Transport truje Polaków. W tych miastach przekroczone normy NO₂
W Polsce transport odpowiada za około 33% emisji tlenków azotu, a w dużych miastach, jak Warszawa, nawet za 43%. Raport PSNM wskazuje na niedostateczny monitoring jakości powietrza, luki w infrastrukturze pomiarowej i potrzebę czterech filarów działań: Stref Czystego Transportu, kontroli technicznej pojazdów, ograniczenia importu starych aut oraz promocji transportu publicznego i mikromobilności.
Wysoka emisja transportowa – poważne zagrożenie zdrowotne
Transport drogowy stanowi jedno z głównych źródeł emisji zanieczyszczeń powietrza w Polsce. Odpowiada za około 33% krajowej emisji tlenków azotu (NOx), ale w miastach ten udział może być znacznie wyższy – w Warszawie sięga aż 43%.
Według Europejskiej Agencji Środowiska Polska zajmuje 29. miejsce na 37 państw raportujących dane o NO₂. Narażenie na zanieczyszczenia transportowe wiąże się z wyższym ryzykiem chorób układu oddechowego, sercowo-naczyniowego, cukrzycy, a także przedwczesnych zgonów.
WHO w 2021 r. zaostrzyła normy dopuszczalnych stężeń NO₂ z 40 µg/m³ do 10 µg/m³ (średniorocznie). Tymczasem w 2023 r. we wszystkich monitorowanych lokalizacjach miejskich w Polsce odnotowano przekroczenia tych progów.

Za mało stacji, zbyt mało danych
Strefy Czystego Transportu (SCT) mają powstawać w miastach przekraczających roczne limity NO₂. Problem polega na tym, że w całej Polsce działa tylko 20 stacji komunikacyjnych, z czego 18 znajduje się w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców.
W 2023 r. kryteria przekroczeń spełniały tylko Warszawa, Kraków, Wrocław i Katowice. Tymczasem np. Gdańsk, Lublin i Poznań nie mają żadnej stacji komunikacyjnej. SCT mogą więc powstać niekoniecznie tam, gdzie zanieczyszczenia są największe, lecz tam, gdzie są prowadzone pomiary.

Nowa dyrektywa UE: więcej stacji, więcej obowiązków
Dyrektywa 2024/2881 (AAQD) wymaga od państw członkowskich UE budowy nowych stacji pomiarowych we wszystkich miastach powyżej 100 tys. mieszkańców. Jednak ich wdrożenie może potrwać nawet kilka lat po transpozycji dyrektywy do prawa krajowego (planowanej na grudzień 2026 r.).
Do tego czasu PSNM postuluje większe wykorzystanie urządzeń niskokosztowych i pasywnych metod pomiaru. Lokalne samorządy powinny aktywnie tworzyć miejskie systemy monitoringu, szczególnie w newralgicznych punktach komunikacyjnych.
Cztery filary skutecznych działań
Raport wskazuje na cztery podstawowe działania niezbędne dla poprawy jakości powietrza w miastach:
- Efektywne wdrażanie Stref Czystego Transportu (SCT) – tam, gdzie są przekroczenia norm NO₂.
- Ograniczenie importu wysokoemisyjnych pojazdów – Polska ma jedne z najstarszych flot w UE (średni wiek pojazdu to nawet 21,5 roku wg CEPiK).
- Skuteczna kontrola techniczna pojazdów – wciąż powszechna jest ingerencja w filtry cząstek stałych (DPF), co radykalnie zwiększa emisję.
- Rozwój transportu publicznego i mikromobilności – jako alternatywa dla prywatnych samochodów.
![Rysunek 12. Średnioroczne stężenia ditlenku azotu [µg/m³] odnotowane na stacjach tła miejskiego i stacji komunikacyjnej w Warszawie w latach 2018–2023](https://eb37c572.delivery.rocketcdn.me/wp-content/uploads/rysunek12-1.webp)
![Rysunek 12. Średnioroczne stężenia ditlenku azotu [µg/m³] odnotowane na stacjach tła miejskiego i stacji komunikacyjnej w Krakowie w latach 2018–2023](https://eb37c572.delivery.rocketcdn.me/wp-content/uploads/rysunek12-2.webp)
Rzeczywistość różni się od certyfikatów
Wyniki badań homologacyjnych pojazdów znacznie odbiegają od emisji rzeczywistych. Przykładem jest afera „dieselgate”, gdzie auta emitowały do 40 razy więcej NOx niż wskazywały testy. Badania z 2020 roku w Warszawie (TRUE Initiative) wykazały, że emisje NOx pojazdów spełniających normy EURO 2–6c przekraczały normy nawet 4,3-krotnie.
![Rysunek 14. Przebieg zmienności średnich 1-godzinnych stężeń NO₂ [µg/m³] w dniu 17 kwietnia 2024 r. w stacjach monitoringu jakości powietrza we Wrocławiu](https://eb37c572.delivery.rocketcdn.me/wp-content/uploads/rysunek15.webp)
Konieczne zaangażowanie lokalne
Raport PSNM apeluje do samorządów o aktywne działania. To miasta mogą najszybciej wdrożyć monitoring i realne programy ograniczające emisje. Bez lokalnych systemów pomiarowych trudno planować skuteczną politykę transportową i środowiskową.
Zobacz również:- AFIR 2025: Polska nie zdąży z budową stacji ładowania. Raport PSNM
- PSNM prowadzi darmowe szkolenia dla samorządów. Rzeszów i Lublin stawiają na czysty transport
- PSNM: Osłabienie limitów CO2 pogłębi podziały w rozwoju e-mobilności w Europie
- Raport PSNM: Elektryki palą się o 14% rzadziej niż spalinowe
Źródło: Raport PSNM „Transportowe Zanieczyszczenia Powietrza”, 2024
Może Cię również zainteresować
OZEdukacja 2.0: Uczniowie z całej Polski poznają odnawialne źródła energii i programowanie robotów
Rusza druga edycja programu OZEdukacja 2.0, w ramach którego 1 200 uczniów z 40 szkół podstawowych będzie zgłębiać tematykę OZE, realizować projekty i podejmować wyzwania związane z robotyką.
Senat przyjął ustawę chroniącą beneficjentów programu Czyste Powietrze przed skutkami działań nierzetelnych wykonawców
Senat jednogłośnie poparł ustawę przygotowaną przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, która zapewnia wsparcie osobom poszkodowanym przez nieuczciwych wykonawców w programie Czyste Powietrze. Nowe przepisy umożliwiają zawieszenie spłaty oraz umorzenie należności dla beneficjentów, którzy padli ofiarą nadużyć.
Ostrzeżenie: Oszuści podszywają się pod księgowość Polskich Sieci Elektroenergetycznych
Polskie Sieci Elektroenergetyczne ostrzegają przed próbami wyłudzenia danych przez osoby podszywające się pod dział księgowości spółki. Oszuści proszą o przesyłanie wykazów i kopii faktur oraz danych kontaktowych.
Konsultacje społeczne programu „ELENA” – wsparcie przedinwestycyjne dla ciepłownictwa
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczął konsultacje społeczne projektu programu „ELENA”, którego celem jest wsparcie przedinwestycyjne przedsięwzięć z obszaru ciepłownictwa. Konsultacje potrwają do 19 listopada 2026 r.
Nowoczesna ciepłownia geotermalna powstanie w Kutnie dzięki wsparciu NFOŚiGW
W Kutnie rusza budowa ciepłowni geotermalnej z dofinansowaniem Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Inwestycja zwiększy udział OZE w miejskim systemie ciepłowniczym i ograniczy emisję CO2.
Stawka opłaty OZE na 2027 rok ogłoszona przez Prezesa URE: 6,40 zł/MWh
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki ogłosiła wysokość stawki opłaty OZE na 2027 rok. Od 1 stycznia 2027 r. opłata wyniesie 6,40 zł/MWh, co oznacza spadek o 90 gr/MWh w porównaniu do roku poprzedniego.
Komentarze