Unijny podatek węglowy ETS2 już w 2027 roku. Ekspert ostrzega: „To polityczna bomba z opóźnionym zapłonem”
Unijny system handlu emisjami ETS2, obejmujący transport i ogrzewanie, ruszy w 2027 roku. Choć ma wspierać dekarbonizację, może stać się źródłem poważnych napięć społecznych i politycznych. Eksperci apelują: konieczne są inwestycje, mechanizmy ochronne i sprawiedliwe rozłożenie kosztów.
ETS2 – dobre założenie, ryzykowne wdrożenie
Nowy unijny system ETS2 (ang. Emissions Trading System 2), mający objąć paliwa używane w transporcie i ogrzewaniu, został zatwierdzony w 2022 roku. W życie wejdzie w 2027 r., jednak – jak ostrzega William Todts, dyrektor wykonawczy organizacji Transport & Environment – jego wdrożenie niesie za sobą „znaczące ryzyko polityczne”.
Wprowadzenie ogólnoeuropejskiej ceny za emisję CO₂ to krok we właściwym kierunku, ale wymaga rozsądnej komunikacji, zabezpieczeń i odpowiednich inwestycji społecznych. W przeciwnym razie może zostać wykorzystane przez populistów jako argument przeciwko transformacji energetycznej.
Dlaczego ETS2 budzi kontrowersje?
Chociaż podatki węglowe nie są nowością – już teraz dwie trzecie obywateli UE płaci je pośrednio poprzez ceny paliw – rozszerzenie tego mechanizmu na całe społeczeństwo może doprowadzić do nierówności i frustracji.
Zamożni mieszkańcy mogą sobie pozwolić na przejście na samochody elektryczne i pompy ciepła. Tymczasem przeciętne gospodarstwa domowe – często z ograniczonym dostępem do alternatyw – odczują podwyżki najboleśniej. Todts podkreśla, że „największym problemem jest brak alternatyw – ludzie nie lubią wyższych podatków na dobra podstawowe, jak paliwo czy gaz”.
Jak rozbroić polityczną bombę ETS2?
Według Todtsa, istnieje kilka kluczowych działań, które mogą złagodzić skutki ETS2:
- Skoncentrować koszty na najbogatszych: Dane T&E pokazują, że 30% najbogatszych Europejczyków odpowiada za połowę sprzedaży paliw. To oznacza, że większość opłat węglowych może być realnie pokrywana przez nich – o ile rządy zdecydują się na celowe rekompensaty dla mniej zamożnych (np. cashback, obniżki podatków dochodowych).
- Inwestować, zanim wzrosną ceny: Kluczowe jest wcześniejsze inwestowanie w transport publiczny, infrastrukturę rowerową czy programy leasingowe EV dla rodzin (np. auta elektryczne za 100–200 euro/miesiąc). Tylko tak obywatele zobaczą, że nie są pozostawieni sami sobie.
- Uderzyć w „elitarną emisję”: Todts zwraca uwagę na brak opodatkowania lotów prywatnych, klasy biznes czy jachtów – co podważa wiarygodność systemu. Postuluje opodatkowanie biletów lotniczych zależnie od emisji CO₂.
- Wprowadzić kontrolę cen: cena emisji CO₂ w ETS2 może sięgać od 10 do nawet 250 euro za tonę. Aby uniknąć szoku cenowego, UE powinna wzmocnić mechanizm „soft cap” – obecnie ustalony na 55 euro (13 eurocentów/litr), z opcją wzrostu do 60 euro do 2030 roku.
- Zlikwidować krajowe podatki węglowe: w krajach takich jak Francja czy Niemcy funkcjonują już krajowe podatki CO₂. ETS2 powinien je zastąpić, co pozwoli uniknąć podwójnego obciążenia obywateli.
ETS2 – wizja czy iluzja?
„Utworzenie ETS2 to wizjonerska decyzja. Ale wizja bez wykonania to halucynacja” – podsumowuje Todts.
Jeśli Unia chce, by transformacja energetyczna była akceptowalna społecznie, musi zapewnić sprawiedliwość, przewidywalność cen i realne wsparcie dla rodzin o niższych dochodach.
Zobacz również:
- Podatek od ogrzewania i emisji CO2 w domu. Jak uniknąć opłat ETS 2?
- Najpierw termomodernizacja, potem ETS2 – polski rząd apeluje o zmianę harmonogramu
Źródło: EUROPEAN FEDERATION FOR TRANSPORT AND ENVIRONMENT AISBL
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
PEJ i PGE wspólnie przygotują drugą elektrownię jądrową – kluczowy krok dla bezpieczeństwa energetycznego Polski
Polskie Elektrownie Jądrowe i PGE podpisały porozumienie dotyczące budowy drugiej elektrowni jądrowej w Polsce. Współpraca ma wzmocnić krajowe kompetencje i zaangażowanie polskich firm w strategiczne inwestycje energetyczne.
Powstają fundamenty pod blok gazowo-parowy w Gdańsku – kluczowy etap inwestycji Energi
Budowa bloku gazowo-parowego w Gdańsku weszła w decydującą fazę – zakończono prace nad fundamentami pod główne urządzenia. To pierwsza tak duża elektrownia tego typu w regionie Trójmiasta, realizowana przez Grupę Energa.
Odpady gastronomiczne w sektorze HoReCa – szansa dla OZE i bezpieczeństwa energetycznego
Odpady z gastronomii mogą być cennym źródłem energii odnawialnej i nawozów, ale w Polsce wciąż trafiają głównie do odpadów komunalnych. Eksperci wskazują na potrzebę skuteczniejszego stosowania istniejących przepisów oraz wyłączenia odpadów z białkiem zwierzęcym ze strumienia komunalnego.
UE bada jakość materiałów termoizolacyjnych: co trzecia próbka zastrzeżona
Unijne badania wykazały, że aż jedna trzecia popularnych materiałów termoizolacyjnych nie spełnia deklarowanych parametrów użytkowych. Wyniki podkreślają wagę nadzoru rynku i konieczność weryfikowania certyfikatów przez konsumentów oraz firmy budowlane.
Rewizja ETS i przygotowania do COP31 – kluczowe ustalenia Rady UE ds. Środowiska
Podczas posiedzenia Rady UE ds. Środowiska w Luksemburgu omówiono rewizję unijnego systemu handlu emisjami, przygotowania do COP31 oraz ochronę bioróżnorodności. Polska postulowała zwiększenie ochrony przemysłu i ograniczenie obciążeń dla obywateli.
Przeciwdziałanie suszy i rozwój spółdzielni energetycznych w Lubuskiem – relacja z konferencji w Zielonej Górze
W Zielonej Górze odbyła się konferencja poświęcona ochronie zasobów wodnych i rozwojowi lokalnej energetyki. Wiceminister Sławomir Ćwik podkreślił znaczenie współpracy dla bezpieczeństwa wodnego i energetycznego regionu.
Komentarze