Samorządy apelują o pilne usprawnienie programu „Czyste Powietrze” i wznowienie wsparcia dla budynków wielorodzinnych
Ponad 1000 polskich gmin apeluje do premiera o natychmiastowe usprawnienie programu „Czyste Powietrze” oraz wznowienie finansowania modernizacji budynków. Samorządowcy podkreślają, że skuteczne wsparcie jest kluczowe dla poprawy jakości powietrza, zdrowia mieszkańców i bezpieczeństwa energetycznego kraju.
Samorządy alarmują: zbyt wolna wymiana „kopciuchów”
Polska należy do najbardziej zanieczyszczonych krajów w Europie, a każdego roku przedwcześnie umiera tu 40 000 osób z powodu smogu. Wciąż 2,7 miliona domów jednorodzinnych i około pół miliona mieszkań ogrzewanych jest przestarzałymi, nieefektywnymi kotłami, tzw. „kopciuchami”. Organizacje samorządowe zrzeszające ponad 1000 gmin podpisały apel do premiera o poprawę działania programów wspierających modernizację budynków.
Problemy z programem „Czyste Powietrze”
Samorządowcy zwracają uwagę na gwałtowny spadek zainteresowania programem „Czyste Powietrze”. Po zmianach wprowadzonych w marcu 2025 roku liczba wniosków spadła czterokrotnie w stosunku do okresu przed zawieszeniem programu. Wskazują na nadmierną biurokrację, uznaniowość w interpretacji regulaminu przez wojewódzkie fundusze ochrony środowiska oraz długie oczekiwanie na rozpatrzenie wniosków i wypłatę dotacji.
Bardzo niskie zainteresowanie programem wynika z wciąż nierozwiązanych problemów takich jak: nadmierna biurokracja, uznaniowość w interpretowaniu regulaminu programu przez wojewódzkie fundusze ochrony środowiska, wielomiesięczne zatory w rozpatrywaniu wniosków i wypłatach dotacji czy nadmiernie skomplikowane zasady programu
– Piotr Kuczera, prezydent Rybnika, Ogólnopolskie Porozumienie Organizacji Samorządowych.
Według analizy Polskiego Alarmu Smogowego, przy obecnym tempie wymiany starych kotłów, proces ten potrwa ponad 30 lat.
Ograniczenia dla osób o niskich dochodach
Samorządowcy podkreślają, że nowa wersja programu jest mało dostępna dla osób o niższych dochodach. Mechanizm prefinansowania nie działa efektywnie, a wiele firm nie chce realizować inwestycji w tej formule z obawy przed brakiem płatności.
Szczególnie martwi nas fakt, że w praktyce dostęp do nowej wersji programu dla osób o niskich dochodach jest bardzo ograniczony. Tych ludzi nie stać na założenie kilkudziesięciu tysięcy złotych na inwestycję. Ten problem miał być rozwiązany przez mechanizm prefinansowania, ale obecnie wiele firm nie chce realizować projektów w tej formule, obawiając się, że nie otrzymają płatności z programu.
– Tomasz Ożóg, zastępca burmistrza Skawiny, Stowarzyszenie Metropolia Krakowska.
Ryzyko utraty kompetencji i opóźnień
Wiele gmin zatrudnia ekodoradców wspierających mieszkańców w procesie termomodernizacji. Jednak niska efektywność programu „Czyste Powietrze” sprawia, że samorządy rozważają redukcję tych stanowisk, co może opóźnić działania na rzecz poprawy jakości powietrza.
Obecnie coraz częściej włodarze gminni zastanawiają się czy jest sens dalej zatrudniać te osoby w sytuacji, gdy program Czyste Powietrze praktycznie nie działa. Zwolnienie tych ekodoradców opóźni niezbędne działania dla czystego powietrza o wiele lat. Długo budowany kapitał i kompetencje raz utracone bardzo ciężko będzie odbudować w przyszłości.
– Paweł Ścigalski, pełnomocnik prezydenta Krakowa ds. czystego powietrza.
Apel o uproszczenie i przyspieszenie procedur
Samorządowcy apelują do premiera o ograniczenie biurokracji, automatyzację procesów, ujednolicenie procedur w całym kraju, informatyzację programu oraz odblokowanie finansowania dla osób o niższych dochodach. Podkreślają konieczność odbudowania zaufania do programu.
Jesteśmy zdeterminowani poprawiać jakość powietrza w naszych miejscowościach, jesteśmy do tego zobowiązani prawem w ramach Programów Ochrony Powietrza, z których samorządy są rozliczane przez wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska i Najwyższą Izbę Kontroli. Aby skutecznie wywiązać się z tych obowiązków, samorządy potrzebują sprawnie działających programów wspierających wymianę źródeł ciepła i termomodernizację budynków
– Piotr Kuczera.
Potrzeba wznowienia programów dla budynków wielorodzinnych
Samorządowcy wskazują także na konieczność wznowienia naborów do programów takich jak Fundusz Termomodernizacji i Remontów oraz „Ciepłe Mieszkanie”, które są obecnie wstrzymane. Programy te są szczególnie istotne w kontekście rosnących kosztów energii.
W dobie kryzysu energetycznego, wysokich cen energii programy te są szczególnie ważne, żeby obniżać rachunki gospodarstw domowych za ogrzewanie. Dlatego też apelujemy o zapewnienie finansowania, które pozwoli na nieprzerwaną i sprawną realizację tych programów
– Jakub Banaszek, prezydent Chełma, wiceprezes Związku Miast Polskich.
Korzyści z efektywnych programów modernizacyjnych
Według sygnatariuszy apelu, sprawnie działające programy termomodernizacji poprawią zdrowie społeczeństwa i mogą zmniejszyć liczbę przedwczesnych zgonów o ponad 20 tysięcy rocznie. Termomodernizacja pozwala na zmniejszenie rachunków za ogrzewanie nawet o połowę i zwiększa bezpieczeństwo energetyczne kraju. Oficjalnym celem programu „Czyste Powietrze” jest redukcja zużycia energii o 40 TWh, co odpowiada 5,5 mln ton węgla lub 4 mld m3 gazu ziemnego.
Zobacz również:
- Nowa ustawa wesprze poszkodowanych w programie Czyste Powietrze
- Nowa odsłona programu Czyste Powietrze: audyty, operatorzy i większa efektywność wsparcia
- Czyste Powietrze z rekordowymi wypłatami: ponad 10 mld zł w dwa lata
- Kotły na pellet wracają na Listę ZUM – ponownie dostępne w programie Czyste Powietrze
- Program Czyste Powietrze: dotacje na kotły na pellet tylko bez rusztu awaryjnego
Źródło: PAP Media Room Energetyka
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
NFOŚiGW uruchamia centrum kompetencji dla transformacji energetycznej w ramach programu ELENA
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczął pilotaż programu ELENA, który zapewni doradztwo dla spółek ciepłowniczych i samorządów przy modernizacji budynków publicznych i systemów ciepłowniczych. Inicjatywa ma ułatwić dostęp do finansowania oraz poprawić efektywność energetyczną.
Ostrzeżenie PSE: Uwaga na firmy podszywające się pod operatora systemu przesyłowego
Polskie Sieci Elektroenergetyczne ostrzegają przed przypadkami wykorzystywania ich nazwy i logo przez prywatne firmy z sektora energii. Sprawdź, jak rozpoznać prawdziwego przedstawiciela PSE.
Magazyny energii kluczowe dla rozwoju OZE – nowe wsparcie i legislacja zapowiedziane na ENEX 2026
Podczas Międzynarodowych Targów ENEX w Kielcach przedstawiciele MKiŚ zapowiedzieli nowe programy wsparcia dla magazynowania energii oraz uproszczenia legislacyjne. W Polsce działa już ponad 100 tys. magazynów prosumenckich, a ich liczba dynamicznie rośnie.
ORLEN stawia na „local first” – polskie firmy kluczowe dla rozwoju offshore
Rozwój polskiej energetyki wiatrowej na Bałtyku nabiera tempa – do 2040 r. planowane jest osiągnięcie 18 GW mocy, a udział polskich firm w projektach offshore staje się jednym z filarów bezpieczeństwa energetycznego kraju.
Agrowłóknina zagrożeniem dla sieci przesyłowych – apel PSE do rolników
W 2025 roku agrowłóknina kilkukrotnie unieruchomiła linie wysokiego napięcia w Polsce. PSE apelują do rolników o ostrożność i stosowanie się do zaleceń producentów.
PSE ogłasza nabór dostawców usług interwencyjnych IZP i IRP na rok 2026/2027
Polskie Sieci Elektroenergetyczne rozpoczęły nabór dostawców usług interwencyjnych: zwiększenia (IZP) oraz redukcji poboru mocy (IRP) na kolejny rok. Zainteresowani mogą składać wnioski przez Platformę Zakupową PSE od 1 marca 2026 do 28 lutego 2027.
Komentarze