Unijna ofensywa przeciw metanowi z opuszczonych kopalń węgla – nowe obowiązki i szanse
Opuszczone kopalnie węgla w Europie generują poważne, dotychczas niedoszacowane emisje metanu. Nowe unijne regulacje nakładają na państwa członkowskie konkretne obowiązki monitoringu i ograniczania tego zjawiska – to kluczowy krok w walce ze zmianami klimatu oraz szansa na innowacje w regionach pogórniczych.
Metan z opuszczonych kopalń – niewidzialne zagrożenie klimatyczne
W Europie tysiące zamkniętych i opuszczonych kopalń węgla wciąż emitują metan – gaz cieplarniany ponad 80 razy silniejszy od CO2 w krótkim okresie. Zjawisko to, określane jako Abandoned Mine Methane (AMM), przez lata pozostawało poza głównym nurtem regulacji i świadomości klimatycznej.
Czym jest AMM i dlaczego jest problemem?
AMM to metan uwalniający się z pokładów węgla i okolicznych skał nawet dekady po zakończeniu wydobycia. W przeciwieństwie do czynnych kopalń, gdzie emisje są monitorowane i wentylowane, opuszczone wyrobiska pozostają w większości bez nadzoru. Metan przenika przez szczeliny, odwierty, stare szyby wentylacyjne i nieszczelne uszczelnienia, a jego ilość i tempo emisji są zmienne – zależą m.in. od zmian ciśnienia atmosferycznego.
Szczególnie wysokie emisje występują w pierwszych latach po zamknięciu kopalni, co czyni szybki nadzór i działania ograniczające kluczowymi dla skutecznej redukcji emisji.
Skala problemu w Europie i Polsce
Według danych UE z 2021 roku, zamknięte i opuszczone kopalnie węgla w Europie wyemitowały szacunkowo 235 000 ton metanu – z czego aż 83% przypadło na Rumunię. Warto jednak podkreślić, że są to wyliczenia oparte na wskaźnikach emisji, a nie bezpośrednich pomiarach. Większość krajów UE nie prowadzi regularnych pomiarów emisji z nieczynnych kopalń ani nie posiada pełnych map ich lokalizacji.
W Polsce, według rządowych szacunków, kopalnie zamknięte do 2021 roku emitowały 21 500 ton metanu rocznie. Tymczasem analiza Global Energy Monitor z 2024 roku wskazuje, że tylko kopalnie zamknięte po 2015 roku mogły wyemitować nawet 75 000 ton – ponad trzykrotnie więcej.
Nowe regulacje UE: przełom w podejściu do AMM
W maju 2024 roku Unia Europejska przyjęła Rozporządzenie Metanowe, które po raz pierwszy obejmuje emisje z zamkniętych i opuszczonych kopalń węgla. Najważniejsze obowiązki dla państw członkowskich to:
- do 5 sierpnia 2025 r. – publikacja publicznego rejestru wszystkich zamkniętych podziemnych kopalń węgla (zamkniętych po 3 sierpnia 1954 r.),
- od 5 maja 2026 r. – obowiązek bezpośredniego pomiaru emisji metanu z tych obiektów,
- do 5 lutego 2027 r. – przygotowanie i wdrożenie planu ograniczania emisji,
- od 1 stycznia 2030 r. – zakaz odpowietrzania i spalania metanu z instalacji wychwytujących AMM.
To fundamentalna zmiana: emisje z opuszczonych kopalń stają się częścią polityki klimatycznej UE, a terminy na wdrożenie pierwszych obowiązków są bardzo bliskie.
Szansa na innowacje i transformację regionów pogórniczych
Technologie monitoringu, wychwytu i zagospodarowania metanu z opuszczonych kopalń są już dostępne. Metan można wychwytywać przez zalewanie wyrobisk lub instalacje do jego odzysku i wykorzystania np. do produkcji energii elektrycznej czy ciepła. Choć spalanie metanu generuje CO2, to i tak jest to rozwiązanie znacznie korzystniejsze dla klimatu niż niekontrolowany wyciek metanu.
Przykłady z Niemiec pokazują, że aktywna polityka może przynieść wymierne efekty. W samym regionie Nadrenii Północnej-Westfalii w 2020 roku wychwycono i wykorzystano 108 000 ton metanu. Bez działań ograniczających, emisje w tym regionie mogłyby przekroczyć 1 mln ton do 2035 roku.
Wyzwania i perspektywy dla Polski
Sukces wdrożenia nowych regulacji zależy od sprawnej współpracy administracji, regulatorów i branży górniczej. Polska, jako kraj z dużą liczbą zamkniętych kopalń, stoi przed wyzwaniem szybkiego zinwentaryzowania obiektów i rozpoczęcia systematycznego monitoringu emisji. Jednocześnie to szansa na transfer technologii i nowe inwestycje w regionach pogórniczych.
Zobacz również:
- JSW rusza z projektem METH2GEN – metan zmieni w wodór, a emisje pójdą w dół
- ORLEN i Krajowa Grupa Spożywcza stawiają na biometan. Nowe porozumienie ma przyspieszyć zieloną transformację
- Biometan szansą dla Polski? Do 2035 roku możliwa produkcja 5 mld m³ rocznie
- Europejski sektor biometanu spowalnia mimo rekordowej inwestycji. Potrzebne silniejsze wsparcie polityczne
- Branża ropy i gazu naciska na osłabienie unijnego rozporządzenia metanowego
Źródło: Ember
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Green Gas Poland 2026 – najważniejsze wydarzenie branży biogazu i biometanu
Green Gas Poland 2026, organizowane przez Unię Producentów i Pracodawców Przemysłu Biogazowego i Biometanowego (UPEBBI), to najbardziej prestiżowa doroczna konferencja sektora biogazu i biometanu w Polsce. W 2026 roku wydarzenie odbędzie się w dwóch odsłonach – wiosennej i jesiennej – gromadząc liderów rynku, samorządowców, inwestorów oraz ekspertów branżowych.
Nowoczesna hurtownia fotowoltaiczna Jelonek.store – kompleksowe zaplecze dla branży OZE
Rynek odnawialnych źródeł energii w Polsce rozwija się w bardzo dynamicznym tempie. Rosnące zainteresowanie fotowoltaiką oraz magazynowaniem energii sprawia, że instalatorzy i firmy wykonawcze coraz częściej poszukują partnerów, którzy są w stanie zapewnić nie tylko wysokiej jakości komponenty, ale również ich realną dostępność, szybkie terminy realizacji oraz wsparcie techniczne.
Energa Operator wdraża FDIR – szybsza reakcja na awarie i krótsze przerwy w dostawie prądu
Energa Operator uruchomiła w pełni automatyczny system FDIR w gdańskim oddziale, skracając czas przywracania zasilania do zaledwie 2 minut i 29 sekund. To pierwsze tak kompleksowe wdrożenie tej technologii w Polsce.
Awaria połączenia elektroenergetycznego Polska-Szwecja – system pozostaje stabilny
Połączenie energetyczne między Polską a Szwecją zostało tymczasowo wyłączone z powodu usterki. Polskie Sieci Elektroenergetyczne zapewniają, że system działa stabilnie i spełnia wszystkie kryteria bezpieczeństwa.
ORLEN i KOWR łączą siły na rzecz rozwoju biogazu i biometanu w Polsce
Grupa ORLEN oraz Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa rozpoczynają strategiczną współpracę, której celem jest rozwój instalacji biogazowych i biometanowych. Inicjatywa ma przyspieszyć dekarbonizację transportu i zwiększyć udział odnawialnych gazów w polskiej energetyce.
Nowa ustawa ochroni beneficjentów programu Czyste Powietrze przed skutkami nierzetelnych wykonawców
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało projekt ustawy mający wesprzeć osoby poszkodowane przez nieuczciwych wykonawców w programie Czyste Powietrze. Nowe przepisy przewidują zawieszenie dochodzenia zwrotu zaliczek oraz wsparcie w odzyskiwaniu należności od firm objętych postępowaniami karnymi.
Komentarze