Transport truje Polaków. W tych miastach przekroczone normy NO₂
W Polsce transport odpowiada za około 33% emisji tlenków azotu, a w dużych miastach, jak Warszawa, nawet za 43%. Raport PSNM wskazuje na niedostateczny monitoring jakości powietrza, luki w infrastrukturze pomiarowej i potrzebę czterech filarów działań: Stref Czystego Transportu, kontroli technicznej pojazdów, ograniczenia importu starych aut oraz promocji transportu publicznego i mikromobilności.
Wysoka emisja transportowa – poważne zagrożenie zdrowotne
Transport drogowy stanowi jedno z głównych źródeł emisji zanieczyszczeń powietrza w Polsce. Odpowiada za około 33% krajowej emisji tlenków azotu (NOx), ale w miastach ten udział może być znacznie wyższy – w Warszawie sięga aż 43%.
Według Europejskiej Agencji Środowiska Polska zajmuje 29. miejsce na 37 państw raportujących dane o NO₂. Narażenie na zanieczyszczenia transportowe wiąże się z wyższym ryzykiem chorób układu oddechowego, sercowo-naczyniowego, cukrzycy, a także przedwczesnych zgonów.
WHO w 2021 r. zaostrzyła normy dopuszczalnych stężeń NO₂ z 40 µg/m³ do 10 µg/m³ (średniorocznie). Tymczasem w 2023 r. we wszystkich monitorowanych lokalizacjach miejskich w Polsce odnotowano przekroczenia tych progów.
Za mało stacji, zbyt mało danych
Strefy Czystego Transportu (SCT) mają powstawać w miastach przekraczających roczne limity NO₂. Problem polega na tym, że w całej Polsce działa tylko 20 stacji komunikacyjnych, z czego 18 znajduje się w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców.
W 2023 r. kryteria przekroczeń spełniały tylko Warszawa, Kraków, Wrocław i Katowice. Tymczasem np. Gdańsk, Lublin i Poznań nie mają żadnej stacji komunikacyjnej. SCT mogą więc powstać niekoniecznie tam, gdzie zanieczyszczenia są największe, lecz tam, gdzie są prowadzone pomiary.
Nowa dyrektywa UE: więcej stacji, więcej obowiązków
Dyrektywa 2024/2881 (AAQD) wymaga od państw członkowskich UE budowy nowych stacji pomiarowych we wszystkich miastach powyżej 100 tys. mieszkańców. Jednak ich wdrożenie może potrwać nawet kilka lat po transpozycji dyrektywy do prawa krajowego (planowanej na grudzień 2026 r.).
Do tego czasu PSNM postuluje większe wykorzystanie urządzeń niskokosztowych i pasywnych metod pomiaru. Lokalne samorządy powinny aktywnie tworzyć miejskie systemy monitoringu, szczególnie w newralgicznych punktach komunikacyjnych.
Cztery filary skutecznych działań
Raport wskazuje na cztery podstawowe działania niezbędne dla poprawy jakości powietrza w miastach:
- Efektywne wdrażanie Stref Czystego Transportu (SCT) – tam, gdzie są przekroczenia norm NO₂.
- Ograniczenie importu wysokoemisyjnych pojazdów – Polska ma jedne z najstarszych flot w UE (średni wiek pojazdu to nawet 21,5 roku wg CEPiK).
- Skuteczna kontrola techniczna pojazdów – wciąż powszechna jest ingerencja w filtry cząstek stałych (DPF), co radykalnie zwiększa emisję.
- Rozwój transportu publicznego i mikromobilności – jako alternatywa dla prywatnych samochodów.
![Rysunek 12. Średnioroczne stężenia ditlenku azotu [µg/m³] odnotowane na stacjach tła miejskiego i stacji komunikacyjnej w Warszawie w latach 2018–2023](https://enerad.pl/wp-content/uploads/rysunek12-1.webp)
![Rysunek 12. Średnioroczne stężenia ditlenku azotu [µg/m³] odnotowane na stacjach tła miejskiego i stacji komunikacyjnej w Krakowie w latach 2018–2023](https://enerad.pl/wp-content/uploads/rysunek12-2.webp)
Rzeczywistość różni się od certyfikatów
Wyniki badań homologacyjnych pojazdów znacznie odbiegają od emisji rzeczywistych. Przykładem jest afera „dieselgate”, gdzie auta emitowały do 40 razy więcej NOx niż wskazywały testy. Badania z 2020 roku w Warszawie (TRUE Initiative) wykazały, że emisje NOx pojazdów spełniających normy EURO 2–6c przekraczały normy nawet 4,3-krotnie.
![Rysunek 14. Przebieg zmienności średnich 1-godzinnych stężeń NO₂ [µg/m³] w dniu 17 kwietnia 2024 r. w stacjach monitoringu jakości powietrza we Wrocławiu](https://enerad.pl/wp-content/uploads/rysunek15.webp)
Konieczne zaangażowanie lokalne
Raport PSNM apeluje do samorządów o aktywne działania. To miasta mogą najszybciej wdrożyć monitoring i realne programy ograniczające emisje. Bez lokalnych systemów pomiarowych trudno planować skuteczną politykę transportową i środowiskową.
Zobacz również:- AFIR 2025: Polska nie zdąży z budową stacji ładowania. Raport PSNM
- PSNM prowadzi darmowe szkolenia dla samorządów. Rzeszów i Lublin stawiają na czysty transport
- PSNM: Osłabienie limitów CO2 pogłębi podziały w rozwoju e-mobilności w Europie
- Raport PSNM: Elektryki palą się o 14% rzadziej niż spalinowe
Źródło: Raport PSNM „Transportowe Zanieczyszczenia Powietrza”, 2024
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Nowe badania: chemikalia zastępujące freony powodują globalny wzrost trwałych zanieczyszczeń TFA
Najnowsze analizy naukowców z Lancaster University pokazują, że substancje używane jako zamienniki freonów przyczyniają się do wzrostu stężenia trwałego zanieczyszczenia – kwasu trifluorooctowego (TFA) – na całym świecie. Zanieczyszczenie to dociera nawet do Arktyki i może stanowić poważne wyzwanie dla środowiska.
Gwałtowny spadek Bitcoina zmusza górników do wyłączania sprzętu
Bitcoin notuje historyczne spadki poniżej 70 000 dolarów, co sprawia, że wydobycie kryptowaluty staje się nieopłacalne. Firmy górnicze zaczynają wyłączać swoje urządzenia, a część z nich rozważa zmianę profilu działalności.
EIB uruchamia 3 mld euro na wsparcie transformacji energetycznej gospodarstw domowych w UE
Europejski Bank Inwestycyjny zatwierdził 3 mld euro na tzw. Frontloading Facility. To środki, które mają pomóc państwom UE przygotować obywateli na wyższe koszty paliw wynikające z wprowadzenia ETS2. Wsparcie ma przyspieszyć inwestycje w zielone rozwiązania i ochronić najbardziej wrażliwe grupy społeczne.
Energa Oświetlenie modernizuje infrastrukturę: 30 tys. nowych opraw LED w 2025 roku
Energa Oświetlenie w 2025 roku przeprowadziła szeroko zakrojoną modernizację ponad 30 tys. opraw ulicznych, stawiając na technologię LED. Efektem jest znacząca redukcja zużycia energii i emisji CO₂ oraz poprawa komfortu mieszkańców wielu gmin.
Gminy krytykują program „Czyste Powietrze” – raport PAS wskazuje na głęboki kryzys
Według najnowszego raportu Polskiego Alarmu Smogowego, gminy oceniają nową wersję programu „Czyste Powietrze” bardzo negatywnie. Wskazują na skomplikowane procedury, wykluczenie najuboższych i wyraźny spadek zaufania do programu.
Pellet – bezpieczne i stabilne paliwo mimo sezonowych wahań rynku
Sezonowe wzrosty cen i lokalne braki pelletu nie oznaczają problemów z dostępnością tego paliwa w skali kraju. Pellet pozostaje przewidywalnym i bezpiecznym źródłem ciepła dla gospodarstw domowych.
Komentarze