Samorządy apelują o pilne usprawnienie programu „Czyste Powietrze” i wznowienie wsparcia dla budynków wielorodzinnych
Ponad 1000 polskich gmin apeluje do premiera o natychmiastowe usprawnienie programu „Czyste Powietrze” oraz wznowienie finansowania modernizacji budynków. Samorządowcy podkreślają, że skuteczne wsparcie jest kluczowe dla poprawy jakości powietrza, zdrowia mieszkańców i bezpieczeństwa energetycznego kraju.
Samorządy alarmują: zbyt wolna wymiana „kopciuchów”
Polska należy do najbardziej zanieczyszczonych krajów w Europie, a każdego roku przedwcześnie umiera tu 40 000 osób z powodu smogu. Wciąż 2,7 miliona domów jednorodzinnych i około pół miliona mieszkań ogrzewanych jest przestarzałymi, nieefektywnymi kotłami, tzw. „kopciuchami”. Organizacje samorządowe zrzeszające ponad 1000 gmin podpisały apel do premiera o poprawę działania programów wspierających modernizację budynków.
Problemy z programem „Czyste Powietrze”
Samorządowcy zwracają uwagę na gwałtowny spadek zainteresowania programem „Czyste Powietrze”. Po zmianach wprowadzonych w marcu 2025 roku liczba wniosków spadła czterokrotnie w stosunku do okresu przed zawieszeniem programu. Wskazują na nadmierną biurokrację, uznaniowość w interpretacji regulaminu przez wojewódzkie fundusze ochrony środowiska oraz długie oczekiwanie na rozpatrzenie wniosków i wypłatę dotacji.
Bardzo niskie zainteresowanie programem wynika z wciąż nierozwiązanych problemów takich jak: nadmierna biurokracja, uznaniowość w interpretowaniu regulaminu programu przez wojewódzkie fundusze ochrony środowiska, wielomiesięczne zatory w rozpatrywaniu wniosków i wypłatach dotacji czy nadmiernie skomplikowane zasady programu
– Piotr Kuczera, prezydent Rybnika, Ogólnopolskie Porozumienie Organizacji Samorządowych.
Według analizy Polskiego Alarmu Smogowego, przy obecnym tempie wymiany starych kotłów, proces ten potrwa ponad 30 lat.
Ograniczenia dla osób o niskich dochodach
Samorządowcy podkreślają, że nowa wersja programu jest mało dostępna dla osób o niższych dochodach. Mechanizm prefinansowania nie działa efektywnie, a wiele firm nie chce realizować inwestycji w tej formule z obawy przed brakiem płatności.
Szczególnie martwi nas fakt, że w praktyce dostęp do nowej wersji programu dla osób o niskich dochodach jest bardzo ograniczony. Tych ludzi nie stać na założenie kilkudziesięciu tysięcy złotych na inwestycję. Ten problem miał być rozwiązany przez mechanizm prefinansowania, ale obecnie wiele firm nie chce realizować projektów w tej formule, obawiając się, że nie otrzymają płatności z programu.
– Tomasz Ożóg, zastępca burmistrza Skawiny, Stowarzyszenie Metropolia Krakowska.
Ryzyko utraty kompetencji i opóźnień
Wiele gmin zatrudnia ekodoradców wspierających mieszkańców w procesie termomodernizacji. Jednak niska efektywność programu „Czyste Powietrze” sprawia, że samorządy rozważają redukcję tych stanowisk, co może opóźnić działania na rzecz poprawy jakości powietrza.
Obecnie coraz częściej włodarze gminni zastanawiają się czy jest sens dalej zatrudniać te osoby w sytuacji, gdy program Czyste Powietrze praktycznie nie działa. Zwolnienie tych ekodoradców opóźni niezbędne działania dla czystego powietrza o wiele lat. Długo budowany kapitał i kompetencje raz utracone bardzo ciężko będzie odbudować w przyszłości.
– Paweł Ścigalski, pełnomocnik prezydenta Krakowa ds. czystego powietrza.
Apel o uproszczenie i przyspieszenie procedur
Samorządowcy apelują do premiera o ograniczenie biurokracji, automatyzację procesów, ujednolicenie procedur w całym kraju, informatyzację programu oraz odblokowanie finansowania dla osób o niższych dochodach. Podkreślają konieczność odbudowania zaufania do programu.
Jesteśmy zdeterminowani poprawiać jakość powietrza w naszych miejscowościach, jesteśmy do tego zobowiązani prawem w ramach Programów Ochrony Powietrza, z których samorządy są rozliczane przez wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska i Najwyższą Izbę Kontroli. Aby skutecznie wywiązać się z tych obowiązków, samorządy potrzebują sprawnie działających programów wspierających wymianę źródeł ciepła i termomodernizację budynków
– Piotr Kuczera.
Potrzeba wznowienia programów dla budynków wielorodzinnych
Samorządowcy wskazują także na konieczność wznowienia naborów do programów takich jak Fundusz Termomodernizacji i Remontów oraz „Ciepłe Mieszkanie”, które są obecnie wstrzymane. Programy te są szczególnie istotne w kontekście rosnących kosztów energii.
W dobie kryzysu energetycznego, wysokich cen energii programy te są szczególnie ważne, żeby obniżać rachunki gospodarstw domowych za ogrzewanie. Dlatego też apelujemy o zapewnienie finansowania, które pozwoli na nieprzerwaną i sprawną realizację tych programów
– Jakub Banaszek, prezydent Chełma, wiceprezes Związku Miast Polskich.
Korzyści z efektywnych programów modernizacyjnych
Według sygnatariuszy apelu, sprawnie działające programy termomodernizacji poprawią zdrowie społeczeństwa i mogą zmniejszyć liczbę przedwczesnych zgonów o ponad 20 tysięcy rocznie. Termomodernizacja pozwala na zmniejszenie rachunków za ogrzewanie nawet o połowę i zwiększa bezpieczeństwo energetyczne kraju. Oficjalnym celem programu „Czyste Powietrze” jest redukcja zużycia energii o 40 TWh, co odpowiada 5,5 mln ton węgla lub 4 mld m3 gazu ziemnego.
Zobacz również:
- Nowa ustawa wesprze poszkodowanych w programie Czyste Powietrze
- Nowa odsłona programu Czyste Powietrze: audyty, operatorzy i większa efektywność wsparcia
- Czyste Powietrze z rekordowymi wypłatami: ponad 10 mld zł w dwa lata
- Kotły na pellet wracają na Listę ZUM – ponownie dostępne w programie Czyste Powietrze
- Program Czyste Powietrze: dotacje na kotły na pellet tylko bez rusztu awaryjnego
Źródło: PAP Media Room Energetyka
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Battery Forum Poland 2026 potwierdziło znaczenie magazynowania energii dla transformacji energetycznej
Za nami trzecia edycja Battery Forum Poland – jednych z najważniejszych targów poświęconych magazynowaniu energii, elektromobilności i nowoczesnym technologiom energetycznym w Europie Środkowo-Wschodniej. Wydarzenie, które odbyło się w Ptak Warsaw Expo, zgromadziło 11 302 uczestników oraz 169 wystawców z 32 krajów, potwierdzając dynamiczny rozwój sektora magazynów energii i jego kluczową rolę w transformacji energetycznej. Podczas […]
Ponad 326 mln zł z KPO dla projektu Zwartowo III. Powstanie jedna z największych farm PV z magazynem energii w Polsce
Spółka Respect Energy Solar Zwartowo, należąca do Grupy Respect Energy, pozyskała ponad 326 mln zł preferencyjnego finansowania na realizację projektu Zwartowo III. Środki pochodzą z Funduszu Wsparcia Energetyki, finansowanego w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO), a umowa została podpisana z Bankiem Gospodarstwa Krajowego. Inwestycja należy do największych projektów fotowoltaicznych realizowanych obecnie w Polsce w formule […]
IV Forum Energia-Efekt-Środowisko: Termomodernizacja i nowe programy wsparcia budynków w Polsce
Podczas IV Forum Energia-Efekt-Środowisko eksperci, samorządowcy i przedstawiciele instytucji publicznych dyskutowali o przyszłości termomodernizacji szkół, szpitali i budynków mieszkalnych. Nowe programy wsparcia mają poprawić efektywność energetyczną i komfort życia w całej Polsce.
200 mln sesji ładowania i rekordowe finansowanie GreenWay Polska – kluczowe wnioski z konferencji elektromobilności
Rozwój elektromobilności w Polsce nabiera tempa – prognozy zakładają ponad 200 mln sesji ładowania do 2030 r. oraz historyczne finansowanie dla GreenWay Polska. Eksperci i przedstawiciele branży omówili wyzwania infrastrukturalne, finansowe oraz skutki kryzysu paliwowego podczas konferencji w Elektrowni Powiśle.
Uruchomienie docelowego układu przesyłowego na połączeniu Krajnik–Vierraden
Na połączeniu elektroenergetycznym Polska–Niemcy Krajnik–Vierraden uruchomiono docelowy układ pracy z kompletem czterech przesuwników fazowych. To kluczowy krok dla bezpieczeństwa i efektywności wymiany energii między krajami.
Repowering wiatraków łatwiejszy – nowe rozporządzenie Rady Ministrów przyjęte
Rada Ministrów przyjęła rozporządzenie upraszczające modernizację istniejących elektrowni wiatrowych. Dzięki nowym przepisom repowering będzie możliwy bez decyzji środowiskowej przy spełnieniu określonych warunków, co skróci proces inwestycyjny i zwiększy produkcję taniej energii odnawialnej.
Komentarze