Ryzyko wyłączenia Atlantyckiej cyrkulacji termohalinowej – nowe prognozy naukowców
Najnowsze badania sugerują, że Atlantycka cyrkulacja termohalinowa (AMOC), obejmująca m.in. Prąd Zatokowy, może ulec wyłączeniu po 2100 roku w scenariuszach wysokich emisji. Skutki takiego zdarzenia to m.in. ekstremalne zimy i susze w Europie oraz przesunięcia stref opadów tropikalnych.
Nowe prognozy dotyczące cyrkulacji oceanicznej AMOC
Zespół badawczy z Instytutu Badań nad Wpływem Klimatu w Poczdamie (PIK) opublikował analizę, według której Atlantycka cyrkulacja termohalinowa (AMOC), obejmująca m.in. Prąd Zatokowy, może całkowicie się zatrzymać po 2100 roku w przypadku utrzymania wysokich emisji gazów cieplarnianych. AMOC odpowiada za transport ciepła z tropików na północ Atlantyku, co wpływa na łagodny klimat Europy oraz globalne wzorce pogodowe.
Mechanizm i konsekwencje potencjalnego wyłączenia AMOC
Badania wskazują, że kluczowym czynnikiem prowadzącym do wyłączenia AMOC jest załamanie głębokiej konwekcji zimowej w północnym Atlantyku, zwłaszcza w rejonach Labradoru, Morza Irmingera i Morza Nordyckiego. Globalne ocieplenie powoduje, że atmosfera nie jest wystarczająco chłodna, aby dochodziło do intensywnej wymiany ciepła między oceanem a powietrzem zimą. W rezultacie wierzchnia warstwa wody pozostaje cieplejsza i mniej gęsta, co hamuje jej mieszanie się z głębszymi warstwami i osłabia cały system AMOC.
W północnych regionach Atlantyku obserwuje się ochłodzenie i spadek zasolenia powierzchni wody, co dodatkowo utrudnia jej opadanie i wzmacnia negatywne sprzężenie zwrotne. Po przekroczeniu punktu krytycznego proces ten staje się samonapędzający.
Wyniki symulacji klimatycznych
Zespół przeanalizował symulacje CMIP6, wykorzystywane w ostatnim raporcie IPCC. Modele z rozszerzonym horyzontem czasowym do lat 2300–2500 wykazały, że w dziewięciu scenariuszach wysokich emisji AMOC przechodzi do stanu słabego, płytkiego obiegu, a głęboka cyrkulacja ustaje. Podobne efekty pojawiły się także w niektórych scenariuszach pośrednich i niskoemisyjnych, zawsze po załamaniu konwekcji zimowej w północnym Atlantyku w połowie XXI wieku.
„Większość projekcji klimatycznych kończy się na 2100 roku. Jednak niektóre z modeli IPCC zostały uruchomione na kilka stuleci naprzód i pokazują bardzo niepokojące wyniki. Głębokie przewracanie się w północnym Atlantyku zwalnia drastycznie do 2100 roku, a następnie całkowicie się zatrzymuje we wszystkich scenariuszach wysokich emisji, a nawet w niektórych pośrednich i niskoemisyjnych. To pokazuje, że ryzyko wyłączenia jest poważniejsze, niż się powszechnie uważa.”
– Sybren Drijfhout, Królewski Niderlandzki Instytut Meteorologiczny
„W symulacjach punkt krytyczny w kluczowych morzach północnego Atlantyku występuje zazwyczaj w ciągu najbliższych kilku dekad, co jest bardzo niepokojące.”
– Stefan Rahmstorf, kierownik działu analizy systemów ziemskich w PIK
Znaczenie szybkiej redukcji emisji
Według naukowców, gwałtowne osłabienie lub zatrzymanie AMOC miałoby poważne konsekwencje dla klimatu Europy i świata, w tym ekstremalne zimy, letnie susze oraz przesunięcia stref opadów tropikalnych. Modele sugerują, że wyłączenie AMOC następuje 50–100 lat po przekroczeniu punktu krytycznego. Dodatkowo, standardowe modele nie uwzględniają zwiększonego dopływu słodkiej wody z topniejącego lodu Grenlandii, co może jeszcze przyspieszyć ten proces.
„Dlatego kluczowe jest szybkie ograniczenie emisji. Znacząco zmniejszyłoby to ryzyko wyłączenia AMOC, choć całkowite jego wyeliminowanie nie jest już możliwe.”
– Stefan Rahmstorf, PIK
Zobacz również:
- Jak przygotować domową instalację ładowarki EV? Kompleksowy przewodnik dla właścicieli samochodów elektrycznych
- Emisje gazów cieplarnianych z samochodów osobowych w UE – aktualizacja 2025: BEV-y wciąż najczystsze
- „Social leasing” w Europie według T&E – sposób na tani samochód elektryczny dla mniej zamożnych?
- Komisja Europejska proponuje większą elastyczność dla producentów samochodów w realizacji celów CO₂ na lata 2025–2027
- Dolphin Surf: BYD wprowadza najtańszy samochód elektryczny do Europy
Źródło: ScienceDaily
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Bezpieczeństwo klimatyczne Polski – eksperci o konieczności zintegrowanego zarządzania energią, powietrzem i wodą
Podczas konferencji w Senacie RP eksperci oraz przedstawiciele władz i samorządów podkreślili, że skuteczne budowanie odporności Polski wymaga spójnego zarządzania energią, powietrzem i wodą. Przedstawiono propozycje zmian prawnych mających wzmocnić bezpieczeństwo kraju.
300 tys. zł dla szkół, bibliotek i uczelni. Rusza kolejna edycja programu „Czysta Moc Energii”
Respect Energy uruchamia drugą edycję programu grantowego „Czysta Moc Energii”, w ramach którego instytucje edukacyjne i lokalne ośrodki z całej Polski mogą zdobyć środki na działania związane z edukacją energetyczną i klimatyczną. Do rozdysponowania jest łącznie 300 tys. zł, a pojedyncze granty wynoszą 30 tys. zł.
Program ponownie pokazuje, że transformacja energetyczna to nie tylko wielkie inwestycje i decyzje na szczeblu centralnym, ale również oddolne inicjatywy realizowane blisko ludzi – w szkołach, bibliotekach czy domach kultury.
PGE prezentuje wyniki finansowe i operacyjne za 2025 rok: wzrost EBITDA i spadek zadłużenia
Grupa PGE opublikowała szczegółowe wyniki za 2025 rok, notując wzrost powtarzalnego zysku EBITDA i obniżenie zadłużenia netto. Największy udział w wynikach miała dystrybucja oraz segmenty ciepłowniczy i odnawialny.
Nowa Chemia ORLEN: szybciej, sprawniej i taniej – aktualizacja inwestycji w Płocku
ORLEN zaktualizował projekt Nowa Chemia, znacząco redukując koszty i ustalając realny harmonogram. Inwestycja w Płocku ma przynieść szybsze efekty, większy udział polskich firm i poprawę efektywności energetycznej.
GAZ-SYSTEM z pozytywną opinią KE w sprawie certyfikacji jako operator wodorowy
Komisja Europejska wydała pozytywną opinię dotyczącą certyfikacji niezależności GAZ-SYSTEM jako operatora systemu przesyłowego wodorowego. To pierwszy taki przypadek w Unii Europejskiej i ważny krok dla polskiego rynku wodoru.
PGE Energia Odnawialna wybrała wykonawcę Magazynu Energii Gryfino
PGE Energia Odnawialna zakończyła wybór wykonawcy dla największego w Polsce bateryjnego magazynu energii – inwestycji w Gryfinie. Projekt zrealizuje konsorcjum polskich firm, a dostawcą technologii będzie Fluence Energy.
Komentarze