UE chce 90% mniej emisji do 2040. Polska i Francja stawiają warunki
Komisja Europejska planuje utrzymać cel ograniczenia emisji gazów cieplarnianych o 90% do 2040 roku względem 1990 r. Cel ten ma być krokiem w kierunku osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku. Część państw członkowskich, w tym Polska, domaga się jego złagodzenia lub wprowadzenia mechanizmów elastyczności, które mają zredukować wpływ planu na przemysł i rolnictwo.
Cel 2040 jako etap przejściowy do neutralności klimatycznej
W lutym 2024 roku Komisja Europejska przedstawiła ocenę celu klimatycznego UE na 2040 rok. W dokumencie zaproponowano ograniczenie emisji netto gazów cieplarnianych o 90% w porównaniu z poziomem z 1990 roku. Cel ten ma stanowić krok pośredni na drodze do osiągnięcia pełnej neutralności klimatycznej do 2050 roku. Został on określony jako kontynuacja wcześniejszych zobowiązań – obecny cel klimatyczny na 2030 rok zakłada redukcję emisji o co najmniej 55%.
Zgodnie z Europejskim Prawem Klimatycznym, cel neutralności klimatycznej do połowy wieku jest prawnie wiążący. Proponowany cel na 2040 rok ma wyznaczyć trajektorię działań po 2030 roku i potwierdzić kierunek polityki klimatyczno-energetycznej w ramach Europejskiego Zielonego Ładu.
Zobacz również: Tylko 15,9% odpadów poddanych recyklingowi – NIK alarmuje o ryzyku kar z UE
KE rozważa mechanizmy elastyczności w realizacji celu
Komisarz ds. klimatu Wopke Hoekstra prowadzi rozmowy nad sposobami złagodzenia skutków celu 90% dla przemysłu i rolnictwa. Według źródeł bliskich Komisji, rozważane są cztery główne mechanizmy tzw. elastyczności, które miałyby zostać uwzględnione w nadchodzącej propozycji legislacyjnej.
Pierwszą z opcji jest tzw. nieliniowa ścieżka redukcji, która zakłada wolniejsze ograniczanie emisji do 2030 roku i przyspieszenie działań w kolejnej dekadzie. Taka trajektoria mogłaby jednak skutkować większymi emisjami ogółem w latach 2030–2040.
Drugą propozycją jest możliwość zakupu międzynarodowych kredytów węglowych. Państwa członkowskie mogłyby finansować projekty redukcji emisji w innych krajach, np. przez ochronę lasów lub modernizację przemysłu, i zaliczać te działania do krajowych celów. Zmiana taka znacząco wpłynęłaby na dotychczasową politykę UE, która do tej pory opierała się na celach krajowych.
Trzecią opcją jest większe wykorzystanie tzw. emisji ujemnych, czyli pochłaniania CO₂ przez lasy lub technologie usuwające dwutlenek węgla z atmosfery.
Czwartym pomysłem jest elastyczność sektorowa, pozwalająca państwom na równoważenie słabszych wyników jednego sektora – np. rolnictwa – lepszymi rezultatami w innych branżach, np. przemyśle.
Organizacje pozarządowe ostrzegają, że proponowane mechanizmy mogą osłabić realne działania redukcyjne i przypominają o negatywnych doświadczeniach z poprzedniej dekady, gdy wprowadzenie kredytów międzynarodowych doprowadziło do spadku cen emisji na rynku unijnym.
Zobacz również: CO2 tanieje. Ceny uprawnień EUA spadły o 15% w lutym 2025 r.
Podzielone stanowiska państw członkowskich
Choć Komisja Europejska zapowiada utrzymanie kursu, rośnie presja ze strony państw członkowskich. Wśród nich dominują głosy domagające się złagodzenia celu lub opóźnienia jego formalnego zatwierdzenia.
Włochy opowiadają się za obniżeniem celu do poziomu 80–85%. Z kolei Niemcy, po lutowych wyborach parlamentarnych, nie przyjęły jeszcze oficjalnego stanowiska. Chrześcijańscy Demokraci (CDU) nie wspierają celu 90% w rozmowach koalicyjnych z Socjaldemokratami, którzy z kolei dążą do utrzymania tego poziomu. Stanowisko Niemiec będzie kluczowe, ponieważ CDU to partia zarówno Ursuli von der Leyen, jak i Manfreda Webera – lidera Europejskiej Partii Ludowej.
Według unijnego dyplomaty (anonimizacja ze względu na brak upoważnienia do oficjalnych wypowiedzi), większość państw członkowskich popiera obecnie cel 90%, ale rosnący opór może wpłynąć na jego ostateczny kształt. Przykładem jest Austria, która w ciągu kilku miesięcy przeszła od aktywnego poparcia dla ambitnej polityki klimatycznej do postawy neutralnej.
Francja i Polska podkreślają potrzebę realizmu i wskazują na konieczność uwzględnienia energetyki jądrowej w polityce klimatyczno-energetycznej. Minister środowiska Francji, Agnès Pannier-Runacher, oświadczyła: „Cel 2040 musi być oparty na realistycznych środkach”, domagając się włączenia atomu do wszystkich inicjatyw i aktów prawnych dotyczących energii.
Czechy wyraziły krytykę wobec wizji 90%, a Węgry i Słowacja postulują opóźnienie decyzji do czasu uzyskania jednomyślności w gronie liderów UE. Minister środowiska Paulina Hennig-Kloska przyznała: „Nie mamy jednomyślności w Radzie”, wskazując na trudności w osiągnięciu porozumienia.
Państwem nadal popierającym cel 90% pozostaje Hiszpania. Wsparcie deklarują także Finlandia i kilka innych krajów, jednak ich liczba systematycznie maleje.
Zobacz również: KE wzywa Polskę do wycofania dopłat do kotłów na węgiel i gaz – są też zarzuty ws. rynku energii
Opóźnienie z wpływem międzynarodowym
Opóźnienia we wprowadzeniu celu 2040 roku mają znaczenie globalne. Plan ten będzie podstawą dla unijnych zobowiązań klimatycznych na 2035 rok w ramach Porozumienia Paryskiego. UE, podobnie jak inne kraje, powinna przedstawić swój zaktualizowany plan (tzw. NDC) jeszcze w tym roku.
Według anonimowego przedstawiciela Wielkiej Brytanii, opóźnienie UE daje pretekst innym dużym emitentom, takim jak Indie czy Arabia Saudyjska, do odłożenia swoich zobowiązań. Szef ONZ ds. klimatu, Simon Stiell, wezwał UE do działania:
„Kiedy mówimy o gwarancjach bezpieczeństwa gospodarki, nie ma silniejszego sygnału dla Europy niż odważny, nowy plan klimatyczny w tym roku.”
Źródła: Komisja Europejska, Karl Mathiesen dla Politico, Nikolaus J. Kurmayer dla Euractiv.
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Polska i USA wzmacniają współpracę w sektorze surowców krytycznych
Polska nawiązała strategiczne partnerstwo ze Stanami Zjednoczonymi dotyczące surowców krytycznych. Spotkanie w Warszawie zgromadziło przedstawicieli administracji i biznesu obu krajów, by omówić konkretne projekty i perspektywy rozwoju branży.
Budżet III naboru programu Energia dla wsi wyczerpany – 400 mln zł rozdysponowane
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej poinformował o wyczerpaniu budżetu 400 mln zł w ramach III naboru programu Energia dla wsi. Dalsze wnioski będą rozpatrywane tylko w przypadku zwiększenia alokacji środków.
1 mld zł na wsparcie zakupu przydomowych magazynów energii – nowy program NFOŚiGW
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchamia program o budżecie 1 mld zł, umożliwiający prosumentom uzyskanie do 19 tys. zł dofinansowania na magazyny energii i ciepła. Nabór wniosków rusza 20 października 2026 r.
Eaton rozbudowuje zakład w Austrii – nowe moce produkcyjne dla europejskiego rynku energii
Eaton zakończył rozbudowę zakładu produkcyjnego w Schrems w Austrii, zwiększając regionalne moce w zakresie rozwiązań ochrony elektrycznej i zarządzania energią. Nowa inwestycja odpowiada na rosnący popyt związany z elektryfikacją i cyfryzacją w Europie.
Fundusze Norweskie wesprą zieloną transformację Polski: rusza program Zielona Transformacja
Polska otrzyma niemal 190 mln euro na działania związane z adaptacją do zmian klimatu, rozwój OZE, ochronę przyrody i gospodarkę o obiegu zamkniętym. Program Zielona Transformacja, finansowany ze środków Mechanizmu Finansowego EOG, właśnie wystartował.
Infineon otwiera nowy zakład produkcyjny półprzewodników w Tajlandii – wzmocnienie globalnej sieci
Infineon Technologies AG uruchomił nowy zakład backendowy w Bangkoku, wzmacniając pozycję Tajlandii w globalnym łańcuchu dostaw półprzewodników. Inwestycja ma stworzyć do 1000 miejsc pracy i wesprzeć rozwój ekosystemu technologicznego regionu.
Komentarze