Unijna ofensywa przeciw metanowi z opuszczonych kopalń węgla – nowe obowiązki i szanse
Opuszczone kopalnie węgla w Europie generują poważne, dotychczas niedoszacowane emisje metanu. Nowe unijne regulacje nakładają na państwa członkowskie konkretne obowiązki monitoringu i ograniczania tego zjawiska – to kluczowy krok w walce ze zmianami klimatu oraz szansa na innowacje w regionach pogórniczych.
Metan z opuszczonych kopalń – niewidzialne zagrożenie klimatyczne
W Europie tysiące zamkniętych i opuszczonych kopalń węgla wciąż emitują metan – gaz cieplarniany ponad 80 razy silniejszy od CO2 w krótkim okresie. Zjawisko to, określane jako Abandoned Mine Methane (AMM), przez lata pozostawało poza głównym nurtem regulacji i świadomości klimatycznej.
Czym jest AMM i dlaczego jest problemem?
AMM to metan uwalniający się z pokładów węgla i okolicznych skał nawet dekady po zakończeniu wydobycia. W przeciwieństwie do czynnych kopalń, gdzie emisje są monitorowane i wentylowane, opuszczone wyrobiska pozostają w większości bez nadzoru. Metan przenika przez szczeliny, odwierty, stare szyby wentylacyjne i nieszczelne uszczelnienia, a jego ilość i tempo emisji są zmienne – zależą m.in. od zmian ciśnienia atmosferycznego.
Szczególnie wysokie emisje występują w pierwszych latach po zamknięciu kopalni, co czyni szybki nadzór i działania ograniczające kluczowymi dla skutecznej redukcji emisji.
Skala problemu w Europie i Polsce
Według danych UE z 2021 roku, zamknięte i opuszczone kopalnie węgla w Europie wyemitowały szacunkowo 235 000 ton metanu – z czego aż 83% przypadło na Rumunię. Warto jednak podkreślić, że są to wyliczenia oparte na wskaźnikach emisji, a nie bezpośrednich pomiarach. Większość krajów UE nie prowadzi regularnych pomiarów emisji z nieczynnych kopalń ani nie posiada pełnych map ich lokalizacji.
W Polsce, według rządowych szacunków, kopalnie zamknięte do 2021 roku emitowały 21 500 ton metanu rocznie. Tymczasem analiza Global Energy Monitor z 2024 roku wskazuje, że tylko kopalnie zamknięte po 2015 roku mogły wyemitować nawet 75 000 ton – ponad trzykrotnie więcej.
Nowe regulacje UE: przełom w podejściu do AMM
W maju 2024 roku Unia Europejska przyjęła Rozporządzenie Metanowe, które po raz pierwszy obejmuje emisje z zamkniętych i opuszczonych kopalń węgla. Najważniejsze obowiązki dla państw członkowskich to:
- do 5 sierpnia 2025 r. – publikacja publicznego rejestru wszystkich zamkniętych podziemnych kopalń węgla (zamkniętych po 3 sierpnia 1954 r.),
- od 5 maja 2026 r. – obowiązek bezpośredniego pomiaru emisji metanu z tych obiektów,
- do 5 lutego 2027 r. – przygotowanie i wdrożenie planu ograniczania emisji,
- od 1 stycznia 2030 r. – zakaz odpowietrzania i spalania metanu z instalacji wychwytujących AMM.
To fundamentalna zmiana: emisje z opuszczonych kopalń stają się częścią polityki klimatycznej UE, a terminy na wdrożenie pierwszych obowiązków są bardzo bliskie.
Szansa na innowacje i transformację regionów pogórniczych
Technologie monitoringu, wychwytu i zagospodarowania metanu z opuszczonych kopalń są już dostępne. Metan można wychwytywać przez zalewanie wyrobisk lub instalacje do jego odzysku i wykorzystania np. do produkcji energii elektrycznej czy ciepła. Choć spalanie metanu generuje CO2, to i tak jest to rozwiązanie znacznie korzystniejsze dla klimatu niż niekontrolowany wyciek metanu.
Przykłady z Niemiec pokazują, że aktywna polityka może przynieść wymierne efekty. W samym regionie Nadrenii Północnej-Westfalii w 2020 roku wychwycono i wykorzystano 108 000 ton metanu. Bez działań ograniczających, emisje w tym regionie mogłyby przekroczyć 1 mln ton do 2035 roku.
Wyzwania i perspektywy dla Polski
Sukces wdrożenia nowych regulacji zależy od sprawnej współpracy administracji, regulatorów i branży górniczej. Polska, jako kraj z dużą liczbą zamkniętych kopalń, stoi przed wyzwaniem szybkiego zinwentaryzowania obiektów i rozpoczęcia systematycznego monitoringu emisji. Jednocześnie to szansa na transfer technologii i nowe inwestycje w regionach pogórniczych.
Zobacz również:
- JSW rusza z projektem METH2GEN – metan zmieni w wodór, a emisje pójdą w dół
- ORLEN i Krajowa Grupa Spożywcza stawiają na biometan. Nowe porozumienie ma przyspieszyć zieloną transformację
- Biometan szansą dla Polski? Do 2035 roku możliwa produkcja 5 mld m³ rocznie
- Europejski sektor biometanu spowalnia mimo rekordowej inwestycji. Potrzebne silniejsze wsparcie polityczne
- Branża ropy i gazu naciska na osłabienie unijnego rozporządzenia metanowego
Źródło: Ember
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Zakończenie programu pomocy publicznej kosztów osieroconych w energetyce
31 sierpnia Prezes URE ogłosiła zakończenie najstarszego programu pomocy publicznej w polskiej energetyce, dotyczącego kosztów osieroconych i kontraktów długoterminowych. Program trwał od 2008 do 2025 roku i obejmował wypłatę 17,45 mld zł rekompensat.
NFOŚiGW wesprze budowę elektrociepłowni na odpady w gminie Kępno
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przeznaczy blisko 131 mln zł na budowę elektrociepłowni w Olszowej. Inwestycja pozwoli zagospodarować frakcję energetyczną odpadów i wzmocnić lokalne bezpieczeństwo energetyczne.
Stacja Norki z decyzją lokalizacyjną – kluczowy krok dla projektu Harmony Link
Projekt Harmony Link zyskał kolejne ważne rozstrzygnięcie – stacja Norki otrzymała decyzję lokalizacyjną. Inwestycja ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego Polski i rozwoju wymiany energii z Litwą.
TAURON Nowe Technologie wdraża usługę „Światło jako Usługa” – Gmina Iwanowice pionierem rozwiązania
Gmina Iwanowice jako pierwsza wśród ponad 600 samorządów współpracujących z TAURONEM wdroży usługę „Światło jako Usługa”. Nowy model obejmuje energooszczędne oświetlenie LED, wsparcie techniczne oraz rozwój inteligentnych rozwiązań dla przestrzeni publicznej.
BattSwap – automatyczna wymiana baterii dla flot elektrycznych już w Polsce
Czeska firma BattSwap wprowadza na polski rynek system automatycznej wymiany baterii dla elektrycznych samochodów dostawczych. Rozwiązanie skraca przestoje pojazdów i ogranicza zapotrzebowanie na moc z sieci, co może przyspieszyć elektryfikację flot miejskich.
Narodowa Debata o Bezpieczeństwie Klimatycznym: kluczowe wyzwania i działania MKiŚ
W Sejmie odbyła się Narodowa Debata o Bezpieczeństwie Klimatycznym, podczas której przedstawiciele nauki, NGO i samorządów omawiali wyzwania związane ze zmianami klimatycznymi. Minister Paulina Hennig-Kloska przedstawiła główne działania resortu w zakresie ochrony środowiska, gospodarki wodnej, adaptacji miast oraz transformacji energetycznej.
Komentarze