ochrony środowiska mogą uzyskać nawet 100% dofinansowania do 31 sierpnia 2026 r. Dodatkowo zwiększono pulę środków na projekty małej retencji.
Zakres możliwych działań
- Przywracanie ciągłości ekologicznej rzek
- Renaturyzacja rzek i jezior
- Odtwarzanie mokradeł
- Zwiększanie naturalnej retencji i spowalnianie odpływu wód
- Działania edukacyjne i monitoring
- Włączanie społeczności lokalnych
W obu naborach wsparcie ma formę bezzwrotnej pomocy finansowej.
Związek Miast i Gmin Dorzecza Parsęty – lider renaturyzacji
Związek Miast i Gmin Dorzecza Parsęty koordynuje duże projekty środowiskowe, budując współpracę między różnymi instytucjami na rzecz poprawy stanu rzek i mokradeł. W programie LIFE for Rivers prowadzi kompleksową renaturyzację dorzecza Parsęty – usuwanie barier migracyjnych dla ryb, odtwarzanie terenów podmokłych, monitoring jakości wód oraz edukację ekologiczną.
W działania zaangażowane są m.in. Wody Polskie, WWF Polska, SGGW, RDOŚ Szczecin, Instytut Oceanologii PAN oraz partnerzy z Hiszpanii i Holandii.
Od 2025 roku realizowany jest także projekt ochrony in-situ zagrożonych gatunków i siedlisk przyrodniczych w dorzeczu Parsęty. Obejmuje on monitoring jakości wód, stały monitoring gatunków, czynną ochronę siedlisk oraz edukację ekologiczną.
Źródło: Ministerstwo Klimatu i Środowiska
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Jeden z największych magazynów energii w Polsce oficjalnie otwarty. Obiekt o mocy 200 MW wesprze stabilność KSE
W miejscowości Turośń Kościelna w województwie podlaskim uruchomiono jeden z największych bateryjnych magazynów energii w Polsce. Obiekt dysponuje mocą 200 MW oraz pojemnością 800 MWh, co pozwala na oddawanie energii do sieci z pełną mocą przez około cztery godziny. Inwestycja stanowi kolejny przykład dynamicznego rozwoju wielkoskalowych magazynów energii w Polsce, które stają się jednym z kluczowych elementów transformacji krajowego systemu elektroenergetycznego.
ACER otwiera konsultacje publiczne dotyczące nowych zasad raportowania danych REMIT
Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) rozpoczęła konsultacje publiczne projektów dokumentów dotyczących zmienionych zasad raportowania danych w ramach nowelizacji rozporządzenia REMIT oraz nowych wytycznych wykonawczych.
TAURON pozyskuje 1,12 mld zł z EBI na farmę wiatrową w Miejskiej Górce – największa inwestycja OZE w regionie
TAURON uzyskał 1,12 mld zł finansowania z Europejskiego Banku Inwestycyjnego na budowę jednej z największych farm wiatrowych w Polsce – w Miejskiej Górce. Inwestycja wzmocni pozycję Grupy w transformacji energetycznej i przyczyni się do realizacji celów klimatycznych.
Fundacja Energa inwestuje w bezpieczeństwo przejazdów kolejowych – aktywne znaki STOP na Pomorzu i Warmii
Na 85 przejazdach kolejowych kategorii D w regionach Pomorza, Warmii i Mazur pojawią się innowacyjne, aktywne znaki STOP. Fundacja Energa przeznaczyła na ten cel ponad 1,2 mln zł, by poprawić bezpieczeństwo i ograniczyć liczbę wypadków na niebezpiecznych przejazdach.
147 nowych przyłączy dla stacji ładowania – rusza wielka modernizacja sieci dla elektromobilności
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz operatorzy OSD inwestują 1,26 mld zł w rozbudowę i modernizację sieci elektroenergetycznych. Powstanie 147 nowych lub zmodernizowanych miejsc dostarczania energii dla stacji ładowania dużej mocy, co przyspieszy rozwój elektromobilności w Polsce.
Wiceminister Krzysztof Bolesta na posiedzeniu Rady UE ds. Środowiska w Dublinie: dekarbonizacja i konkurencyjność przemysłu
W Dublinie odbyło się nieformalne posiedzenie Rady UE ds. Środowiska, podczas którego ministrowie debatowali o łączeniu celów dekarbonizacyjnych z konkurencyjnością przemysłu. Polskę reprezentował wiceminister Krzysztof Bolesta.
Komentarze