Instytut Paliw i Energii Odnawialnej (IPiEO) - powstanie
Instytut Paliw i Energii Odnawialnej (IPiEO) został utworzony na mocy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 listopada 2006 roku. Przez wiele lat siedziba Instytutu znajdowała się w Warszawie, a przedmiotem jego zainteresowania, było przede wszystkim prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych w zakresie wykorzystywania odnawialnych źródeł energii, stanowiących praktycznie niewyczerpalne źródło energii. Wraz bowiem z rozwojem technologii i gospodarki, rośnie zapotrzebowanie na prąd, który byłby nie tylko tani w produkcji, ale i nie przyczyniał się do zanieczyszczenia środowiska naturalnego. Zatem, coraz więcej krajów na świecie, w tym i Polska, inwestuje w odnawialne źródła energii, które są nie tylko przyszłością energetyki, ale i motorem napędowym rozrastania się rynku pracy i rozkwitu gospodarki.
Jest to tym ważne, że nasz kraj już od wielu lat jest jednym z największych emitentów dwutlenku węgla. Wynika to z obszernej analizy przeprowadzonej przez brytyjską stronę internetową Carbon Brief specjalizującą się w nauce i polityce dotyczącej zmian klimatycznych. Jak się bowiem okazuje, w tym niechlubnym zestawieniu Polska zajmuje 17. miejsce, generując od 1850 roku (w efekcie spalania paliw kopalnych z obecnego terytorium) 28,1 mld ton CO2:
Instytut Paliw i Energii Odnawialnej - prowadzone prace
Instytut Paliw i Energii Odnawialnej był swego czasu wiodącą jednostką naukowo-badawczą.
Zaangażowanie IPiEO w energetykę odnawialną na polskim rynku
Do głównych jej zadań należało prowadzenie badań naukowych, jak również prac rozwojowych i wdrażanie nowych technologii w obszarze wykorzystywania OZE. Dotyczyły one m.in. biokomponentów, biopaliw ciekłych oraz środków smarowych. W tym przede wszystkim oceny ich jakości, przystosowywania wyników do wdrażania w przemyśle i transporcie oraz określania zagrożeń ekologicznych wynikających z ich stosowania. Co więcej, prace te dotyczyły także:
- opracowywania i wdrażania technologii wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych oraz nowych technik wytwarzania biokomponentów, paliw ciekłych, biopaliw ciekłych i środków smarowych, dodatków uszlachetniających do paliw ciekłych;
- prowadzenia badań naukowych i podejmowania działalności w zakresie zbiórki i regeneracji olejów przepracowanych;
- prowadzenia badań naukowych w zakresie magazynowania, transportu i dystrybucji biokomponentów, paliw ciekłych, biopaliw ciekłych i środków smarowych;
- upowszechniania wyników prowadzonych badań naukowych i prac rozwojowych.
Przy czym wśród przyczyn, dla których IPiEO zajmowało się biopaliwami ciekłymi stosowanymi w transporcie, znalazły się te związane m.in. z:
- bezpieczeństwem energetycznym;
- ochroną środowiska poprzez zmniejszenie nadmiernej emisji gazów przez transport;
- tym, że stanowiły one nowy atrakcyjny sektor biznesu oraz miejsce w usługach i rolnictwie;
- powstawaniem w 2000 roku ustawy o biokomponentach;
- tym, że Polska była opóźniona w rozwoju biopaliw ciekłych, które stanowiły wówczas zbyt niski udział w bilansie paliw transportowych (co wiązało się z sankcjami Komisji Europejskiej).
Instytutu Paliw i Energii Odnawialnej a przemysł motoryzacyjny
Zakresem działań Instytutu Paliw i Energii Odnawialnej objęte były również inne działania związaną z przemysłem motoryzacyjnym, takie jak, chociażby te związane z:
- konstruowaniem oraz wykonywaniem prototypów pojazdów, ich zespołów, osprzętu oraz aparatury i urządzeń badawczych;
- homologacją i certyfikacją wyrobów motoryzacyjnych w zakresie uzyskanych uprawnień;
- prowadzeniem prac badawczych dotyczących m.in. komponowania benzyn, olejów napędowych i opałowych, czy też doboru dodatków uszlachetniających. Instytutu Paliw i Energii Odnawialnej zajmował się także opracowywaniem technologii produkcji olejów silnikowych, przekładniowych samochodowych, przekładniowych przemysłowych, hydraulicznych, sprężarkowych, turbinowych, ochronnych, jak również innych cieczy smarujących.
Instytut Paliw i Energii Odnawialnej - pozostałe obszary prowadzonej działalności
Eksperci, zatrudnieni w Instytucie Paliw i Energii Odnawialnej prowadzili liczne prace naukowe - badawcze i rozwojowe, które związane były z szeroko rozumianą tematyką odnawialnych źródeł energii. Często także we współpracy nie tylko z innymi ośrodkami badawczymi, z kraju i całej Europy (gdzie miejsce miała wymiana specjalistów, udział w seminariach, czy konferencjach i szkoleniach), ale i przedsiębiorstwami energetycznymi oraz produkcyjnymi, zainteresowanymi wykorzystaniem energii odnawialnej.
Co więcej, Instytut Paliw i Energii Odnawialnej służył pomocą administracji rządowej i jednostkom samorządu terytorialnego w kształtowaniu strategii i prawa regulującego wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w Polsce. Ponadto IPiEO prowadził też działalność uzupełniającą, zwłaszcza w zakresie:
- szkolenia, informacji naukowej, technicznej i ekonomicznej, wynalazczości oraz ochrony własności przemysłowej;
- transferu wiedzy naukowej;
- realizacji programów pilotażowych;
- wdrażania nowoczesnych rozwiązań technicznych;
- przygotowania planów inwestycyjnych.
Należy tu również podkreślić, że do Instytutu Paliw i Energii Odnawialnej należało również Laboratorium Badawcze (LB), w ramach którego działało sześć pracowni. Realizowane w nich były badania dotyczące m.in. biokomponentów, biopaliw, paliw, LPG (skroplonego gazu petrochemicznego, gazolu), środków smarowych oraz kolektorów słonecznych. Ponadto Laboratorium Badawcze posiadało też:
- wdrożony system jakości zgodny z normą PN-EN ISO/IEC 17025;
- certyfikat nr AB 279 przyznany przez Polskie Centrum Akredytacji (PCA);
- Ruchome Laboratorium Kontrolne do badania LPG, które działało w ramach Samodzielnej Pracowni Analiz Instrumentalnych (pobierało ono próbki zgodnie z opracowaną w IPiEO normą ZN/MG/CN-18). Celem tego mobilnego laboratorium była szybka i solidna weryfikacja jakości produktu i możliwość wykonania tych badań bez konieczności transportu próbek do laboratorium.
W strukturze organizacyjnej Instytutu Paliw i Energii Odnawialnej wyodrębniona była także Jednostka Certyfikująca Wyroby (biokomponenty i paliwa). Prowadziła ona nie tylko bezstronną i niezależną działalność, ale i stosowała w procesie certyfikacji politykę jakości opartą na księdze jakości oraz procedurach (wszystko zgodnie z wymaganiami normy PN-EN 45011:2000). IPiEO pełnił również funkcję koordynatora Polskiej Platformy Technologicznej Biopaliw i Biokomponentów, której cele sfokusowane były na:
- budowaniu strategii rozwoju nowoczesnych technologii wytwarzania oraz stosowania biokomponentów i biopaliw;
- kreowaniu polityki i prawodawstwa służących pobudzaniu innowacyjności przemysłu i transportu.
Instytut Paliw i Energii Odnawialnej - najważniejsze fakty
Warte przypomnienia jest też, że Instytut Paliw i Energii Odnawialnej był również Instytucją Wdrażającą w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, którego zadaniem (zarówno pierwszej, jak i drugiej odsłony) było dążenie do zrównoważonego rozwoju gospodarki i zwiększenia konkurencyjności, poprzez wsparcie rozwoju infrastruktury technicznej w Polsce. Wysokość zarezerwowanych na ten cel środków wynosiła 1.762,31 mln euro. Przeznaczone one były na działania, które miały na celu wzrost energii elektrycznej i cieplnej ze źródeł odnawialnych.
W ich zakres wchodziły m.in. inwestycje związane z instalacją ekologicznych kolektorów słonecznych i pomp ciepła, które w 2010 roku stanowiły jedynie ok. 1 proc. sprzedaży wszystkich urządzeń grzewczych (był to wynik o wiele słabszy niż w innych krajach europejskich, takich jak chociażby Szwajcaria, Norwegia, czy Szwecja, gdzie ich sprzedaż zajmowała w tym czasie już kilkadziesiąt procent całej dystrybucji). Wówczas Instytut Paliw i Energii Odnawialnej był odpowiedzialny za ogłaszanie konkursów i nabór wniosków w ramach dodatkowego finansowania na odnawialne źródła energii. Natomiast beneficjentami regionalnych programów operacyjnych mogły zostać m.in. jednostki samorządu terytorialnego i administracji publicznej, instytucje ochrony zdrowia oraz małe, średnie i dużych przedsiębiorstwa. Obszary wsparcia dotyczyły zaś:
- zmniejszenia emisyjności gospodarki - poprzez wytwarzanie energii z OZE i jej wykorzystanie w przedsiębiorstwach, sektorze publicznym i mieszkaniowym, a także poprawa efektywności energetycznej (dotacje otrzymały inwestycje związane z budową farm wiatrowych, biogazowni, elektrowni biomasowych, farm fotowoltaicznych, elektrowni geotermalnych czy elektrowni wodnych);
- adaptacji do zmian klimatu, w której zakres wchodził rozwój infrastruktury środowiskowej, ochrona i zahamowanie spadku różnorodności biologicznej oraz poprawa jakości środowiska miejskiego.
Instytut Paliw i Energii Odnawialnej był również organizatorem konkursów na dofinansowanie m.in.
- produkcji biopaliw;
- budowę zakładów produkujących wiatraki i elektrownie wodne;
- urządzeń do produkcji biomasy, biogazu, wiatraków, małych elektrowni wodnych do 10 MW i ciepła, przy wykorzystaniu biomasy oraz energii geotermalnej i słonecznej (fotowoltaika).
Dotacje te pochodziły ze środków unijnych, a występować o nie mogli przedsiębiorcy, jednostki samorządu terytorialnego, kościoły, kościelne osoby prawne oraz ich stowarzyszenia i inne związki wyznaniowe.
IPiEO - co się z nim stało?
Otóż, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2010 roku IPiEO został zlikwidowany. Jak się okazało, bezpośrednią przyczyną takiego postępowania były nieprawidłowości wykazane przez Najwyższą Izbę Kontroli, dotyczące polityki finansowej Instytutu Paliw i Energii Odnawialnej, a także zadłużenie, które uniemożliwiało jego dalszą działalność. Po likwidacji IPiEO został wraz z pracownikami, majątkiem oraz wszystkimi prawami i obowiązkami, włączony do Przemysłowego Instytutu Motoryzacji z siedzibą w Warszawie. Z kolei od 1 kwietnia 2019 roku Sieć Badawcza Łukasiewicz - Przemysłowy Instytut Motoryzacji (Łukasiewicz - PIMOT) jest częścią Sieci Badawczej Łukasiewicz, będącej trzecią największą siecią badawczą w Europie. Ten projekt, o dużym potencjale komercyjnym, dostarcza obecnie atrakcyjne, kompletne i konkurencyjne rozwiązania biznesowe w obszarach:
- biomedycyny;
- chemii;
- automatyki;
- teleinformatyki;
- materiałów;
- zaawansowanego wytwarzania.
Sieć badawcza Łukasiewicz to obecnie aż 26 instytutów badawczych zlokalizowanych w 12 polskich miastach, stanowiących tę część nauki, która pracuje dla przedsiębiorczości i wspiera rozwój polskich firm.