Sprzedaż energii z fotowoltaiki 2021 – jakie są opcje?

5 /5
(Ocen: 1)
Idealną sytuacją byłoby, gdyby fotowoltaika zawsze, była w stanie pokrywać 100% naszego zapotrzebowania na energię. Niestety, taka sytuacja jest niemal niemożliwa, bo energia słoneczna to źródło energii, którym nie da się w większym stopniu sterować. Wszystkie nadwyżki prąd z fotowoltaiki, czyli to, czego nie zużyjemy na bieżąco, trzeba jakoś zagospodarować. Możemy więc albo wykorzystać system opustów, albo (gdy nie przysługuje nam status prosumenta) postawić na sprzedaż energii z fotowoltaiki – dla firm, w większości przypadków, dostępna będzie jedynie ta druga opcja. Kto i na jakich warunkach może sprzedawać prąd z fotowoltaiki? Jakie są opcje sprzedaży energii z fotowoltaiki dla firm i innych podmiotów? Wyjaśniamy!

Sprawdź bezpłatnie oferty fotowoltaiki

Sprzedaż energii elektrycznej z fotowoltaiki – kto może się jej podjąć?

Zacznijmy od tego, że aby prowadzić sprzedaż energii elektrycznej z fotowoltaiki musimy posiadać instalację fotowoltaiczną on-grid. Innymi słowy, musimy posiadać elektrownię słoneczną podłączoną do sieci elektroenergetycznej. Procedury podłączeniowe, określone w rozporządzeniu Komisji (UE) 2016/631 z dnia 14.04.2016 roku są jednak przewidziane dla instalacji o mocy od 0,8 kW i to właśnie takie systemy mogę liczyć na wpięcie do sieci.

Jeśli chodzi o mikroinstalacje, o tym jak wyglądają wszelkie związane z tym procedury, szczegółowo pisaliśmy już w naszym artykule “Jak podłączyć fotowoltaikę do sieci? Formalności krok po kroku”. W dużym skrócie, jeśli:

  • Moc naszej instalacji fotowoltaicznej jest niższa niż nasza moc przyłączeniowa, wystarczy uproszczona procedura – na zgłoszenie. Wówczas dostarczamy jedynie podstawowe informacje, takie jak m.in. schemat instalacji obiektu wraz z usytuowaniem instalacji czy dokumenty dotyczące urządzeń wchodzących w skład fotowoltaiki.
  • Jeśli moc przyłączeniowa jest mniejsza niż moc instalacji, musimy najpierw złożyć wniosek o warunki przyłączenia mikroinstalacji, o czym pisaliśmy w artykule “Moc instalacji fotowoltaicznej a moc przyłączeniowa – co musisz wiedzieć?”.

Nieco inaczej formalności wyglądają w przypadku większych instalacji np. w przypadku budowy farmy fotowoltaicznej – wówczas trzeba będzie wystąpić o warunki przyłączenia do sieci. Oczekiwanie na ich przyznanie, w zależności od lokalizacji czy przyłączanej mocy może trwać nawet 150 dni (w instalacjach średniego napięcia).

Ostatecznie więc sprzedawać energię z fotowoltaiki może właściwie każdy podmiot, z tym że inne warunki mogą obowiązywać w zależności od m.in. mocy instalacji czy wybranej formy sprzedaży.

Sprzedaż energii z fotowoltaiki przez firmę a moc instalacji

Jak już wspominaliśmy, moc instalacji fotowoltaicznej jest istotnym kryterium decydującym o warunkach sprzedaży energii z fotowoltaiki. Na tej podstawie, zgodnie z ustawą o Odnawialnych Źródłach Energii wyróżnia się kilka typów instalacji fotowoltaicznych:

  • Instalacje o mocy zainstalowanej mniejszej niż 50 kW określa się mianem mikroinstalacji.
  • Instalacje o mocy większej (lub równej) 50 kW, ale mniejszej niż 500 kW określa się jako małą instalacją fotowoltaiczną (taka definicja obowiązuje jeszcze w 2021 roku – planowane są jednak w tym zakresie zmiany prawne, zwiększające limit mocy małej instalacji PV).
  • Instalacje o mocy większej lub równej 500 kW – ustawa o OZE nie nadaje im jednak specjalnej nazwy. Niekiedy systemy PV o mocy do 1 MW określa się mianem średniej instalacji fotowoltaicznej. Z kolei instalacje o mocy powyżej 1 MW definiuje się jako duże instalacje fotowoltaiczne. 1 MW to również często przytaczana granica mocy, od której mamy do czynienia z farmą fotowoltaiczną.

Każda z tych typów instalacji ma kilka opcji sprzedaży energii z fotowoltaiki, do których zaliczamy:

  • skorzystanie z usług sprzedawcy zobowiązanego, zgodnie z ustawą o OZE,
  • skorzystanie z systemu aukcyjnego, zgodnie z ustawą o OZE,
  • sprzedaż na zasadach rynkowych, np. skorzystanie z umów PPA.

Nie każda z nich jest jednak dostępna dla każdego typu instalacji.

Moc <= 50 kW > 50 kW < 500 kW >= 500 kW
Rodzaj instalacji mikroinstalacja mała instalacja elektrownia
Dostępne formy sprzedaży Zakup przez sprzedawcę zobowiązanego

Aukcje OZE

Sprzedaż na rynek

Zakup przez sprzedawcę zobowiązanego

Aukcje OZE

Sprzedaż na rynek

Aukcje OZE

Sprzedaż na rynek

Uwagi Alternatywa to system prosumencki – wyłącznie, gdy energia produkowana jest na własny użytek Do prowadzenia sprzedaży konieczny wpis do MIOZE Do prowadzenia sprzedaży konieczne jest posiadanie koncesji

Mikroinstalacje, jako systemy o niewielkich możliwościach produkcyjnych wybierane są przez gospodarstwa domowe, które w kontekście zagospodarowania nadwyżek najczęściej korzystają z tzw. systemu prosumenckiego, wykluczającego sprzedaż energii. Istnieją jednak również wytwórcze mikroinstalacje, czyli takie, które pomijają system prosumencki i biorą udział w sprzedaży energii z fotowoltaiki. Mogą one sprzedawać energię na rynku, korzystać z usług sprzedawcy zobowiązanego, a także brać udział w aukcjach OZE.

W generatory o mocy większej niż 50 kW inwestują już raczej wyłącznie podmioty biznesowe – zarówno takie, które są nastawione na zarabianie na produkcji, jak i takie, które energię chcą wykorzystać przede wszystkim do obniżenia kosztów działalności. W obu przypadkach, w instalacjach o mocy powyżej 50 kW, jedyną opcją spożytkowania nadwyżek energii jest sprzedaż prądu z fotowoltaiki przez firmę.

Małe instalacje, o mocy mniejszej niż 500 kW mogą sprzedać energię z fotowoltaiki:

  • sprzedawcy zobowiązanemu,
  • w ramach aukcji OZE,
  • na zasadach rynkowych.

Instalacje, których moc jest równa lub przekracza 500 kW, mają do wyboru już tylko dwie ostatnie opcje.

Sprzedaż prądu z fotowoltaiki 2021 a mikroinstalacja

Mikroinstalacja jest specyficznym przypadkiem. Przyjęło się, że dla mikroinstalacji prosumenckich jedynym sposobem rozliczenia energii z fotowoltaiki jest net-metering. Nie jest to jednak prawda. Prosument może, ale nie musi korzystać z systemu opustów.

Każdy właściciel instalacji fotowoltaicznej o mocy do 50 kW, (zarówno będący jak i niebędący podmiotem biznesowym), ma prawo wybrać czy chce korzystać z systemu prosumenckiego, czy chce sprzedawać energię z mikroinstalacji.

By jednak ta druga opcja była to możliwa, wytwórca w mikroinstalacji musi posiadać dwie umowy – tj. umowę sprzedaży oraz umowę dystrybucji energii elektrycznej.

W przypadku gospodarstw domowych, opcja ta może jednak nie mieć uzasadnienia ekonomicznego i jest wybierana bardzo rzadko. Obowiązujący obecnie system opustów jest bowiem wyjątkowo opłacalny i pozwala odzyskać od 70% do 80% nadwyżek energii. Z jego wykorzystaniem jesteśmy w stanie tak zbilansować produkcję i zużycie energii, by regulować jedynie opłaty stałe w rachunku za prąd. Sprzedając energię, mniejszy podmiot uzyska znacznie mniejszy zysk, przez co rozwiązanie to nie jest popularne wśród odbiorców indywidualnych.

Jeśli jednak mamy do czynienia z przedsiębiorcą, sytuacja ta już wygląda zgoła inaczej. Podmioty biznesowe bardzo często posiadają rozdzielne umowy na prąd i dla nich, przejście na umowę kompleksową (to warunek niezbędny dla korzystania z udogodnień przewidzianych dla prosumentów) może wiązać się z wysokimi karami za zerwanie umowy oraz wyższymi stawkami zakupywanej energii. Prosument-Firma, korzystający z instalacji o mocy do 50 kW powinien się zatem dobrze zastanowić, czy w jego przypadku sprzedaż energii z fotowoltaiki nie będzie bardziej opłacalnym rozwiązaniem.

Uwaga! Wiele wskazuje na to, że sprzedaż energii z fotowoltaiki w 2022 roku będzie jedyną opcją również dla prosumentów. Planowane są bowiem znaczące zmiany w obecnym systemie rozliczania prosumentów.

Sprzedaż prądu z fotowoltaiki dla firm – sprzedawcy zobowiązanemu

Część instalacji OZE może liczyć na uprzywilejowanie w kwestii sprzedaży prądu z fotowoltaiki w 2021 roku. Na czym polega ułatwienie?

Zgodnie z ustawą o OZE, w przypadku instalacji odnawialnego źródła energii o mocy łącznej zainstalowanej mniejszej niż 500 kW, sprzedaż energii z fotowoltaiki odbywa się za pośrednictwem sprzedawcy zobowiązanego.

Podmiot ten wyznaczany jest przez Prezesa URE i ma obowiązek odkupić oferowaną przez wytwórcę energię, co zapewnia wytwórcy bezpieczeństwo i stały rynek zbytu dla produkowanej energii. Jak już wspominaliśmy, nie oznacza to jednak, że wytwórca ma obowiązek mu ją sprzedać. Właściciel instalacji fotowoltaicznej o mocy do 500 kW ma prawo zaoferować nadwyżki energii również dowolnemu, innemu podmiotowi na zasadach wolnorynkowych – które szczegółowo opiszemy w dalszej części artykułu. Może też wziąć udział w aukcjach OZE, o których napiszemy nieco później.

Uwaga! Warunkiem zakupu przez sprzedawcę zobowiązanego energii elektrycznej (…) jest “zaoferowanie sprzedaży całej wytworzonej i wprowadzonej do sieci przesyłowej lub sieci dystrybucyjnej energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w instalacji odnawialnego źródła energii, w okresie co najmniej 90 następujących po sobie dni kalendarzowych.” Zasada ta dotyczy wyłącznie małych instalacji.

Sprzedaż energii z fotowoltaiki o mocy do 500 kW – ważne informacje

  • Do wytwarzania i sprzedawania energii w instalacji o mocy od 50 do 500 kW konieczne jest już prowadzenie działalności gospodarczej.
  • Wytwórca zawiera dwie umowy – z OSD (dystrybucyjną) oraz ze sprzedawcą energii (sprzedażową).
  • W 2021 roku, instalacje o mocy od 50 kW do 500 kW potrzebują uzyskania wpisu do rejestru MIOZE (rejestr wytwórców energii w małej instalacji).
  • Energię z małej instalacji fotowoltaicznej ma obowiązek odkupić sprzedawca zobowiązany, ale może ona być również sprzedana na wolnym rynku, na podstawie umowy cywilnoprawnej (PPA – Power Purchase Agreement).
  • Wytwórcy w małej instalacji OZE mają obowiązek przekazywać do URE kwartalnych sprawozdań dotyczących m.in. ilości energii wytworzonej i sprzedanej sprzedawcy zobowiązanemu.
  • Obowiązek zakupu energii, przez sprzedawcę zobowiązanego trwa przez 15 lat, licząc od daty wytworzenia energii z OZE po raz pierwszy, jednak nie dłużej niż do 31 grudnia 2039 roku.

Umowa PPA a sprzedaż energii z fotowoltaiki przez firmę

Wszystkie instalacje wytwórcze OZE, bez względu na moc (w tym również mikroinstalacje) mogą też skorzystać z zasad wolnorynkowych i sprzedawać energię na własną rękę, np. okolicznym przedsiębiorstwom. Kontrakty służące regulowaniu takich transakcji określa się mianem umów PPA – czyli Power Purchase Agreement.

Jak na razie, w polskim ustawodawstwie brakuje uściślenia, jak taka umowa powinna wyglądać czy co dokładnie powinna regulować. Zgodnie z dyrektywą RED II, za umowę PPA uznaje się: “Umowę zakupu odnawialnej energii elektrycznej” (..) na podstawie której osoba fizyczna lub prawna zgadza się na zakup odnawialnej energii elektrycznej bezpośrednio od producenta energii elektrycznej”.

Stronami umowy PPA jest zatem wytwórca energii oraz odbiorca – zwykle przedsiębiorstwo, ale niekiedy również dystrybutor energii (wówczas mamy do czynienia z Merchant PPA).

Umowa taka, dla bezpieczeństwa stron powinna zawierać kluczowe informacje dotyczące współpracy:

  • ilość energii podlegającej sprzedaży,
  • wysokość stawki,
  • zasada rozliczania energii,
  • potencjalne konsekwencje wynikające z niewywiązywania się z umowy.

Istnieje wiele rodzajów umów PPA, które różnią się od siebie stronami, miejscem wytwarzania energii, sposobem zaopatrzenia czy ilością podmiotów związanych kontraktem. Szczegółowo ich rodzaje opisaliśmy w naszym artykule “Umowa PPA i PLA w fotowoltaice – na czym polegają?

Umowy PPA a sprzedaż prądu z fotowoltaiki przez firmę – o czym warto wiedzieć?

  • Umowy PPA można łączyć ze sprzedażą energii sprzedawcy zobowiązanemu pod warunkiem zachowania określonych wymogów (określonego czasu sprzedaży).
  • Ze względu na istnienie tzw. obliga giełdowego, nie można łączyć sprzedaży na wolnym rynku z aukcjami OZE.
  • Dla instalacji o mocy większej lub równej 500 kW wymagane jest posiadanie koncesji.

Sprzedaż energii z fotowoltaiki w systemie aukcyjnym

Kolejną metodą obrotu energią elektryczną wyprodukowaną przez instalacje OZE jest tzw. system aukcyjny, będący kolejnym obok sprzedawcy zobowiązanego, systemem wsparcia regulowanym przez ustawę o OZE.

Uwaga! System aukcyjny początkowo miał obowiązywać do 30 czerwca 2021 roku. Ostatecznie jednak wydłużono go do końca 2021 roku. Co więcej, rząd chce rozciągnąć czas obowiązywania systemu aukcyjnego do 30 czerwca 2045 roku.

Na czym właściwie polega system aukcyjny? Inwestorzy dysponujący określonym potencjałem wytwórczym składają swoje oferty na energię, wraz z ceną, jaką chcieliby uzyskać za jej sprzedaż. Organizator, URE, wybiera oferty z najniższą ceną, które spełniły również szereg dodatkowych wymogów związanych z aukcją (m.in. wpłaciły zabezpieczenie, posiadają wiążącą umowę od podłączenie do sieci).

Wygrywający inwestorzy przez 15 lat będę otrzymywać stałą stawkę określoną w aukcji. Jeśli cena energii na rynku energii (według indeksu TGeBase) jest mniejsza niż ta określona w aukcji, powstaje tzw. ujemne saldo. Różnica między cenami jest regulowana przez Zarządcę Rozliczeń S.A. Analogicznie dzieje się w przypadku wyższej ceny na Towarowej Giełdzie Energii – z tym, że nadwyżkę Zarządcy Rozliczeń zwraca wytwórca.

W ten sposób, aukcje OZE zapewniają systematyczne i przewidywalne wpływy z tytułu sprzedaży energii z fotowoltaiki, bez względu na wahania cen na giełdzie energii. Jest to rozwiązanie o tyle korzystne, że ułatwia bezpieczne, długoterminowe planowanie inwestycji.

Sprzedaż energii z fotowoltaiki przez firmę w systemie aukcyjnym odbywa się w dwóch kategoriach, tzw. koszykach: instalacje o mocy do 1 MW oraz instalacje o mocy powyżej 1 MW. Z tego rozwiązania mogą więc skorzystać zarówno mikro, małe jak i większe instalacje PV.

Sprzedaż energii z fotowoltaiki w aukcjach OZE – ważne informacje

  • W przypadku wygranej aukcji, wytwórca ma obowiązek dostarczyć min. 85% ilości energii zadeklarowanej w ofercie, w przeciwnym wypadku czekają go sankcje.
  • Przed rozpoczęciem produkcji istnieje możliwość wycofania się z wygranej aukcji, czego skutkiem będzie utrata kaucji aukcyjnej.
  • Rozpoczęcie produkcji musi odbyć się w określonym czasie od zamknięcia aukcji – dla energii słonecznej jest to 24 miesiące od zamknięcia aukcji.

Sprawdź bezpłatnie oferty fotowoltaiki

Sprzedaż energii z fotowoltaiki dla firm – cena

Przejdźmy teraz do tego, czy sprzedaż energii z fotowoltaiki dla firm to opłacalne rozwiązanie? Jaką cenę można uzyskać?

  • W przypadku sprzedawcy zobowiązanego, który odkupuje energię z mikroinstalacji i małej instalacji wytwórczej OZE, maksymalna cena sprzedaży energii elektrycznej z fotowoltaiki jest równa 100% średniej cenie rynkowej (cenie sprzedaży energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym) w poprzednim kwartale, ogłoszonej przez Prezesa URE. W I kwartale 2021 roku wyniosła ona 243,71 zł za 1 MWh. W przeliczeniu można byłoby więc zarobić ok. 0,24 gr/kWh. Cena ta podlega jednak dość dużym wahaniom.

    Średnia kwartalna cena energii na rynku konkurencyjnym.

    Źródło: opracowanie, Enerad.pl

  • W przypadku aukcji OZE, w 2021 roku średnia cena energii elektrycznej z fotowoltaiki (ale nie tylko!) dla koszyka dużych instalacji fotowoltaicznych (o mocy większej niż 1 MW) wyniosła 229,2 zł/MWh. W przypadku koszyka instalacji o mocy mniejszej niż 1 MW, średnia cena energii sprzedanej w 2021 roku wyniosła 231 zł/MWh.

Sprzedaż energii z fotowoltaiki – dla firm (a przynajmniej głównie dla nich) może być opłacalnym rozwiązaniem. Istnieje kilka opcji sprzedaży, których dostępność uzależniona jest od wielkości instalacji:

  • Sprzedaż energii z fotowoltaiki zarezerwowana jest dla mikro i małych instalacji OZE.
  • Aukcje OZE dostępne są dla każdego typu instalacji OZE (mikro, małych oraz większych od 500 kW),
  • Sprzedaż na zasadach wolnorynkowych, np. za pomocą umów PPA, dostępna dla każdego typu instalacji.
Informacje o autorze

Emila Biernaciak

Ukończyła Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ekspertka w zakresie fotowoltaiki. Zapalona badaczka zagadnień związanych z finansami, energetyką oraz marketingiem w sieci. Szczera fanka i propagatorka ekologicznych rozwiązań, które mogą zmienić świat na lepsze. Niespokojny duch, wciąż szukający nowej wiedzy i doświadczeń. W wolnym czasie czyta powieści Stephena Kinga i śledzi trendy motoryzacyjne.

Dodaj komentarz
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments