Unijny podatek węglowy ETS2 już w 2027 roku. Ekspert ostrzega: „To polityczna bomba z opóźnionym zapłonem”
Unijny system handlu emisjami ETS2, obejmujący transport i ogrzewanie, ruszy w 2027 roku. Choć ma wspierać dekarbonizację, może stać się źródłem poważnych napięć społecznych i politycznych. Eksperci apelują: konieczne są inwestycje, mechanizmy ochronne i sprawiedliwe rozłożenie kosztów.
ETS2 – dobre założenie, ryzykowne wdrożenie
Nowy unijny system ETS2 (ang. Emissions Trading System 2), mający objąć paliwa używane w transporcie i ogrzewaniu, został zatwierdzony w 2022 roku. W życie wejdzie w 2027 r., jednak – jak ostrzega William Todts, dyrektor wykonawczy organizacji Transport & Environment – jego wdrożenie niesie za sobą „znaczące ryzyko polityczne”.
Wprowadzenie ogólnoeuropejskiej ceny za emisję CO₂ to krok we właściwym kierunku, ale wymaga rozsądnej komunikacji, zabezpieczeń i odpowiednich inwestycji społecznych. W przeciwnym razie może zostać wykorzystane przez populistów jako argument przeciwko transformacji energetycznej.
Dlaczego ETS2 budzi kontrowersje?
Chociaż podatki węglowe nie są nowością – już teraz dwie trzecie obywateli UE płaci je pośrednio poprzez ceny paliw – rozszerzenie tego mechanizmu na całe społeczeństwo może doprowadzić do nierówności i frustracji.
Zamożni mieszkańcy mogą sobie pozwolić na przejście na samochody elektryczne i pompy ciepła. Tymczasem przeciętne gospodarstwa domowe – często z ograniczonym dostępem do alternatyw – odczują podwyżki najboleśniej. Todts podkreśla, że „największym problemem jest brak alternatyw – ludzie nie lubią wyższych podatków na dobra podstawowe, jak paliwo czy gaz”.
Jak rozbroić polityczną bombę ETS2?
Według Todtsa, istnieje kilka kluczowych działań, które mogą złagodzić skutki ETS2:
- Skoncentrować koszty na najbogatszych: Dane T&E pokazują, że 30% najbogatszych Europejczyków odpowiada za połowę sprzedaży paliw. To oznacza, że większość opłat węglowych może być realnie pokrywana przez nich – o ile rządy zdecydują się na celowe rekompensaty dla mniej zamożnych (np. cashback, obniżki podatków dochodowych).
- Inwestować, zanim wzrosną ceny: Kluczowe jest wcześniejsze inwestowanie w transport publiczny, infrastrukturę rowerową czy programy leasingowe EV dla rodzin (np. auta elektryczne za 100–200 euro/miesiąc). Tylko tak obywatele zobaczą, że nie są pozostawieni sami sobie.
- Uderzyć w „elitarną emisję”: Todts zwraca uwagę na brak opodatkowania lotów prywatnych, klasy biznes czy jachtów – co podważa wiarygodność systemu. Postuluje opodatkowanie biletów lotniczych zależnie od emisji CO₂.
- Wprowadzić kontrolę cen: cena emisji CO₂ w ETS2 może sięgać od 10 do nawet 250 euro za tonę. Aby uniknąć szoku cenowego, UE powinna wzmocnić mechanizm „soft cap” – obecnie ustalony na 55 euro (13 eurocentów/litr), z opcją wzrostu do 60 euro do 2030 roku.
- Zlikwidować krajowe podatki węglowe: w krajach takich jak Francja czy Niemcy funkcjonują już krajowe podatki CO₂. ETS2 powinien je zastąpić, co pozwoli uniknąć podwójnego obciążenia obywateli.
ETS2 – wizja czy iluzja?
„Utworzenie ETS2 to wizjonerska decyzja. Ale wizja bez wykonania to halucynacja” – podsumowuje Todts.
Jeśli Unia chce, by transformacja energetyczna była akceptowalna społecznie, musi zapewnić sprawiedliwość, przewidywalność cen i realne wsparcie dla rodzin o niższych dochodach.
Zobacz również:
- Podatek od ogrzewania i emisji CO2 w domu. Jak uniknąć opłat ETS 2?
- Najpierw termomodernizacja, potem ETS2 – polski rząd apeluje o zmianę harmonogramu
Źródło: EUROPEAN FEDERATION FOR TRANSPORT AND ENVIRONMENT AISBL
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Ponad 4 mln zł z KPO na termomodernizację szkoły i przedszkola w Przedczu
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej podpisał dwie umowy na dofinansowanie kompleksowej termomodernizacji Szkoły Podstawowej i Przedszkola Gminnego w Przedczu. Projekty otrzymały ponad 4 mln zł bezzwrotnej dotacji z KPO.
Przełom w technologii baterii: prosta zmiana struktury poprawia wydajność ogniw stałostanowych
Naukowcy z Korei Południowej opracowali nowatorską metodę zwiększania bezpieczeństwa i wydajności baterii stałostanowych, wykorzystując tanie materiały i zmieniając ich strukturę wewnętrzną. To odkrycie może zrewolucjonizować magazynowanie energii w smartfonach, pojazdach elektrycznych i innych zastosowaniach.
Rekordowe zapotrzebowanie na moc w KSE – 27,6 GW netto w styczniu 2026
12 stycznia 2026 roku w Polsce odnotowano rekordowe zapotrzebowanie na moc w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym – 27,6 GW netto. Wysokie wartości wynikają głównie z niskich temperatur i utrzymujących się mrozów.
NFOŚiGW uruchamia nabór na modernizację systemów ciepłowniczych i chłodniczych z Funduszy Europejskich
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczął nabór wniosków na projekty poprawiające efektywność systemów ciepłowniczych i chłodniczych. Do rozdysponowania jest 500 mln zł z programu FEnIKS 2021-2027.
IRENA 2026: Nowa strategia i budżet na rzecz globalnej transformacji energetycznej
Zakończyło się 16. Zgromadzenie IRENA, podczas którego ponad 1500 przedstawicieli rządów, biznesu i organizacji międzynarodowych debatowało o przyszłości odnawialnych źródeł energii. Przyjęto nową strategię i budżet na lata 2026-2027.
Konsultacje społeczne nad zmianami w programie „Wysokosprawna kogeneracja z odpadów niebezpiecznych”
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zaprasza do udziału w konsultacjach społecznych dotyczących projektu programu wsparcia wysokosprawnej kogeneracji z odpadów niebezpiecznych. Konsultacje potrwają do 22 stycznia 2026 r.
Komentarze