Wymiana pieców w Małopolsce spadła o 45%. Tak źle nie było od 7 lat
Tempo wymiany starych kotłów w gminach wokół Krakowa drastycznie spadło. W 2024 roku wymieniono zaledwie 1460 „kopciuchów” – o 45% mniej niż w rekordowym 2022 roku. Krakowski Alarm Smogowy ostrzega, że wciąż działa tam ponad 10 tysięcy nielegalnych pieców. Spowolnienie procesu zbiegło się z przesunięciem terminów wymiany urządzeń grzewczych oraz wstrzymaniem programu „Czyste Powietrze”. Eksperci alarmują, że to może oznaczać powrót do fatalnej jakości powietrza w regionie.
Tempo wymiany pieców spadło do poziomu sprzed 2018 roku
Walka ze smogiem w tzw. „krakowskim obwarzanku” wyraźnie zwalnia. W 2024 roku wymieniono 1460 pieców, podczas gdy w 2022 roku było to aż 2691 sztuk. To spadek o ponad 45% i powrót do poziomu sprzed 2018 roku.
Według danych Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków w gminach otaczających Kraków wciąż działa ponad 10 tysięcy nielegalnych pieców i kotłów. Najwięcej z nich znajduje się w:
- Gminie Wieliczka – 2241 sztuk (jednocześnie w 2024 roku wymieniono tam najwięcej pieców – 280),
- Gminie Skawina,
- Gminie Zabierzów.
Co więcej, prognozy na przyszły rok również nie są optymistyczne. W 2024 roku złożono tylko 1658 wniosków o wymianę pieców, podczas gdy w 2023 roku było ich 1909. To oznacza, że niski poziom wymian może się utrzymać.
Krakowski Alarm Smogowy: „To zapaść”
Eksperci biją na alarm. Ewa Lutomska z Krakowskiego Alarmu Smogowego podkreśla, że władze gmin nie egzekwują przepisów uchwały antysmogowej, co sprawia, że mieszkańcy nie czują presji na wymianę kopciuchów.
Tempo walki ze smogiem cofnęło się do poziomu sprzed 7 lat, czyli początku funkcjonowania programu ‘Czyste Powietrze’. Mogę tylko współczuć mieszkańcom gmin, w których nadal występują wysokie stężenia zanieczyszczeń. – mówi Lutomska.
Smog w Małopolsce się nasila
Dane ze stacji monitoringu w Skawinie i Zabierzowie potwierdzają pogarszającą się jakość powietrza:
- Skawina: maksymalne stężenie pyłu PM10 wzrosło z 85 µg/m³ w 2023 roku do 142 µg/m³ w 2024 roku,
- Zabierzów: w 2023 roku PM10 osiągało maksymalnie 99 µg/m³, a w 2024 już 145 µg/m³,
- liczba dni z przekroczeniami norm PM10 w Zabierzowie wzrosła z 26 do 32.
Eksperci ostrzegają, że jeśli ten trend się utrzyma, może dojść do odwrócenia poprawy jakości powietrza, którą obserwowano do 2023 roku.
Dlaczego tempo wymiany pieców spada?
Spowolnienie wymiany pieców ma kilka przyczyn:
- Zmiany w uchwale antysmogowej dla Małopolski – pierwotnie zakładała ona całkowitą likwidację „kopciuchów” do końca 2022 roku. Jednak radni wojewódzcy przesunęli ten termin, co osłabiło motywację mieszkańców do wymiany źródeł ciepła.
- Wstrzymanie programu „Czyste Powietrze” – brak dotacji na wymianę pieców utrudnia mieszkańcom decyzję o modernizacji ogrzewania.
- Brak kontroli i egzekwowania przepisów – niektóre gminy aktywnie przeprowadzają kontrole i wykorzystują drony do wykrywania nielegalnych pieców (np. Zielonki, Wielka Wieś), ale w wielu miejscach działania są niewystarczające.
Co można zrobić?
Eksperci wskazują, że aby przyspieszyć walkę ze smogiem, gminy muszą:
- aktywnie informować mieszkańców o zakazie używania kopciuchów,
- prowadzić kontrole i egzekwować przepisy antysmogowe,
- zwiększyć dostępność dotacji i wspierać mieszkańców w wymianie kotłów.
Działania powinny być koordynowane na poziomie Metropolii Krakowskiej, a Prezydent Krakowa, jako przewodniczący jej zarządu, powinien aktywniej angażować gminy w walkę o czyste powietrze.
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Dynamiczne ładowanie ciężarówek elektrycznych: niemiecki projekt BEE udowadnia skuteczność pantografów
Niemiecki projekt badawczy „BEV Goes eHighway – BEE” potwierdził praktyczność dynamicznego ładowania ciężarówek elektrycznych za pomocą pantografów. Innowacyjne rozwiązanie, opracowane przy współpracy RWTH Aachen University i DAF Trucks, zostało przetestowane w realnym ruchu drogowym.
Konsultacje społeczne programu poprawy efektywności energetycznej w szpitalach – NFOŚiGW zaprasza do udziału
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczął konsultacje społeczne projektu programu mającego na celu poprawę efektywności energetycznej budynków szpitalnych. Uwagi można zgłaszać do 28 stycznia 2026 r.
Konsultacje społeczne programu poprawy efektywności budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zaprasza do udziału w konsultacjach społecznych dotyczących programu poprawy efektywności energetycznej budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich dotkniętych ubóstwem energetycznym. Konsultacje potrwają do 28 stycznia 2026 r.
NFOŚiGW rozpoczyna konsultacje społeczne programów poprawy efektywności energetycznej budynków
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ogłosił konsultacje społeczne dotyczące trzech nowych programów poprawy efektywności energetycznej szkół, szpitali oraz budynków mieszkalnych na terenach wiejskich. Konsultacje potrwają do 28 stycznia 2026 roku.
Branża cementowa apeluje o upowszechnienie współprzetwarzania dla zrównoważonej gospodarki odpadami
Czołowe organizacje branżowe wzywają do szerszego wykorzystania współprzetwarzania w przemyśle cementowym jako skutecznego sposobu na zagospodarowanie odpadów nienadających się do recyklingu. Wspólne stanowisko podkreśla potrzebę wsparcia politycznego i wdrożenia efektywnych ram regulacyjnych.
Polska i Czechy wspólnie o przyszłości ETS2 – rozmowy wiceministrów środowiska
Wiceministrowie środowiska Polski i Czech omówili kluczowe zmiany w unijnym systemie ETS2 oraz potrzebę wprowadzenia mechanizmów stabilizujących ceny uprawnień do emisji. Spotkanie online odbyło się 9 stycznia 2026 r.
Komentarze