Tylko 15,9% odpadów poddanych recyklingowi – NIK alarmuje o ryzyku kar z UE
Najwyższa Izba Kontroli oceniła negatywnie działania państwa w zakresie ograniczania ilości odpadów oraz ich przetwarzania. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w 2022 r. tylko 47,6% odpadów przekazano do odzysku, z czego do recyklingu jedynie 15,9%. Tymczasem unijna dyrektywa odpadowa zobowiązuje Polskę do osiągnięcia 55% poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu do 2025 r.
Tylko 15,9% odpadów trafia do recyklingu
Wprowadzenie i skuteczne działanie systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) miało być jednym z głównych narzędzi ograniczania ilości odpadów. Jednak do końca września 2024 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie wdrożyło przepisów do polskiego prawa, co doprowadziło do wszczęcia przez Komisję Europejską postępowania przeciwko Polsce. Prace nad ROP pozostają wciąż na etapie koncepcyjnym.
System BDO nie spełnia swojej roli
Pomimo wydatkowania prawie 77 mln zł od 2018 r., Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO) nie umożliwia rzetelnego monitorowania działań gmin ani obliczania udziału poszczególnych metod postępowania z odpadami. Z powodu braku funkcjonalności systemu korzystano z nieaktualnych danych GUS i Centralnego Systemu Odpadowego. Marszałkowie województw również nie prowadzili bieżącego monitoringu działań w zakresie recyklingu.
Niska skuteczność selektywnej zbiórki
W latach 2018–2022 selektywna zbiórka odpadów komunalnych wzrosła z 31,2% do 42,3%. Mimo tego, wiele gmin nie osiągnęło wymaganych poziomów. Tylko w trzech z nich odnotowano systematyczny wzrost. W siedmiu gminach odpady gromadzono w pojemnikach niespełniających wymogów – były źle oznakowane i przepełnione. W PSZOK często nie prowadzono ewidencji, brakowało wag oraz rzetelnej klasyfikacji odpadów.
W niektórych gminach ograniczano możliwość oddawania odpadów budowlanych, tekstyliów czy sprzętu elektronicznego. W Mogilnie PSZOK zlokalizowano aż 20 km od miasta. Gminy nie prowadziły również rzetelnej kontroli nad podmiotami odbierającymi odpady – w wielu przypadkach nie żądano dokumentów źródłowych lub akceptowano nieprawidłową klasyfikację odpadów.
Zobacz również: Miliony na recykling. 18 miast z dotacjami na PSZOK
Braki w finansowaniu i nieprawidłowości w wydatkowaniu środków
W latach 2018–2023 NFOŚiGW wypłacił 930 mln zł z funduszy krajowych (61% planu) oraz 933 mln zł z funduszy UE w ramach działania „Gospodarka odpadami komunalnymi” (107% planu). Jednak aż 14 z 20 umów w programie „Racjonalna gospodarka odpadowa” zawierało nieprawidłowości. Przykładowo, sfinansowano projekt związany z unieszkodliwianiem tusz dzików, mimo że nie był powiązany z celem programu.
Wojewódzkie fundusze ochrony środowiska wypłaciły łącznie 66 mln zł – w formie dotacji i pożyczek.
Wydatki funduszy różniły się znacznie. W Opolu aż 20,8 mln zł udzielono w formie pożyczek, natomiast Katowice nie udzieliły ich w ogóle.
W gminach brakowało działań mających na celu pozyskiwanie dodatkowych dochodów ze sprzedaży surowców wtórnych. Wpływy z opłat za odbiór odpadów komunalnych wzrosły w 2022 r. o 93% względem 2018 r., osiągając łącznie 446 mln zł. Koszty w tym samym czasie wyniosły 448 mln zł – były więc wyższe o 36 mln zł od wpływów.
Polska nie realizuje hierarchii postępowania z odpadami
Zgodnie z unijną hierarchią, najważniejsze są: zapobieganie, przygotowanie do ponownego użycia, recykling, a dopiero potem inne formy odzysku i ostatecznie – unieszkodliwianie. W Polsce wciąż dominuje ostatni, najmniej pożądany etap.
Najwyższa Izba Kontroli apeluje o pełne wdrożenie przepisów dotyczących ROP, modernizację BDO, rzetelne analizy na poziomie gmin oraz skuteczny nadzór nad podmiotami odbierającymi odpady.
Zobacz również: Gdańsk uruchomił Port Czystej Energii za 800 mln zł. 160000 ton odpadów rocznie
Źródło: Najwyższa Izba Kontroli
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Forum Energetyki Obywatelskiej 2026: NFOŚiGW zapowiada program wsparcia dla społeczności energetycznych
We Wrocławiu odbyło się Forum Energetyki Obywatelskiej 2026, podczas którego NFOŚiGW zapowiedział ogólnopolski program wsparcia społeczności energetycznych z budżetem 80 mln zł. Wydarzenie podkreśliło kluczową rolę energetyki rozproszonej w transformacji energetycznej Polski.
Respect Energy jako pionier: pierwsza farma PV na rynku usług bilansujących w Polsce
Respect Energy otworzył nowy rozdział w polskiej energetyce – farma fotowoltaiczna w Zwartowie jako pierwsza w kraju została zakwalifikowana do świadczenia usług bilansujących. To przełom dla OZE i szansa na nowe źródła przychodów dla producentów zielonej energii.
ORLEN wzmacnia infrastrukturę na czas kryzysu – wnioski z Kongresu Chemii Polskiej
Podczas 13. Kongresu Polska Chemia przedstawiciele ORLEN i PERN omówili wyzwania stojące przed rynkiem paliw w niestabilnych czasach. Podkreślono znaczenie odporności infrastruktury, dywersyfikacji dostaw i inwestycji w logistykę dla bezpieczeństwa energetycznego Polski.
Nowe przepisy umożliwiają rozpoznawanie miejsc podziemnego składowania CO₂ w Polsce
Opublikowano rozporządzenie rozszerzające obszary, na których można prowadzić prace związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem potencjalnych miejsc podziemnego składowania CO₂. Nowe regulacje mają wspierać rozwój technologii CCS w sektorach trudnych do dekarbonizacji.
Nowe rozwiązania dla wykonawców: PSE usprawnia współpracę na inwestycjach energetycznych
Polskie Sieci Elektroenergetyczne wdrożyły szereg rozwiązań umownych i organizacyjnych, które mają poprawić efektywność współpracy z wykonawcami inwestycji. Inicjatywa powstała w wyniku dialogu z branżą budowlaną i projektową.
URE ostrzega przed fałszywymi kontrolami instalacji fotowoltaicznych
Urząd Regulacji Energetyki ponownie alarmuje o przypadkach podszywania się pod kontrolerów instalacji fotowoltaicznych. Sprawdź, kto ma prawo do przeprowadzania kontroli i jak się chronić przed oszustami.
Komentarze